Σε έρημο Σαχάρα κινδυνεύει να μετατραπεί τις επόμενες δεκαετίες η Θεσσαλία αν δεν ληφθούν σοβαρά και ουσιαστικά μέτρα. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μελετών του Εργαστηρίου Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων του πανεπιστημίου Θεσσαλίας για το θεσσαλικό διαμέρισμα, τα επεισόδια ξηρασίας αυξάνονται (σχεδόν διπλασιάζονται για την περίοδο 2070-2100), έχουν μεγαλύτερη δριμύτητα και διάρκεια και πλήττουν μεγαλύτερο ποσοστό έκτασης.
Αυτά τα αποτελέσματα αποτελούν μέρος μιας συνολικότερης έρευνας που εκπονήθηκε στο Εργαστήριο Υδρολογίας και Ανάλυσης Υδατικών Συστημάτων του Τμήματος Πολιτικών Μηχανικών.
Μεταξύ άλλων η ίδια έρευνα εντοπίζει σημαντική αύξηση της δριμύτητας της ξηρασίας για την μελλοντική περίοδο 2070-2100 και για τα δύο κοινωνικοοικονομικά σενάρια κλιματικής αλλαγής, δηλαδή υπάρχει εμφανέστατη μετάβαση από τις μικρές έως μέσες τιμές ξηρασίας στις υψηλές τιμές ξηρασίας.
Πιο αναλυτικά, πρόσφατη μελέτη των υδατικών αποθεμάτων της Θεσσαλίας, επιβεβαιώνει ότι το υδατικό δυναμικό της Θεσσαλίας δέχεται εδώ και δεκαετίες τη μεγαλύτερη ανθρωπογενή πίεση για την κάλυψη αρδευτικών αναγκών συγκριτικά με τα υπόλοιπα διαμερίσματα της χώρας.
Η διατάραξη του υδατικού ισοζυγίου στο μεγαλύτερο μέρος του υδατικού διαμερίσματος και η μεγάλη περιβαλλοντική αλλά και οικονομική καταστροφή που τη συνοδεύει, με την εξάντληση των αποθεμάτων του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα και τη σοβαρή μείωση των παροχών του ποταμού Πηνειού, αποτελεί παράδειγμα περιβαλλοντικού και αναπτυξιακού προβλήματος που χρήζει ιδιαίτερης αντιμετώπισης.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η κάλυψη της αρδευτικής ζήτησης κατά τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο, κατά τους οποίους οι ανάγκες των καλλιεργειών είναι υψηλές και οι διατιθέμενες ποσότητες μειωμένες.
Ο καθηγητής στο πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Νικήτας Μυλόπουλος μίλησε για την ενδιαφέρουσα αυτή μελέτη και τα συμπεράσματά της στο Ηχόραμα 100,8 και στην εκπομπή «Μεσημεριανό Μαγκαζίνο» (καθημερινά 13:00-14:00) με τη Βάσω Μπαλαμπάνη τονίζοντας τα εξής:
Συχνότητα και στην ένταση και στην έκταση
«Η συγκεκριμένη μελέτη μιλάει για την εμφάνιση της ξηρασίας στη Θεσσαλία.
Και λέει (κάτι που το ξέραμε) ότι η ξηρασία, λόγω κυρίως της κλιματικής κρίσης, αυξάνεται στην περιοχή και, μάλιστα, εμείς βγάλαμε ότι διπλασιάζονται τα φαινόμενα της ξηρασίας σε όλες τις εκδοχές της.
Δηλαδή, και στη συχνότητα και στην ένταση και στην έκταση.
Διπλασιάζονται μέσα στον αιώνα που τρέχει, άρα θα έχουμε διπλάσια ξηρασία προς το τέλος του αιώνα.
Η Ελλάδα είναι χώρα hot spot της κλιματικής κρίσης και αυτό πάει να ενταθεί, με πλημμύρες και ξηρασίες.
