Η περιοχή του Δήμου Καρδίτσας επλήγη ανεπανόρθωτα από τις πρωτοφανείς θεομηνίες «Ιανός» (2020) και «Daniel» (2023). Για την αντιμετώπιση των επειγουσών αναγκών και την αποκατάσταση των καταστροφών, η Δημοτική Αρχή έκανε εκτεταμένη χρήση των εξαιρετικών διαδικασιών ανάθεσης, όπως οι απευθείας αναθέσεις και η διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 παρ. 2γ του Ν. 4412/2016). Παρότι ο νομοθέτης προβλέπει αυτές τις διαδικασίες για την κατεπείγουσα αντιμετώπιση κινδύνων, η πάροδος μεγάλου χρονικού διαστήματος από τα συμβάντα, επιβάλλει τη διαφάνεια και τον πλήρη απολογισμό της διαχείρισης του δημόσιου χρήματος.
Η λογική των απευθείας αναθέσεων σε περιπτώσεις κατεπείγουσας ανάγκης για ταχύτατη αποκατάσταση των υποδομών αποτελεί νόμιμη διαδικασία, αρκεί όμως να μην γίνεται κατάχρηση ως εργαλείο πελατειακής και κομματικής εκμετάλλευσης. Επιπλέον στις διαδικασίες διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση (άρθρο 32 του Ν. 4412/2016), οι εκπτώσεις που επιτυγχάνονται είναι συνήθως πολύ χαμηλές, συχνά της τάξης του 1% έως 5%. Αντίθετα, στους ανοιχτούς δημόσιους διαγωνισμούς, ο ανταγωνισμός οδηγεί σε εκπτώσεις που μπορεί να ξεπεράσουν και το 50%
Στο πλαίσιο της διαδικασίας ελέγχου και λογοδοσίας (άρθρα 677 και 67Α του Ν. 3852/2010, όπως προστέθηκε με το άρθρο 7 του Ν.5056/2023), παρακαλούμε να μας ενημερώσετε αναλυτικά για τα εξής:
- Οικονομικά Στοιχεία: Ποιο είναι το συνολικό ποσό που έχει διατεθεί μέχρι σήμερα μέσω των ανωτέρω διαδικασιών (απευθείας αναθέσεις και άρθρο 32) για έργα, μελέτες και προμήθειες που σχετίζονται αποκλειστικά με τις δύο θεομηνίες;
- Κατάλογος Αναθέσεων: Να παρουσιαστεί συγκεντρωτικός πίνακας με τα εξής στοιχεία: Ανάδοχος, Τίτλος Έργου/Υπηρεσίας, Αρχικό Ποσό Σύμβασης, Πηγή Χρηματοδότησης και Ημερομηνία Υπογραφής.
- Κριτήρια επιλογής αναδόχων: Με ποια τεχνικά και οικονομικά κριτήρια επιλέχθηκαν οι συγκεκριμένοι ανάδοχοι, δεδομένου ότι η διαδικασία δεν προέβλεπε ανοιχτό διαγωνισμό;
- Παρατάσεις Συμβάσεων: Πόσες και ποιες από αυτές τις συμβάσεις παραμένουν ενεργές σήμερα, Για ποιους λόγους δόθηκαν παρατάσεις και πότε προβλέπεται η οριστική τους ολοκλήρωση;
- Μετάβαση σε Τακτικές Διαδικασίες: Γιατί έργα που αφορούν πλέον μόνιμες αποκαταστάσεις και όχι επείγουσες παρεμβάσεις πρώτης ανάγκης, δεν δημοπρατούνται με ανοιχτές, διαγωνιστικές διαδικασίες ώστε να επιτυγχάνονται μεγαλύτερες εκπτώσεις προς όφελος του Δήμου;
Εν κατακλείδι, μπορείτε σήμερα 5,5 χρόνια μετά τον «Ιανό» και 2,5 χρόνια μετά τον «Daniel» να μας διαβεβαιώσετε. ότι τα εκατομμύρια ευρώ που δαπανήθηκαν έπιασαν πραγματικά τόπο και δεν σπαταλήθηκαν σε έργα «βιτρίνας»;
Για μια επιθετική τοποθέτηση που θα προκαλέσει αίσθηση και θα αναγκάσει τη δημοτική αρχή να δώσει συγκεκριμένες εξηγήσεις —ειδικά στη σημερινή συνεδρίαση λογοδοσίας— το κλειδί είναι να συνδέσετε τη «νόμιμη» διαδικασία με την ηθική και την πολιτική ευθύνη.
