«Είναι η κατάκτηση ότι παρόλα τα προβλήματα, τα προβλήματα δεν με ισοπεδώνουν, επιτρέπω εγώ στον εαυτό μου να ξεφεύγω, να πετάω πέρα από αυτά».
Αυτό τονίζει στο Ηχόραμα 100,8 ο διακεκριμένος ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής Δημήτρης Καραγιάννης με αφορμή τη σχετική ομιλία του, με θέμα «Η υπεράσπιση της χαράς στη ζωή μας», (το περασμένο Σάββατο) στο πλαίσιο των πνευματικών Διαλέξεων της Ιεράς Μητρόπολης Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων.
Ο κ. Καραγιάννης ήταν καλεσμένος στην εκπομπή «Μεσημεριανό Μαγκαζίνο» (καθημερινά 13:00-14:00) με τη Βάσω Μπαλαμπάνη όπου επεσήμανε τα ακόλουθα:
Ερώτηση: Κύριε Καραγιάννη, προσεγγίσατε το θέμα της χαράς μέσα από τις προκλήσεις της σύγχρονης εποχής, υπογραμμίζοντας ότι η διατήρησή της στην καθημερινότητα αποτελεί ένα ζήτημα που συχνά παραμένει στο περιθώριο του δημόσιου προβληματισμού. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η πρόσκαιρη ευχαρίστηση, αλλά μια βαθύτερη χαρά, ικανή να αντέχει τις δυσκολίες, τον κόπο και τον πόνο;
Απάντηση: Χαίρομαι πάρα πολύ γιατί όντως μεταφέρετε με μεγάλη ευκρίνεια ακριβώς τον πυρήνα της ομιλίας.
Προβληματισμός ζωής είναι να μην κουβεντιάζουμε μόνο για την επιβίωση και το πως θα τα βγάλουμε πέρα αλλά το τι μπορεί να έχει νόημα στη ζωή.
Πραγματικά, ζούμε σε έναν κόσμο που συχνά επιβραβεύει τη σοβαροφάνεια, το άγχος και που υπάρχει μια διάχυτη γκρίνια, ότι τίποτα δεν πάει καλά και δεν μπορούμε οι άνθρωποι, μέσα σε αυτά τα πλαίσια της κοινωνίας, που εγώ την ονομάζω ακοινωνία, γιατί δεν υπάρχει η σχέση μεταξύ των ανθρώπων, να ψάχνουμε να βρίσκουμε άλλοθι για να βουλιάξουμε.
Έτσι αντιμετωπίζεται η χαρά σαν κάτι αδύνατο να πραγματοποιηθεί μέσα σε αυτές τις συνθήκες και καταφεύγουμε στην ευχαρίστηση.
Δηλαδή, να έχουμε ερεθίσματα για να μπορούμε να αισθανθούμε ευχάριστα κάποιες στιγμές.
Αλλά αυτή η ευχαρίστηση είναι όντως κάτι επιφανειακό, κάτι που δεν έχει διάρκεια.
Γιατί εξαρτάται μόνο από κάποια ευχάριστα ερεθίσματα. Ενώ η χαρά είναι και κατάκτηση εσωτερική που δεν αφορά κάποιες στιγμές για να ξεφύγουμε από την καθημερινότητα μας, από τη ζωή μας.
Το δικαίωμα ενός ανθρώπου είναι να την κατακτήσει μέσα από κόπους, μέσα από δυσκολίες.
Να γίνει εσωτερική του υπόθεση.
Ερώτηση: Στην ψηφιακή εποχή που ζούμε, στον κόσμο της τεχνητής νοημοσύνης, ο άνθρωπος κινδυνεύει να χάσει την ανθρωπινότητά του. Σωστά;
Απάντηση: Αν θα δούμε τα προηγμένα ψηφιακά προγράμματα, πια μπορούν να προσομοιώσουν με τους ανθρώπους.
Δηλαδή, να μιλάνε δήθεν για αισθήματα, να μιλάνε δήθεν με κατανόηση του ανθρώπου και να μπαίνουν στη θέση του αλλά στην ουσία όλο αυτό είναι μια τεχνητή εξωτερική προσομοίωση προς τον άνθρωπο, που το κάνουν επιτυχώς.
