Κων/νος Μανάκος: Ο COVID-19 και το καρδιαγγειακό σύστημα

17 Μαρτίου 2020

Στις 30 Ιανουαρίου του 2020, ο ΠΟΥ ανακοίνωσε την επιδημία του SARS-CoV-2, ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο. Σε αντίθεση με τον ιό SARS-CoV που προκάλεσε μία επιδημία του συνδρόμου SARS το 2003, ο SARS-CoV-2 έχει μεγαλύτερη μεταδοτικότητα. Η ραγδαία αύξηση των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων δημιουργεί την πρόληψη και τον έλεγχο της ασθένειας “COVID-19” μία πολύ δύσκολη υπόθεση. Παρόλο που οι κύριες εκδηλώσεις της νόσου είναι από το αναπνευστικό, μερικοί ασθενείς είχαν και σοβαρές επιπτώσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα. Επιπλέον, ασθενείς με υποκείμενα καρδιαγγειακά νοσήματα (ΚΑΝ) έχουν υψηλότερο κίνδυνο θανάτου. Επομένως, είναι σημαντική η κατανόηση της βλάβης που προκαλείται από τον SARS-CoV-2 στο καρδιαγγειακό σύστημα καθώς και των παθοφυσιολογικών μηχανισμών, ώστε η θεραπεία αυτών των ασθενών να είναι έγκαιρη και αποτελεσματική.

Οξεία καρδιακή βλάβη
Σε 5 από τους 41 πρώτους ασθενείς με νόσο COVID-19 στη Wuhan εμφανίστηκε μυοκαρδιακή βλάβη, η οποία εκδηλώθηκε κυρίως με αύξηση των επιπέδων της υψηλής-ευαισθησίας καρδιακής τροπονίνης Ι (hs-cTnI) άνω των 28pg/ml . Σε αυτή τη μελέτη, τέσσερις από τους πέντε ασθενείς με μυοκαρδιακή βλάβη νοσηλεύτηκαν σε μονάδα εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ), γεγονός που αναδεικνύει την σοβαρή φύση της μυοκαρδιακής βλάβης σε ασθενείς με νόσο COVID-19. Επιπλέον, ανάμεσα στα επιβεβαιωμένα κρούσματα με λοίμωξη από τον SARS-CoV-2 που κατέγραψε η Εθνική Επιτροπή Υγείας της Κίνας (ΕΕΥΚ), μερικοί από τους ασθενείς που πήγαν να δουν έναν ιατρό είχαν αρχικά συμπτώματα από το καρδιαγγειακό. Οι ασθενείς παρουσίαζαν αίσθημα παλμών, θωρακική δυσφορία παρά συμπτώματα εκ του αναπνευστικού όπως πυρετός και βήχας αλλά αργότερα διαγνώστηκαν με νόσο “COVID-19”. Σύμφωνα με την ΕΕΥΚ, ανάμεσα στους ασθενείς που πέθαναν από τη νόσο “COVID-19” , το 11,8% των ασθενών χωρίς υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο είχε ουσιαστική καρδιακή βλάβη, με αυξημένα επίπεδα cTnI ή καρδιακής ανακοπής κατά τη διάρκεια της νοσηλείας τους. Επομένως, σε ασθενείς με νόσο COVID-19, η επίπτωση των καρδιαγγειακών συμπτωμάτων είναι υψηλή, η οποία οφείλεται στη συστηματική φλεγμονώδη απάντηση καθώς και σε διαταραχές του ανοσολογικού συστήματος που εμφανίζονται με την πρόοδο της νόσου.
Ο μηχανισμός της οξείας μυοκαρδιακής βλάβης που εμφανίζεται στη λοίμωξη από τον SARS-CoV-2, ίσως σχετίζεται με τον ACE2 υποδοχέα. Ο ΑCE2 εκφράζεται ευρέως όχι μόνο στους πνεύμονες αλλά και στο καρδιαγγειακό σύστημα και ως εκ τούτου τα σηματοδοτικά μονοπάτια που ελέγχονται από αυτόν ίσως παίζουν ρόλο στην καρδιακή βλάβη. Άλλοι προτεινόμενοι μηχανισμοί που συμμετέχουν στην εμφάνιση βλάβης στα μυοκαρδιακά κύτταρα είναι η ενεργοποίηση ενός καταρράκτη κυτταροκινών που δημιουργείται από την ανώμαλη απάντηση των τύπου 1 και τύπου 2 Τ-λεμφοκυττάρων , η αναπνευστική δυσλειτουργία καθώς και η υποξαιμία που προκαλείται από τη νόσο COVID-19.

