«Όσο υπάρχουν άνθρωποι που αγαπούν, προδίδονται, νιώθουν ξένοι, αποκλείονται ή σιωπούν μπροστά στον πόνο τους, η «Μήδεια» θα συνεχίζει να μας αφορά». Αυτό επισημαίνουν αποκλειστικά στη ΓΝΩΜΗ και το karditsanews ο διακεκριμένος σκηνοθέτης, ηθοποιός, συνθέτης και δάσκαλος υποκριτικής Κώστας Γάκης και η ηθοποιός, βοηθός σκηνοθέτη και εμψυχώτρια ομάδων Νατάσα Φαίη Κοσμίδου μιλώντας για την παράσταση «Μήδεια και τραγούδια της ρίζας» που παρουσιάζεται αυτή την Κυριακή 19 Ιουλίου στην πλατεία του Θραψιμίου.
Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, ο δραστήριος Πολιτιστικός Σύλλογος Θραψιμίου και Φίλων Θραψιμίου «Ο Λύχνος» συνεχίζει να κρατά αναμμένη τη φλόγα του πολιτισμού συνδημιουργώντας με τον Κώστα Γάκη (που κατάγεται από το Θραψίμι) μια καλλιτεχνική φωλιά στο χωριό, κάνοντας θεατρικά σεμινάρια και παραστάσεις κάθε χρόνο.
Φέτος, λοιπόν, το κορυφαίο έργο του Ευριπίδη «Μήδεια» θα συναντήσει την παράδοση του τόπου και η φωνή της τοπικής κοινότητας θα συνομιλήσει με τον αρχαίο λόγο, αποδεικνύοντας πως τα μεγάλα ανθρώπινα ερωτήματα παραμένουν ζωντανά μέσα στους αιώνες.
Αλήθεια, γιατί η «Μήδεια» παραμένει τόσο συγκλονιστικά επίκαιρη;
Τι είναι αυτό που καθιστά την τραγική ιστορία της Μήδειας διαχρονική στους αιώνες;
Αν ζούσε στη σημερινή εποχή, τι θα «θυσίαζε» και ποια θα ήταν η «εξορία» της;
Σε όλα αυτά μας απαντούν οι δυο ταλαντούχοι καλλιτέχνες, σε μια συζήτηση γεμάτη νόημα και ουσία.
Αναλυτικά η συνέντευξη που παραχώρησαν ο Κώστας Γάκης και Νατάσα Φαίη Κοσμίδου στη Βάσω Μπαλαμπάνη έχει ως εξής:
Ερώτηση: Την Κυριακή 19 Ιουλίου, στο προαύλιο του Δημοτικού Σχολείου Θραψιμίου, με έναν δεκαπενταμελή θίασο και γυναίκες του χωριού θα παρουσιάσετε την εμβληματική τραγωδία του Ευριπίδη «Μήδεια» που έχει αναδειχτεί σε διαχρονικό σύμβολο της αιώνιας μάχης ανάμεσα στα δυο φύλα. Γιατί επιλέξατε το συγκεκριμένο έργο; Τι έχετε ετοιμάσει;
Κώστας Γάκης και Νατάσα Φαίη Κοσμίδου: Η επιλογή της «Μήδειας» δεν ήταν τυχαία.
Γεννήθηκε μέσα από το περσινό μας σεμινάριο πάνω στο αρχαίο δράμα, στο Θέατρο Καλλιρρόης.
Εκεί, μαζί με μια ομάδα ενηλίκων μαθητών, ζωντάνεψαμε το έργο του Ευριπίδη: με σώμα, με λόγο, με ψυχή, με πάθος, με αληθινή συγκίνηση και με την πρωτότυπη μουσική του Κώστα Γάκη.
Μία παράσταση στην οποία ηθοποιοί βρίσκονται διαρκώς πάνω στη σκηνή, μοιράζονται μια κοινή ανάσα, έναν κοινό παλμό, δημιουργώντας έναν ζωντανό οργανισμό που αφηγείται μια ιστορία βαθιά ανθρώπινη.
Αυτό που παρουσιάζουμε στο Θραψίμι είναι μια νέα συνάντηση αυτής της παράστασης με την παράδοση του τόπου.
Πέντε παραδοσιακά τραγούδια, ερμηνευμένα από τις γυναίκες του χωριού και τον Γιάννη Κατσή, δάσκαλο και σπουδαίο θεματοφύλακα της παράδοσης, εντάσσονται στην παράσταση ως νέα χορικά.
Με αυτόν τον τρόπο, η φωνή της τοπικής κοινότητας συνομιλεί με τον αρχαίο λόγο, αποδεικνύοντας πως τα μεγάλα ανθρώπινα ερωτήματα παραμένουν ζωντανά μέσα στους αιώνες.
