Οι πρατηριούχοι όλης της Θεσσαλίας σταμάτησαν να διαθέτουν πετρέλαιο κίνησης χωρίς Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης. Ο λόγος είναι ότι την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου δεν πιστώθηκαν τα χρήματα που είχε δεσμευτεί η πολιτεία να καταβάλλει, δύο φορές την εβδομάδα. Η Πολιτεία ζήτησε από τους πρατηριούχους να προχρηματοδοτήσουν ένα σύστημα που δεν ήταν έτοιμο, και όταν ήρθε η ώρα να τηρήσει τη δική της υπόσχεση, δεν το έκανε.
Αυτό δεν είναι τεχνικό πρόβλημα. Είναι πολιτικό αποτέλεσμα. Την ώρα που η Θεσσαλία μπαίνει σε περίοδο εργασιών, οι παραγωγοί βρίσκονται μπροστά σε μια αντλία που δεν τους εξυπηρετεί, με ένα κράτος που ζήτησε εμπιστοσύνη και δεν την ανταπέδωσε.
Ένα σύστημα που ξεκίνησε χωρίς να είναι έτοιμο
Η κυβέρνηση παρουσίασε το myDiesel ως λύση: άμεση απαλλαγή από ΕΦΚ και ΦΠΑ απευθείας στην αντλία, με ψηφιακό κουπόνι, αντί για την εκ των υστέρων επιστροφή. Η ιδέα να μη χρειάζεται ο αγρότης να περιμένει μήνες για τα χρήματά του δεν είναι εξ ορισμού λάθος. Το ζήτημα είναι ότι ένα σύστημα που αλλάζει τον τρόπο λειτουργίας ολόκληρου του κλάδου δεν μπαίνει σε εφαρμογή με προθεσμίες εβδομάδων, χωρίς έλεγχο και χωρίς εξασφαλισμένη ρευστότητα.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα. Μια διαδικασία που υποτίθεται ότι θα απλοποιούσε τη ζωή των παραγωγών δημιούργησε νέα γραφειοκρατία, καθυστερήσεις και ρευστότητα που εξαρτάται από το αν θα πληρωθούν έγκαιρα οι πρατηριούχοι. Όταν η αλυσίδα σπάει σε έναν κρίκο, το τίμημα το πληρώνει πάντα ο τελευταίος: ο παραγωγός που πρέπει να οργώσει, να σπείρει, να ποτίσει.
Απαιτούνται:
Πρώτον, δραστική και οριζόντια μείωση του ΕΦΚ. Δεν χρειάζεται μια πολύπλοκη πλατφόρμα για να μειωθεί το κόστος παραγωγής. Χρειάζεται πολιτική απόφαση. Ζητάμε σημαντική μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, ώστε η τελική τιμή στην αντλία να πέσει άμεσα και για όλους. Ένα σύστημα με λιγότερα στάδια και λιγότερα σημεία αποτυχίας είναι πιο δίκαιο, πιο γρήγορο και πιο αξιόπιστο.
Δεύτερον, τέλος στο γραφειοκρατικό μπάχαλο. Οι διαδικασίες πρέπει να σχεδιάζονται για να υπηρετούν τον παραγωγό και όχι να τον ταλαιπωρούν. Οι ποσότητες που δικαιούται, τα κουπόνια, τα όρια και οι διασταυρώσεις πρέπει να είναι κατανοητά και δοκιμασμένα πριν επιβληθούν, όχι μετά τα πρώτα προβλήματα. Ένα ψηφιακό εργαλείο που δεν λειτουργεί ομαλά δεν είναι εκσυγχρονισμός. Είναι μετακύληση ευθύνης.
