Η συνεργασία δύο δημόσιων επιστημονικών φορέων, της Μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και του Τομέα Εσωτερικών Υδάτων του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών, με την υποστήριξη της Περιφέρειας Θεσσαλίας, οδήγησε στην ανάπτυξη ενός πρωτοποριακού επιχειρησιακού συστήματος βραχυπρόθεσμης πρόγνωσης πλημμυρών για τη Θεσσαλία.
Αξιοποιώντας συνδυαστικά δεδομένα των τελευταίων πέντε ετών από ένα εκτεταμένο δίκτυο μετεωρολογικών και υδρολογικών σταθμών (μετρητών στάθμης ποταμών) που λειτουργούν στην περιοχή, αναπτύχθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένα σύστημα που επιτρέπει την άμεση και επιχειρησιακή εκτίμηση της εξέλιξης της στάθμης ποταμών σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, σε επιλεγμένα σημεία του υδρογραφικού δικτύου της Θεσσαλίας.
O Μετεωρολόγος και Διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Κώστας Λαγουβάρδος μίλησε στο Ηχόραμα 100,8 γι ΄ αυτό το πρωτοποριακό επιχειρησιακό πρόγραμμα και μας εξήγησε το πώς ακριβώς λειτουργεί.
Ο κ. Λαγουβάρδος ήταν καλεσμένος στην εκπομπή «Μεσημεριανό Μαγκαζίνο» (καθημερινά 13:00-14:00) με τη Βάσω Μπαλαμπάνη όπου ανέφερε τα εξής ενδιαφέροντα:
Επιστημονική γνώση και τεχνολογία
«Την αναγκαιότητα αυτού του συστήματος την αντιλαμβανόμαστε όλοι καθώς έχουμε δει τα τελευταία χρόνια πολύ μεγάλες καταστροφές.
Ο Daniel – το υπενθυμίζουμε – είναι η μεγαλύτερη φυσική καταστροφή που έχει συμβεί στη χώρα μας. Δεν έχουμε δει κάτι ανάλογο τα τελευταία 100 χρόνια.
Επομένως, υπήρξε ανάγκη – και αυτό αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία της Περιφέρειας Θεσσαλίας – να αξιοποιήσει την επιστημονική γνώση και την τεχνολογία ώστε να μπορέσουμε να έχουμε ειδοποίηση για τις πλημμύρες».
Σε δυο στάδια το σχέδιο
«Το σχέδιο, το οποίο αναπτύσσουμε με την Περιφέρεια, έχει δυο στάδια.
Το πρώτο είναι η βραχυπρόθεσμη πρόγνωση της στάθμης του νερού.
Τι κάνουμε εδώ;
Αξιοποιούμε παλαιότερες μετρήσεις, που έχουμε τα τελευταία 5-6 χρόνια, των βροχών σε κάποιες περιοχές και τις στάθμες στα ποτάμια.
Κάτι που το αντιλαμβάνονται όλοι, ότι δηλαδή αν βρέξει σε ένα σημείο, μετά από κάποιες ώρες θα φουσκώσει ένα ποτάμι σε κάποιο άλλο σημείο που καταλήγει το νερό της βροχής.
Αυτό, όμως, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, το μετατρέπουμε σε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης το οποίο θα βλέπει ότι η βροχή η οποία πέφτει, όταν αρχίζει και καταγράφεται από τους σταθμούς, πόσες ώρες μετά και πόσο θα ανέβει η στάθμη σε κάποιο σημείο του ποταμού.
Και το κάνουμε αυτό σε επιλεγμένα σημεία, σε κομβικά σημεία των ποταμών όπου έχουμε μετρήσει τις στάθμες και όπου ανάντι, όπως λέμε, έχουμε και μετρήσεις βροχής.
Είναι η πρώτη φορά που εφαρμόζεται κάτι τέτοιο στην Ελλάδα και από τα λίγα συστήματα τα οποία υπάρχουν στον κόσμο, καθώς βλέπουμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι κάτι το σχετικά καινούργιο, ώστε να έχουμε αυτή τη γνώση.