Παράλληλα, η Νατάσα Φαίη Κοσμίδου έχει γράψει τα συνδετικά κείμενα που γεφυρώνουν το αρχαίο δράμα με την παράδοση και με το σήμερα, δημιουργώντας μια ενιαία θεατρική εμπειρία. Επιστρέφουμε λοιπόν εκεί από όπου ξεκινούν όλα: στη μνήμη, στην παράδοση, στην κοινότητα.
Η τέχνη αποκτά το βαθύτερο νόημά της όταν γίνεται αφορμή για μια ουσιαστική συνάντηση με τους ανθρώπους, με τον τόπο και με τις ρίζες μας.
Ερώτηση: Η Μήδεια παραμένει συγκλονιστικά επίκαιρη. Μιλά για την προδοσία, την εξορία και το οριακό σημείο όπου ο άνθρωπος συνθλίβεται ανάμεσα στον έρωτα και την κοινωνική τάξη. Εσείς, πως προσεγγίσατε σκηνοθετικά αυτό τον πολυσύνθετο χαρακτήρα;
Νατάσα Φαίη Κοσμίδου: Με βαθύ σεβασμό και με μεγάλη συγκίνηση προσεγγίσαμε και ζωντανέψαμε τις λέξεις του «παππού» μας Ευριπίδη, αναδεικνύοντας τη διαχρονικότητά τους μέσα από το σώμα, τη φωνή και τη μουσική.
Η πρωτότυπη μουσική του Κώστα Γάκη αποτελεί βασικό αφηγηματικό άξονα της παράστασης.
Διάσπαρτα μέσα στο έργο υπάρχουν εμβόλιμοι στίχοι που έχω γράψει η ίδια και λειτουργούν ως ένας δημιουργικός διάλογος με το αρχαίο κείμενο.
Μια από τις βασικές σκηνοθετικές επιλογές ήταν η Μήδεια να μην ανήκει αποκλειστικά σε μία ηθοποιό.
Σχεδόν όλοι οι ηθοποιοί παίρνουν τη σκυτάλη του ρόλου, σαν να μοιράζονται το ίδιο τραύμα, την ίδια κραυγή, την ίδια ανθρώπινη αγωνία.
Έτσι, η Μήδεια παύει να είναι μόνο ένα πρόσωπο και γίνεται μια συλλογική εμπειρία.
Είναι ένας βαθιά ανθρώπινος και τραγικός χαρακτήρα.
Μέσα από την πορεία της θίγονται ζητήματα που μας αφορούν ακόμη: η έννοια του ξένου, που όσο είναι χρήσιμος γίνεται αποδεκτός και όταν πάψει να εξυπηρετεί απομακρύνεται· η θυσία, ο έρωτας, η προδοσία, αλλά και η στιγμή που σκοτώνεται κάθε αθώο στοιχείο μέσα στον άνθρωπο. Αυτή η λεπτή διαδρομή από την αγάπη στην απόγνωση είναι που κάνει τη «Μήδεια» να μας συγκλονίζει μέχρι σήμερα.
Ερώτηση: Τι είναι αυτό που καθιστά την τραγική ιστορία της Μήδειας διαχρονική στους αιώνες; Στο σήμερα, τι ακριβώς μας συγκινεί και μας «ταρακουνά» περισσότερο; Η συνειδητή ανθρώπινη ύπαρξη που φθάνει στο έσχατο όριο, «υπερνικά» το «τέρας» – Μήδεια; Η αγάπη που γίνεται πληγή, η προδοσία, η σιωπή, η οργή και τα σκοτεινά πάθη που έφερε πάνω στη σκηνή ο Ευριπίδης, χωρίς ωραιοποιήσεις, είναι από αυτά που θα απασχολούν πάντα τους ανθρώπους;
Κώστας Γάκης: Η «Μήδεια» δεν μιλά μόνο για μια γυναίκα που εκδικείται.
Μιλά για τον άνθρωπο όταν φτάνει στα έσχατα όριά του.
Για το τι μπορεί να συμβεί όταν η αγάπη μετατρέπεται σε πληγή, όταν η προδοσία συντρίβει την εμπιστοσύνη, όταν η μοναξιά και η απόρριψη γίνονται αβάσταχτες.
Κι αυτό είναι που μας συγκλονίζει μέχρι σήμερα: η στιγμή που ένας άνθρωπος, έχοντας χάσει τα πάντα, φτάνει στο σημείο όπου η λογική, η αγάπη και η οργή συγκρούονται με τρομακτική δύναμη. Στη δική μας παράσταση και σε όλη την δημιουργική διαδικασία, μας απασχόλησε αυτή ακριβώς η διαδρομή.