Τρίτον, ένταξη του πετρελαίου άρδευσης. Η εξαίρεση του πετρελαίου που χρησιμοποιείται για το πότισμα από τις πλήρεις φοροαπαλλαγές πλήττει τους καλλιεργητές εκεί που πονάει περισσότερο. Χωρίς νερό δεν υπάρχει παραγωγή, και ιδίως σε μια περιοχή όπως η Θεσσαλία, όπου η άρδευση είναι προϋπόθεση επιβίωσης για χιλιάδες εκμεταλλεύσεις. Το πετρέλαιο της άρδευσης είναι εφόδιο παραγωγής όπως κάθε άλλο και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τέτοιο.
Τέταρτον, ισότιμη αντιμετώπιση με τους Ευρωπαίους συναδέλφους. Οι Έλληνες αγρότες και κτηνοτρόφοι παραμένουν απροστάτευτοι απέναντι στο κόστος παραγωγής, την ώρα που οι ομόλογοί τους σε άλλες χώρες της Ευρώπης έχουν φθηνότερο πετρέλαιο και ρεύμα και λαμβάνουν ενισχύσεις με ταχύτερες διαδικασίες. Δεν ζητάμε προνόμια. Ζητάμε ίσους όρους ανταγωνισμού σε μια ενιαία αγορά.
Πέμπτον, το πετρέλαιο είναι μέρος ενός ευρύτερου προβλήματος. Η ακρίβεια στα αγροτικά εφόδια, στις ζωοτροφές και στο αγροτικό ρεύμα συμπιέζει το εισόδημα όλης της αλυσίδας. Η λύση δεν βρίσκεται σε μεμονωμένα μέτρα που ανακοινώνονται με φανφάρες και αποτυγχάνουν στην εφαρμογή, αλλά σε μια συνολική πολιτική μείωσης του κόστους παραγωγής.
Η αξιοπιστία του κράτους δεν είναι δευτερεύον θέμα
Οι πρατηριούχοι δήλωσαν από την αρχή πως ήταν αντίθετοι σε αυτή τη διαδικασία, ωστόσο ανέλαβαν την ευθύνη, επωμίστηκαν κόστος και διέθεσαν δικά τους κεφάλαια, και πως η εξήγηση που τους δόθηκε για την καθυστέρηση δεν ήταν πειστική. Αυτό που περιγράφουν είναι ένα κράτος που μεταφέρει το χρηματοοικονομικό ρίσκο σε ιδιώτες και μετά δεν τηρεί τη δική του πλευρά της συμφωνίας.
Η ΕΛ.Α.Σ. δεν θα συμμετάσχει στον πόλεμο ευθυνών ανάμεσα σε παραγωγούς και πρατηριούχους. Και οι δύο είναι θύματα της ίδιας ανεπάρκειας. Η ευθύνη ανήκει σε όποιον σχεδίασε και επέβαλε το σύστημα, και η κυβέρνηση οφείλει να την αναλάβει.
Τι ζητάμε άμεσα
Να καταβληθούν χωρίς άλλη καθυστέρηση τα οφειλόμενα στους πρατηριούχους, ώστε να αποκατασταθεί η διάθεση πετρελαίου. Να δοθεί δημόσια, σαφής και δεσμευτική εξήγηση για τις καθυστερήσεις και τις δυσλειτουργίες. Να εξασφαλιστεί με πρόβλεψη και όχι με υποσχέσεις, ότι η ρευστότητα του συστήματος δεν θα εξαρτάται ξανά από την καλή θέληση ενός μηχανισμού που δεν ήταν έτοιμος. Και, σε βάθος χρόνου, να προχωρήσει η οριζόντια μείωση του ΕΦΚ, ώστε το κόστος παραγωγής να μειωθεί με τρόπο απλό και χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια.
Οι αγρότες δεν ζητούν χάρες. Ζητούν ένα κράτος με συνέπεια, που πραγματοποιεί αυτά που υπόσχεται. Για την ΕΛ.Α.Σ., η στήριξη της πρωτογενούς παραγωγής δεν είναι θέμα επικοινωνίας, αλλά αναγκαιότητα για την ύπαιθρο, για την τροφή που φτάνει στο τραπέζι μας και για την ίδια την οικονομία της χώρας.