Οι παραγωγοί της Καρδίτσας, υποστηρίζουν την επιλογή και τη δυνατότητα για ζώνες καλλιέργειας, κυρίως όσον αφορά στο βαμβάκι, χωρίς όμως να δεσμεύονται ως προς την κατοχύρωση ποιοτικών χαρακτηριστικών. Παράλληλα, εμφανίζονται δεκτικοί σε μορφές εξοικονόμησης πόρων, χωρίς ωστόσο να αποδέχονται επιλογές που θα ανέτρεπαν την αρδευτική κανονικότητα.
Αυτό είναι ένα από τα βασικά ευρήματα της έρευνας του ΕΚΠΑ, για το μέλλον της αγροδιατροφής και του πρωτογενούς τομέα στη Θεσσαλία που χρηματοδότησε η Περιφέρεια.
Ειδικότερα, είναι η πρώτη φορά στα χρονικά της Αυτοδιοίκησης, που μια Περιφερειακή αρχή, ανατρέπει μια παγιωμένη κατάσταση αναφορικά με τον σχεδιασμό του μέλλοντος του πρωτογενούς τομέα.
Ο καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Στάθης Αραποστάθης παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας ανέφερε πως οι διαφορετικές εδαφοκλιματικές συνθήκες, η άνιση πρόσβαση σε νερό, οι διαφοροποιήσεις ανάμεσα σε πεδινές και ορεινές περιοχές και η αίσθηση εγκατάλειψης από το κράτος και την Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργούν έντονες αντιλήψεις αδικίας. Κεντρικό εύρημα αποτελεί η κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στους θεσμούς.
Οι παραγωγοί ζητούν σταθερότητα, αξιοπιστία και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ενώ εκφράζουν έντονη επιφυλακτικότητα απέναντι σε ριζικές μεταβολές που ενδέχεται να αυξήσουν το ρίσκο της παραγωγής.
Ο καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Στάθης Αραποστάθης ανέλυσε διεξοδικά στο Ηχόραμα 100,8 τα ευρήματα της μελέτης για το μέλλον της αγροδιατροφής από την Περιφέρεια Θεσσαλίας παραθέτοντας μια σειρά από ενδιαφέροντα ζητήματα.
Ο κ. Αραποστάθης ήταν καλεσμένος στην εκπομπή «Μεσημεριανό Μαγκαζίνο» (καθημερινά 13:00-14:00) με τη Βάσω Μπαλαμπάνη όπου υπογράμμισε τα ακόλουθα:
4 διαφορετικά σενάρια για κάθε Περιφερειακή Ενότητα
«Κάναμε μια σε βάθος και εκτενή έρευνα σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες της Θεσσαλίας, κάναμε μια χαρτογράφηση των προκλήσεων, όπως τις σκέφτεται ο Θεσσαλός αγρότης και η Θεσσαλή αγρότισσα, μετά αναπτύξαμε τέσσερα διαφορετικά σενάρια για κάθε Περιφερειακή Ενότητα, εξειδικευμένα, πάνω στα τοπικά θέματα και πάνω στις προκλήσεις που έβλεπαν οι αγρότες της κάθε περιοχής.
Ξαναγυρίσαμε με αυτά τα σενάρια στις αγροτικές ενότητες και οργανώσαμε ενημερωτικές ημερίδες όπου ο αγροτικός κόσμος κλήθηκε να επιλέξει ποιο από τα σενάρια που περιέγραφαν ένα μέλλον μέχρι το 2040, θα επέλεγε να πάει.
Και εκεί βγάλαμε ένα πολύ σημαντικό συμπέρασμα, ότι ο αγροτικός κόσμος, παρά το γεγονός πως έχει δεχτεί πολύ μεγάλη κριτική τα τελευταία χρόνια, όταν του δοθεί η ευκαιρία, θέλει να τοποθετείται και θέλει να το κάνει αυτό με οργανωμένο και συστηματικό τρόπο, και όχι μόνο συνδικαλιστικά.
Δεύτερον, ο αγροτικός κόσμος έχει ένα κουτσό όραμα το οποίο, όταν του το περιγράψεις, μπορεί να επιλέξει προς τα που θέλει να πάει.
Και μέσα από ερωτηματολόγια, είδαμε που θέλει ο αγρότης και που μπορεί να δεσμευτεί. Τι δυνατότητες έχει; Και μελετήσαμε και το γιατί υπάρχουν κάποια προσκόμματα ώστε να οδηγηθεί εκεί που θέλει, εκεί που ο ίδιος φαντάζεται και οραματίζεται».