Μέσα σε αυτό είναι η παγίδα των ανθρώπων όταν δυσκολεύονται στις σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους, είτε παιδιά είναι είτε ενήλικοι είναι, να καταφεύγουν και να «κλειδώνουν» όχι απλά παρακολουθώντας μια οθόνη αλλά να γίνονται μέρος της οθόνης.
Άρα, σιγά-σιγά να χάνουν την κινητικότητά τους, να χάνουν τις σχέσεις και να ζητάνε απλώς μια ανακούφιση, να περνάει ο χρόνος.
Αλλά έτσι «πεθαίνουμε». Έτσι χάνουμε τη ζωντάνια μας, έτσι χάνουμε τη δυνατότητα να έχουμε τις φιλικές μας σχέσεις, να γελάσουμε και να σταθούμε ο ένας δίπλα στον άλλο στον πόνο του ή και να πούμε στον άλλο δίπλα μας ότι και σε κάτι δεν έχει δίκαιο.
Ενώ η τεχνητή νοημοσύνη μας λέει ότι πάντα έχουμε δίκαιο.
Και αυτό είναι πρόβλημα.
Ερώτηση: Εστιάσατε, επίσης, στη σημασία της παρέας, του οικογενειακού τραπεζιού και των σχέσεων τρυφερότητας, στοιχεία που απαιτούν χρόνο, φροντίδα και προσωπική προσπάθεια. Τι ακριβώς εννοείτε με αυτό;
Απάντηση: Ξέρετε, μια γιορτή είναι εντελώς διαφορετικά από τις διακοπές, από το να ξεφύγω.
Η γιορτή απαιτεί να το ετοιμάσω, να μετέχω, να δώσω προσωπική ενέργεια, να δώσω χρόνο.
Αλλά τότε αυτό που γίνεται δεν είναι απλώς το να ξεφύγουμε.
Είναι να νιώσουμε όλοι μαζί αυτή την αίσθηση της ευγνωμοσύνης γι ΄ αυτό που μας προσφέρεται.
Και αν χάσουμε αυτή τη δυνατότητα να προσφέρουμε αλλά και να νιώθουμε ευγνωμοσύνη για όσα μας προσφέρονται, τότε γινόμαστε πραγματικά οι άνθρωποι που δεν μπορούν να χαίρονται τίποτα, γινόμαστε αχάριστοι.
Ερώτηση: Η ψυχική ανθεκτικότητα είναι η απουσία της ατομικότητας;
Απάντηση: Έτσι.
Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν είναι που χτίζεται σε εύκολες καταστάσεις.
Όποιος τον βλέπουμε και μπορεί να στέκεται καλά και μέσα στις δύσκολες καταστάσεις, είναι αυτός που έχει συμπαρασταθεί προηγουμένως σε άλλους ανθρώπους, όταν αυτός δεν είχε πρόβλημα.
Όταν μπαίνουμε, δηλαδή, να νοιαστούμε τον διπλανό μας, τον συνάνθρωπό μας, τότε, εκείνη την ώρα, μετέχουμε στη ζωή του, στη δυσκολία του και αποκτούμε εμείς αντισώματα ψυχικά απέναντι στη δυσκολία που μπορεί να συμβεί και σε εμάς.
Γιατί όλα τα δύσκολα είναι για τους ανθρώπους.
Είναι για όλους μας.
Ερώτηση: Τελικά, η χαρά είναι μια εσωτερική κατάκτηση; Ποιο είναι το καταληκτικό σας μήνυμα;
Απάντηση: Είναι μια απόφαση ότι τα δύσκολα θα υπάρχουν στη ζωή μας, τα δύσκολα υπάρχουν στις ζωές όλων μας, άρα η χαρά δεν θα είναι η απουσία των προβλημάτων.
Είναι η κατάκτηση ότι παρόλα τα προβλήματα, τα προβλήματα δεν με ισοπεδώνουν, επιτρέπω εγώ στον εαυτό μου να ξεφεύγω, να πετάω πέρα από αυτά.
Επομένως, δεν είναι να μείνω στα «σκοτάδια» των προβλημάτων, της δυστυχίας, της δυσλειτουργίας αλλά ένα κερί να το ανάβω, που είναι η χαρά, και αυτό θα εξαφανίσει τα σκοτάδια.
Βάσω Μπαλαμπάνη