Το πώς ένας άνθρωπος μπορεί, μέσα από διαδοχικές προδοσίες και απώλειες, να απομακρυνθεί από τον ίδιο του τον εαυτό.
Εκεί βρίσκεται η πραγματική τραγωδία.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο επίκαιρο μήνυμα του έργου.
Ότι όσο υπάρχουν άνθρωποι που αγαπούν, προδίδονται, νιώθουν ξένοι, αποκλείονται ή σιωπούν μπροστά στον πόνο τους, η «Μήδεια» θα συνεχίζει να μας αφορά.
Ερώτηση: Αν η Μήδεια ζούσε στη σημερινή εποχή, τι θα «θυσίαζε» και ποια θα ήταν η «εξορία» της;
Νατάσα Φαίη Κοσμίδου: Αν η Μήδεια ζούσε σήμερα, φοβάμαι πως δεν θα ήταν και τόσο διαφορετική.
Θα θυσίαζε, και πάλι, ό,τι πιο αθώο υπάρχει.
Όταν ο πόνος, η αδικία και η βία γίνονται κανονικότητα, το πρώτο που χάνεται είναι η αθωότητα.
Ζούμε σε έναν κόσμο που μοιάζει να συνηθίζει το αδιανόητο.
Οι κραυγές γίνονται αριθμοί, οι απώλειες γίνονται ειδήσεις, οι πληγές διαδέχονται η μία την άλλη πριν προλάβουν να επουλωθούν.
Κι έτσι, σιγά σιγά, κινδυνεύουμε να εξοριστούμε όχι μόνο από έναν τόπο, αλλά από την ίδια μας την ανθρωπιά.
Η μεγαλύτερη εξορία είναι αυτή: ένας κόσμος που μαθαίνει να ζει χωρίς μνήμη, χωρίς ευθύνη για μια όμορφη και φωτεινή ημέρα, χωρίς αγάπη για τον άνθρωπο.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο τι θα θυσίαζε η Μήδεια σήμερα. Το πραγματικό ερώτημα είναι: έχουμε αφήσει ακόμη κάτι πραγματικά αθώο όρθιο;
Ερώτηση: Σε ένα πανέμορφο χωριό, στην πλαγιά των Αγράφων, στο Θραψίμι των 80 περίπου κατοίκων, το οποίο αντιστέκεται πολιτιστικά, (και που είναι και ο δικός σας τόπος καταγωγής κ. Γάκη), κάτω από το πράσινο της φύσης και το μπλε του ουρανού, μια ομάδα ηθοποιών από την Αθήνα και μερικές γυναίκες από το χωριό θα συνεργαστούν και θα «ζυμωθούν» μέσα από την Τέχνη του Θεάτρου και η «μαγιά» που θα προκύψει θα έρθει να … «ταϊσει» την ψυχή, την καρδιά και το πνεύμα όλων όσων θα παρακολουθήσουν την παράσταση την Κυριακή 19 Ιουνίου. Είναι η τρίτη χρονιά που θα παρουσιάσετε κάτι τέτοιο, σε συνεργασία με τον δραστήριο Πολιτιστικό Σύλλογο Θραψιμιωτών και Φίλων Θραψιμίου «Ο Λύχνος». Πως βιώνετε αυτή τη μοναδική εμπειρία; Αυτές οι μικρές «ανήσυχες φωλιές» είναι που μας κρατούν στον πυρήνα μας;
Κώστας Γάκης: Χαίρομαι πολύ που χρησιμοποιήσατε αυτή την τόσο αγαπημένη φράση μου: ανήσυχες εστίες πολιτισμού!!
Αυτή η φράση δηλώνει καθαρά το μονοπάτι πάνω στο οποίο βαδίζω εδώ και μια δεκαετία τουλάχιστον, ένα μονοπάτι συν-δημιουργίας με ενδιαφέροντες τόπους μνήμης σε όλη την Ελλάδα.
Από τα Χανιά μέχρι την Αλεξανδρούπολή και από την Ιθάκη μέχρι την Ικαρία φτιάχνω παραστάσεις στις οποίες τοπικοί καλλιτέχνες συναντιούνται με την ομάδα μου στην Αθήνα, την Ομάδα Θεάτρου Άναμμα και συν-δημιουργούν κάτι μοναδικό, έναν θεατρικό διάλογο που συνδυάζει τη φωνή των ντόπιων καλλιτεχνών με τους δικούς μου θιάσους φτιάχνοντας κάτι εντελώς πρωτόγνωρο και μαγικό!!