Ακολουθεί ένα προσχέδιο με αιχμηρή γλώσσα:
Τοποθέτηση / Παρέμβαση στο Δημοτικό Συμβούλιο Καρδίτσας
«Κύριε Δήμαρχε, κυρίες και κύριοι της πλειοψηφίας,
Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να μιλήσουμε για τη διαχείριση των εκατομμυρίων που εισέρρευσαν στον Δήμο μας μετά τις καταστροφές του «Ιανού» και του «Daniel». Όμως, αντί για ένα συνεκτικό σχέδιο θωράκισης, αυτό που βλέπουμε είναι ένας ασταμάτητος χορός απευθείας αναθέσεων.
Επικαλείστε το «κατεπείγον». Όμως, το «κατεπείγον» δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμο άλλοθι για τη διαφυγή από τον έλεγχο και τη διαφάνεια.
- Το άλλοθι της καταστροφής: Πώς είναι δυνατόν, τρία χρόνια μετά τον Ιανό και μήνες μετά τον Daniel, να βαφτίζετε ακόμα ως «κατεπείγοντα» έργα που θα έπρεπε να έχουν προγραμματιστεί και δημοπρατηθεί με κανονικούς διαγωνισμούς;
- Οι «εκλεκτοί» εργολάβοι: Παρατηρούμε μια περίεργη «εμμονή» σε συγκεκριμένους αναδόχους. Είναι σύμπτωση ότι οι ίδιες εταιρείες βρίσκονται πίσω από τις περισσότερες αναθέσεις με μηδενικές ή ελάχιστες εκπτώσεις; Γιατί ο Δήμος επιλέγει να στερεί από τους δημότες τις οικονομίες που θα προέκυπταν από έναν ανοιχτό ανταγωνισμό;
- Το ερώτημα της ουσίας: Τελικά, τα εκατομμύρια που δόθηκαν με υπογραφές σε κλειστά γραφεία, έπιασαν τόπο; Γιατί η Καρδίτσα πνίγηκε στον Daniel ενώ είχαν δαπανηθεί τεράστια ποσά μετά τον Ιανό; Μήπως οι απευθείας αναθέσεις αφορούσαν έργα βιτρίνας και πρόχειρα μπαλώματα αντί για ουσιαστική θωράκιση;
Κύριε Δήμαρχε, Η επίκληση του νόμου δεν συνεπάγεται αυτόματα και χρηστή διοίκηση. Η κοινωνία της Καρδίτσας δεν αντέχει άλλη «διαχείριση κρίσεων» που μετατρέπεται σε «διαχείριση ημετέρων». Απαιτούμε τώρα πλήρη κατάλογο των αναθέσεων, των ποσών και των εκπτώσεων.
Σταματήστε να κρύβεστε πίσω από τις λάσπες του Daniel για να καλύψετε την έλλειψη διαφάνειας.»
Tips για την παρουσίαση:
- Χρησιμοποιήστε νούμερα: Αν έχετε εντοπίσει έστω και μία περίπτωση (π.χ. «δώσατε 30.000€ για καθαρισμό ρέματος που ακόμη είναι φραγμένο»), αναφέρετέ την ονομαστικά. Η γενική κριτική είναι εύκολο να αποκρουστεί, η συγκεκριμένη όμως «πονάει».
- Η λέξη-κλειδί «Κατάτμηση»: Αν δείτε πολλά μικρά έργα του ίδιου τύπου (π.χ. 5 αναθέσεις των 29.000€ για χωματουργικά), κατηγορήστε τους ευθέως για κατάτμηση έργου ώστε να αποφύγουν τον προσυμβατικό έλεγχο.
- Ηθικό πλεονέκτημα: Συνδέστε τα χρήματα των αναθέσεων με τις ανάγκες των πλημμυροπαθών που ακόμα περιμένουν αποζημιώσεις ή έργα στις γειτονιές τους.
Ξυλομένος Κωνσταντίνος Πολιτικός μηχανικός Msc και Υποψ. Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας-Επικεφαλής Δημοτικής Παράταξης “ΑλλΑΓή_στην ΠΡάΞΗ”, πρ.Αντιδήμαρχος