Η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα βρίσκεται εδώ και 5 χρόνια αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή θεσμική εκτροπή, που απειλεί τον πυρήνα της ύπαρξής της: τη διαχείριση της περιουσίας των δημοτών της. Με πρόσχημα την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, παρακολουθούμε μια μεθοδευμένη επιχείρηση αφαίρεσης της κυριαρχίας των Δήμων επί της γης τους. Δεν πρόκειται για “ανάπτυξη”, αλλά για μια βίαιη αναδιανομή δημόσιου χώρου, όπου οι ενεργειακοί όμιλοι αποκτούν το δικαίωμα να δεσμεύουν τεράστιες εκτάσεις για “βιομηχανική” παραγωγή ενέργειας (πίσω από το προσωπείο μιας δήθεν “πράσινης” ανάπτυξης), ερήμην των τοπικών κοινωνιών, μετατρέποντας τις δημοτικές αρχές σε ανίσχυρους διεκπεραιωτές προαποφασισμένων συμφωνιών.
Η “μήτρα” αυτής της πειρατικής λογικής εντοπίζεται στη σκανδαλώδη νομοθετική πρόβλεψη του ν. 4685/2020 που επιτρέπει σε επιχειρηματικούς ομίλους να εκδίδουν Βεβαιώσεις Παραγωγού για δημοτικές εκτάσεις, χωρίς την παραμικρή προηγούμενη συναίνεση ή έστω ενημέρωση του Δήμου-ιδιοκτήτη. Ενώ ο νομοθέτης, αναγνωρίζοντας την αυθαιρεσία αυτής της διαδικασίας, δίνει το δικαίωμα στον ιδιώτη ιδιοκτήτη να εμπλακεί σε μια επίπονη διαδικασία “συγκριτικής αξιολόγησης” για να διεκδικήσει πίσω το χωράφι του, εξαιρεί προκλητικά από αυτή την – έστω ατελή – προστασία τις δημοτικές εκτάσεις. Με μια πρωτοφανή μεθόδευση, η δημοτική περιουσία στερείται ακόμη και του δικαιώματος να αποδείξει ότι “δεν είναι ελέφαντας”. Παραμένει θεσμικά απροστάτευτη και μετατρέπεται σε “βορά” για όποιον όμιλο προλάβει να την “κλειδώσει” στο σύστημα της ΡΑΕΥ, εγκλωβίζοντας στη συνέχεια τις Δημοτικές αρχές σε μια διαπραγμάτευση-παρωδία, όπου τα δημοτικά Συμβούλια κάνουν «δημοπρασία» με μόνο έναν υποψήφιο και ή θα παραδοθούν άνευ όρων ή θα στιγματιστούν ότι απεμπολούν έσοδα για τον Δήμο αν αρνηθούν την μία και μοναδική πρόταση χωρίς δικαίωμα αναζήτησης καλύτερης επιλογής.
Απέναντι σε αυτή τη ληστρική επιδρομή, η στάση της αυτοδιοικητικής ηγεσίας αλλά και η αφωνία μεγάλου μέρους των αιρετών εκπροσώπων προκαλεί οργή και εύλογα ερωτηματικά. Αντί οι Δήμοι να μετατραπούν σε χαρακώματα υπεράσπισης της δημοτικής γης, παρακολουθούμε μια ιδιότυπη “ανοχή” που αγγίζει τα όρια της συνευθύνης. Η σπουδή με την οποία ορισμένες δημοτικές αρχές σπεύδουν να νομιμοποιήσουν τα τετελεσμένα των ομίλων, υπογράφοντας συμβάσεις-δέσμευσης που υποθηκεύουν το μέλλον του τόπου για μισό αιώνα, υποδηλώνει ότι η “πίεση” των επενδυτών ίσως συναντά αλλότριες επιδιώξεις και προσωπικές στρατηγικές. Σε αυτό το πλαίσιο, θα είχε τεράστιο ενδιαφέρον να ενημερώσει επίσημα η ΡΑΕΥ ή κάθε άλλος θεσμικός κρατικός παράγοντας για το ακριβές μέγεθος των δημοτικών εκτάσεων που “ληστεύθηκαν” την τελευταία πενταετία βάσει αυτής της ρύθμισης. Οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν πόση δημοτική γη πανελλαδικά άλλαξε χέρια “στα χαρτιά”, πριν καν οι τοπικές κοινωνίες προλάβουν να αρθρώσουν λόγο.
Η ευθύνη γι’ αυτή την κατάσταση βαραίνει πλέον αποκλειστικά την Κυβέρνηση, η οποία οφείλει να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους επέλεξε να αφοπλίσει θεσμικά την Αυτοδιοίκηση υπέρ των μεγάλων ενεργειακών ομίλων. Είναι επιτακτική ανάγκη το πολιτικό προσωπικό της χώρας να αναγνωρίσει το σφάλμα και να προχωρήσει στην άμεση νομοθετική αποκατάσταση της κυριαρχίας των Δήμων επί της γης τους. Παράλληλα, όμως, είναι η ώρα και για την ίδια την Αυτοδιοίκηση να βγει από τον λήθαργο και να υψώσει το ανάστημά της απέναντι στην υποθήκευση της περιουσίας της. Ως άνθρωποι που υπηρετήσαμε επί δεκαετίες τους θεσμούς, θεωρούμε χρέος μας να αναδείξουμε αυτή την επιχείρηση πλιατσικολογήματος και να καλέσουμε σε εγρήγορση. Η σιωπή δεν μπορεί να είναι πλέον επιλογή· η υπεράσπιση της δημοτικής γης είναι ζήτημα δημοκρατίας, αξιοπρέπειας και σεβασμού προς τις επόμενες γενιές.
Φώτης Αλεξάκος
πρώην Νομάρχης Καρδίτσας
&πρώην Δήμαρχος Καρδίτσας
Μπάμπης Παπαδόπουλος
πρώην Δήμαρχος Σοφάδων