Στο Θραψίμι, φυσικά, που είναι και τόπος καταγωγής μου όλη αυτή η ιδέα του “Θεάτρου – Γέφυρα” αποκτά έναν εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα. Οι δραστήριοι άνθρωποι του “Πολιτιστικού Συλλόγου Λύχνος” και συγκεκριμένα ο Λευτέρης Καραχρήστος, ο Γιάννης ο Κατσής και ο Βασίλης Ντουλαβέρης με κάλεσαν τρία χρόνια πριν και μοιράστηκαν μαζί μου το σχέδιό τους να συνδημιουργήσουμε μια καλλιτεχνική φωλιά στο Θραψίμι και να κάνουμε με πολύ σοβαρό και οργανωμένο τρόπο θεατρικά σεμινάρια και παραστάσεις κάθε χρόνο στο πανέμορφο χωριό μας.
Είμαι ευγνώμων και στους τρεις τους για το φως τους, την ιδιαίτερη καλλιτεχνική ματιά τους, την δίψα τους να διατηρήσουν τη φλόγα της ανθρωπιάς, της ποιότητα και πολιτισμό αλλά και σε όλο το χωριό που έχει αγκαλιάσει αυτές τις όμορφες θεατρικές μας συναντήσεις και αναζητήσεις!!
Είναι σημαντικότατη για μένα αλλά και για τη θεατρική ομάδα μου την “Άναμμα” η αποκέντρωση της τέχνης και η ανάδειξη τόπων με τόσο δυνατή μνήμη και κληρονομιά όπως το Θραψίμι!
Ερώτηση: Ποια είναι τα επόμενα καλλιτεχνικά σας σχέδια είτε για το καλοκαίρι είτε για τη νέα (χειμερινή) σεζόν;
Κώστας Γάκης και Νατάσα Φαίη Κοσμίδου: Η παράστασή μας ΚΑΘΕ ΠΕΜΠΤΗ ΚΥΡΙΕ ΓΚΡΗΝ με τον θρυλικό Γιώργο Κωνσταντίνου γυρίζει ήδη σε όλη την Ελλάδα και θα συνεχίσει και φέτος σε ένα από τα πιο κεντρικά θέατρα της Αθήνας!
Εκτός αυτού, ως ομάδα θεάτρου Άναμμα έχουμε μπροστά μας ένα πλούσιο πρόγραμμα δράσεων εντός του θεάτρου Καλλιρρόης στο οποίο θα ανεβάσουμε ξανά την παράστασή μας “Άνθρωποι της Γης” και θα ξεδιπλώσουμε τα νέα μας σεμινάρια πάνω στο αρχαίο Ελληνικό δράμα, το σωματικό και αφηγηματικό θέατρο.
Ταυτόχρονα, θα συνεργαστούμε με το ΔΗΠΕΘΕ ΚΡΗΤΗΣ στην παράσταση ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ και με το σημαντικό θέατρο ΕΠΙ ΚΟΛΩΝΩ στην παράσταση ΛΙΩΜΕΝΟ ΒΟΥΤΥΡΟ του Σάκη Σερέφα.
Ερώτηση: Μια σκέψη ή μια ευχή από τον καθένα σας, ως επίλογο αυτής της συζήτησης;
Κώστας Γάκης και Νατάσα Φαίη Κοσμίδου: Να συνεχίσουμε να ονειρευόμαστε και να υλοποιούμε ένα “Θέατρο – Γέφυρα” με σεμινάρια και άλλες θεατρικές δράσεις που συνδέουν υπαρξιακά και καλλιτεχνικά την Αθήνα με το χωριό μας το Θραψίμι!!
Από αυτό τον μαγικό καλλιτεχνικό διάλογο αυτά τα τρία χρόνια βγαίνουν όλοι κερδισμένοι, συγκινημένοι, ψυχικά πλούσιοι σε ψυχή και σε πνευματικότητα, φορτισμένοι με μια σπάνια κοσμοαλλαχτική διάθεση!!
Η ΄΄ταυτότητα΄΄ της παράστασης
«Μήδεια και τραγούδια της ρίζας»
Κυριακή 19 Ιουλίου στην πλατεία του Θραψιμίου, και ώρα 20:00
Σκηνοθεσία: Κώστας Γάκης και Νατάσα Φαίη Κοσμίδου
Κείμενα: Κώστας Γάκης
Δραματουργία: Νατάσα Φαίη Κοσμίδου
Παραδοσιακό τραγούδι: Γιάννης Κατσής και οι γυναίκες του χωριού
Βάσω Μπαλαμπάνη