Τις πλημμύρες τις ζήσαμε, δυστυχώς, με τον Daniel, τον Ιανό, τώρα βλέπουμε την ξηρασία η οποία είναι η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος.
Αν και αυτά, πλημμύρες και ξηρασία, πάνε μαζί και όσο αυξάνεται το ένα, αυξάνεται και το άλλο. Είναι ένας φαύλος κύκλος.
Αυτά τα φαινόμενα είναι μια παράμετρος του προβλήματος της λειψυδρίας το οποίο έχει να κάνει, κυρίως, με τη μεγάλη κατανάλωση νερού, ειδικά στη Θεσσαλία, λόγω της υπεράρδευσης που έγινε τα τελευταία πολλά χρόνια».
Σε πορεία ερημοποίησης
«Μετά την ξηρασία και τη λειψυδρία, υπάρχει και η ερημοποίηση που τη θέτουν όλοι οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί οι οποίοι μελετούν το φαινόμενο.
Στην Ελλάδα, το 35% και πάνω των αναγκών της είναι σε πορεία ερημοποίησης.
Η ερημοποίηση είναι το πιο έντονο φαινόμενο, το πιο ακραίο φαινόμενο από όλα αυτά, και συνδέεται με την ικανότητα μιας περιοχής να στηρίξει κάποια ανάπτυξη.
Έρημος, ερημοποίηση σημαίνει ότι οι περιοχές, το έδαφος κυρίως, αδυνατεί, από ένα σημείο και μετά, να στηρίξει μια συγκεκριμένη ανάπτυξη.
Άρα, αυτό είναι το πιο ανησυχητικό από όλα και θα έπρεπε να είναι στο κέντρο του ενδιαφέροντος σε κάθε συζήτηση.
Αυτή είναι η εναλλαγή είναι μέρος του ίδιου μηχανισμού.
Και θα πρέπει να δούμε αυτό τον μηχανισμό στην ολότητά του, να αρχίσουμε να μιλάμε για ολιστική προσέγγιση όλων αυτών των προβλημάτων.
Ή θα μιλάμε μεμονωμένα, να κάνουμε ένα αντιπλημμυρικό εδώ, έναν ταμιευτήρα και τα λοιπά».
Ανάγκη για ολιστική προσέγγιση
«Όλα τα προβλήματα που ανέφερα, στην ολιστική τους προσέγγιση, λαμβάνουν όλες τις παραμέτρους μαζί και σχεδιάζουν ολιστικές λύσεις.
Τα αντιπλημμυρικά έργα αφενός προστατεύουν τις περιοχές και η αντιπλημμυρική θωράκιση μπορεί να λειτουργήσει σε επίπεδο διαχείρισης νερού και για την καταπολέμηση της λειψυδρίας και της ξηρασίας.
Επομένως, είναι ένα δίκτυο έργων τα οποία μπορούμε να μελετήσουμε μέσα σε αυτό το ολιστικό μοντέλο.
Και τα έργα αυτά έχουν να κάνουν με δυο πράγματα.
Με το που οφείλεται η λειψυδρία;
Το γεγονός, δηλαδή, ότι έχουμε ένα υπερκαταναλωτικό και παραγωγικό μοντέλο.
Και το άλλο είναι όλος ο κύκλος των έργων του νερού, τα υδραυλικά δηλαδή έργα, τα έργα μεταφοράς νερού.
Είμαστε λιγάκι πίσω σε σχέση με άλλες χώρες.
Έχουμε μια δυσανεξία στο να κατασκευάζουμε και να σχεδιάζουμε βασικά έργα υποδομής της χώρας.
Το ίδιο και στη Θεσσαλία.
Οπότε, πρέπει να δούμε αυτά τα δυο.
Το καταναλωτικό και το παραγωγικό μοντέλο που ξοδεύουμε πάρα πολύ νερό και, από την άλλη, όλα τα υδραυλικά έργα υποδομής λόγω των οποίων ξοδεύεται πάρα πολύ νερό, περισσότερο από όσο θα έπρεπε».
Βάσω Μπαλαμπάνη