Ασθενείς με προϋπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσο

Μια μετα-ανάλυση έδειξε ότι μία MERS-CoV λοίμωξη είναι πιθανότερο να συμβεί σε ασθενείς με υποκείμενο καρδιαγγειακό νόσημα. Ανάμεσα στους ασθενείς με MERS-CoV λοίμωξη και σοβαρά συμπτώματα, το 50 % έπασχαν από αρτηριακή υπέρταση και διαβήτη, ενώ το 30 % από καρδιακή νόσο. Αντίστοιχα, σύμφωνα με το πρόγραμμα διάγνωσης και θεραπείας της πνευμονίτιδας από τον νέο κορωνοϊο της κινεζικής κυβέρνησης, πιθανότερο να νοσήσουν από τον SARS-CoV-2 είναι οι ηλικιωμένοι με συνοδέςσυννοσηρότητες, ιδιαίτερα εκείνοι με υπέρταση, διαβήτη και στεφανιαία νόσο. Επιπλέον, οι ασθενείς με υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο είναι πιθανότερο να εμφανίσουν σοβαρότερα συμπτώματα σε περίπτωση νόσησης από τον SARS-CoV-2. Επομένως οι καρδιαγγειακοί ασθενείς αποτελούν ικανό μέρισμα του συνόλου των θανάτων από COVID-19. Σε μία μελέτη, ανάμεσα στους ασθενείς με σοβαρά συμπτώματα COVID-19, 58% εμφάνιζαν υπέρταση, 25% καρδιακή νόσο και 44% αρρυθμία. Σύμφωνα με τα επιδημιολογικά στοιχεία που παρέθεσε το εθνικό σύστημα υγείας της Κινας, το 35% των ασθενών με λοίμωξη από SARS-CoV-2 είχαν ιστορικό υπέρτασης και το 17% στεφανιαίας νόσου. Επιπρόσθετα, τα δεδομένα δείχνουν πως οι ασθενείς άνω των 60 ετών που προσβλήθηκαν από SARS-CoV-2 εμφάνιζαν περισσότερα συστηματικά συμπτώματα και σοβαρότερη πνευμονία από τους κάτω των 60 ετών. Άρα στους ασθενείς με λοίμωξη από SARS-CoV-2, το υπόστρωμα καρδιαγγειακής νόσου μπορεί να επιδεινώσει την εικόνα της πνευμονίας και να εντείνει τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων.

Οι ασθενείς με οξύ στεφανιαίο σύνδρομο (ΟΣΣ) οι οποίοι προσβάλλονται από SARS-CoV-2 συχνά εμφανίζουν πτωχή πρόγνωση. Στους ασθενείς με ΟΣΣ η εφεδρεία της καρδιακής λειτουργίας μειώνεται λόγω της ισχαιμίας ή της νέκρωσης. Σε ενδεχόμενη προσβολή τους από SARS-CoV-2, γίνεται πιθανότερη η εμφάνιση καρδιακής ανεπάρκειας καθώς και η επακόλουθη αιφνίδια επιδείνωση της κατάστασης τους. Μερικοί από τους ασθενείς με COVID-19 στο Wuhan, έπασχαν ήδη από ΟΣΣ, γεγονός που συνδέθηκε με σοβαρή νόσηση και υψηλά ποσοστά θνητότητας. Για τους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια από υποκείμενο καρδιακό νόσημα, η λοίμωξη από SARS-CoV-2 μπορεί να δράσει σαν έναυσμα για την επιδείνωση της κατάστασης τους, οδηγώντας ακόμα και στο θάνατο.

Ανησυχία ωστόσο προκαλεί και το θέμα της επαγόμενης από τη θεραπεία του COVID-19 μυοκαρδιακής βλάβης. Οι ασθενείς που λαμβάνουν σχετική θεραπεία, θα πρέπει να παρακολουθούνται και προς αυτήν την κατεύθυνση. Σε μια μελέτη 138 ασθενών με COVID-19, το 89.9% έλαβε αντιϊκή αγωγή. Ωστόσο, πολλά αντιϊκά σχετίζονται με εμφάνιση καρδιακής ανεπάρκειας, αρρυθμιών και άλλων καρδιαγγειακών ανωμαλιών. Επομένως, κατά τη διάρκεια της θεραπείας για COVID-19, ειδικά όταν χορηγούνται αντιϊκά, η πιθανότητα εμφάνισης καρδιοτοξικότητας θα πρέπει να παρακολουθείται στενά10.

Συμπεράσματα

O SARS-CoV-2 πιστεύεται ότι προσβάλλει το κύτταρο-ξενιστή μέσω των υποδοχέων ACE2 για να προκαλέσει τη νόσο COVID-19, ενώ προκαλεί βλάβη και στο μυοκάρδιο, παρόλο που οι ακριβείς μηχανισμοί παραμένουν άγνωστοι. Ασθενείς με SARS-CoV-2 λοίμωξη και υπόβαθρο καρδιαγγειακής νόσου, εμφανίζουν πτωχή πρόγνωση. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας για COVID-19 θα πρέπει να παρέχεται ιδιαίτερη μέριμνα προς την κατεύθυνση της καρδιαγγειακής προστασίας.

Γράφει ο Κωνσταντίνος Μανάκος, καρδιολόγος

 

Στείλτε το άρθρο Στείλτε το άρθρο

Εκτυπώστε το άρθρο Εκτυπώστε το άρθρο

 

<< Επιστροφή

Αύγουστος 2020
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31EC