Η Θεσσαλία σαν ένας ενιαίος υδατικός χώρος
«Έτσι, λοιπόν, η έρευνα μας έδειξε ότι ο καλός αγρότης συμφωνούσε με τη λογική της πολιτικής που είχε αναπτύξει η έκθεση της Περιφέρειας Θεσσαλίας η οποία είχε τους εξής άξονες:
Την κατανόηση της Θεσσαλίας σαν ένα ενιαίο υδατικό χώρο, άρα ουσιαστικά η προτεραιοποίηση της υλοποίησης των ΣΔΛΑΠ, με τη μεταφορά νερού και τη διασύνδεση λεκανών.
Είχε, επιπλέον, μια έμφαση στην εξοικονόμηση νερού μέσα από νέες τεχνολογίες ευφυούς άρδευσης αλλά με κλειστά κανάλια.
Είχε μια έμφαση στην ανάπτυξη Ενεργειακών Κοινοτήτων και στην πρόσβαση στα δίκτυα.
Και για τις καλλιέργειες είχε την ιδιαιτερότητα ότι τις αυθόρμητες ζώνες που είχαν αναπτυχθεί για αρκετά χρόνια και είχαν διαμορφώσει ζώνες καλλιεργειών και συγχρόνως και ζώνες όπου συσσωρεύονταν γνώση γύρω από τα συγκεκριμένα φυτά.
Τι συνδέαμε, στα σενάρια, με πρωτόκολλα συγκεκριμένα, με πρότυπα καλλιέργειας και με πρότυπα ποιότητας των προϊόντων και τη σύνδεσή τους με συγκεκριμένες αγορές.
Βρήκαμε, λοιπόν, ότι υπάρχει μια πολύ μεγάλη συναίνεση σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες γύρω από μια τέτοια κατεύθυνση».
Δουλειά, βοήθεια, εκπαιδευτικά προγράμματα
«Στην Περιφερειακή Ενότητα Καρδίτσας είδαμε έναν κόσμο που να συναινεί με τη διαμόρφωση αυτών των αυθόρμητων ζωνών με ποιοτικά χαρακτηριστικά, με έλεγχο και τα λοιπά αλλά όταν τους δίναμε τη δυνατότητα να επιλέξουν πως θα υλοποιηθεί αυτό το μονοπάτι, κάθε άλλο παρά τη λογική αυτού του μονοπατιού δεν επέλεγαν.
Δηλαδή, επέλεγαν πάλι είτε τις στρεμματικές επιδοτήσεις βάσει των στρεμματικών αποδόσεων είτε επέλεγαν να μην δεσμευτούν ως προς τα κριτήρια ποιότητας.
Άρα, βλέπαμε, για παράδειγμα στην Καρδίτσα, η εγγύτητα στον υδάτινο πόρο είχε δημιουργήσει μια αγροτική κοινότητα που χρειάζεται περισσότερο δουλειά, βοήθεια, εκπαιδευτικά προγράμματα.
Και το προτείναμε αυτό, να γίνει ένα ανοιχτό, συνεχές, πενταετές εργαστήριο γύρω από το βαμβάκι που εκεί θα προσελκυθούν τόσο εταιρείες όσο οι αγρότες όσο και ερευνητικά Ινστιτούτα και εκκοκκιστήρια για να δουλέψουν ακριβώς πάνω στη διαμόρφωση ενός απολύτως ποιοτικού βαμβακιού στη βάση προτύπων που θα έχουν συναποφασίσει όλοι μαζί.
Χρειάζεται να εμπεδωθεί αυτή η αντίληψη ότι, πλέον, η αυτονομία του νερού ή η εγγύτητα στον υδάτινο πόρο, δεν σημαίνει ότι πρέπει να συνεχίζω πρακτικές που γνώριζα τις προηγούμενες δεκαετίες.
Χρειάζονται, δηλαδή, και άλλου τύπου καλλιεργητικές πρακτικές που να μπορείς να χτίσεις πάνω σε ένα ποιοτικό προϊόν».
Η πρόκληση της νέας ΚΑΠ
«Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε πως το σώμα των αγροτών, με τις πιέσεις που δέχεται, με τις απογοητεύσεις, βλέπει το μέλλον του.
Το δεύτερο είναι ότι το πλαίσιο που θα τεθεί είναι η νέα ΚΑΠ που ξεκινάει η διαπραγμάτευση.
Η μελέτη που ξεκινάει το ΕΚΠΑ, υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Θεσσαλίας, θα έρθει για να μπορέσει τα όποια οριζόντια μέτρα της νέας ΚΑΠ, να μπορεί κάποιος να τα καθοδηγήσει με διαφορετικό τρόπο ανά Περιφερειακή Ενότητα.
Εκεί πρέπει να στοχεύσουμε. Μέσα στο πλαίσιο που θα θέσει η νέα ΚΑΠ, να δούμε πως θα εξειδικεύσουμε στις ανάγκες αλλά και στις δυνατότητες, ικανότητες και ιδιαιτερότητες κάθε Περιφερειακής Ενότητας».
Βάσω Μπαλαμπάνη