Το μοναδικό μειονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι για να δουλέψει, πρέπει να ξεκινήσουν οι βροχές.
Πρέπει να ξεκινήσει να βρέχει ώστε να αρχίσει να δουλεύει ο αλγόριθμος και να μας πει ότι με τη βροχή που πέφτει αυτή τη στιγμή, μετά από 6 με 12 ώρες, η στάθμη θα φθάσει τόσο.
Μετά από 10-20 λεπτά που γίνονται νέες μετρήσεις, αυτό ανανεώνεται, οπότε, επί της ουσίας, έχουμε συνεχή ενημέρωση.
Αυτό είναι επιχειρησιακό και λειτουργεί αυτή τη στιγμή.
Η Περιφέρεια, δηλαδή, δέχεται αυτές τις πληροφορίες, όταν βρέχει.
Και λειτούργησε, πρώτη φορά, στις βροχές που είχαμε στις αρχές Απριλίου.
Το δεύτερο κομμάτι είναι να χρησιμοποιήσουμε τα μετεωρολογικά μοντέλα, τις προγνώσεις βροχής που όλοι γνωρίζουμε, που θα βρέξει πολύ αύριο ή μεθαύριο, και σε συνεργασία με υδρολογικά μοντέλα, που βλέπει πόσο αυξάνεται η παροχή μέσα στα ποτάμια, να υπολογίσουμε, πλέον, ότι σύμφωνα με τις προγνώσεις για μεθαύριο, αυτή η βροχή η οποία αναμένεται να πέσει, θα δημιουργήσει πιθανότατα σημαντικές παροχές, θα φουσκώσουν ποτάμια και θα δημιουργήσουν πιθανώς πλημμύρες σε κάποια σημεία».
Με τις βροχές του Σεπτέμβρη η εφαρμογή
«Αυτό εκτιμούμε να το έχουμε το Σεπτέμβρη.
Και αργότερα, τον Οκτώβριο, θα έχουμε και τα δυο συστήματα.
Της βραχυπρόθεσμης πρόγνωσης με την τεχνητή νοημοσύνη που είναι ήδη σε λειτουργία και της πιο μακροπρόθεσμης πρόγνωσης η οποία θα δείχνει τι θα συμβεί τις επόμενες δυο με τρεις ημέρες.
Έστω και δυο με τρεις ώρες, από πριν, αν γνωρίζουμε ότι θα έχουμε υπερχείλιση, θα μπορούμε να παρέμβουμε, να μετακινηθούν κάποια μηχανήματα, που θα βρίσκονται σε επιφυλακή.
Συμμετέχουμε δυο Ερευνητικά Κέντρα αλλά, ουσιαστικά, είναι η υποστήριξη που δίνει η Περιφέρεια Θεσσαλίας η οποία (και ο περιφερειάρχης ο ίδιος, ο κ. Κουρέτας) πιστεύει σε αυτό. Το έχουν δείξει τα αποτελέσματα.
Και χρηματοδοτεί αυτή την προσπάθεια έτσι ώστε να λειτουργήσει αυτό το επιχειρησιακό.
Διότι έχει μελέτη και έρευα αλλά καταλήγει σε ένα επιχειρησιακό εργαλείο.
Και είναι πολύ σημαντική η παρουσία όλων των ανθρώπων της Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας όπως, βεβαίως, και των Δήμων.
Τον Σεπτέμβρη θα έχουμε ένα ολοκληρωμένο σύστημα στα χέρια μας και θα είναι το πρώτο στην Ελλάδα που θα λειτουργεί επιχειρησιακά και είμαστε πολύ χαρούμενοι γι ΄ αυτό.
Αυτό το οφείλουμε στους πολίτες.
Να αξιοποιήσουμε την έρευνα και τη τεχνολογία ώστε να μπορέσουμε να προφέρουμε κάποιες πληροφορίες που είναι χρήσιμες και να μην βρισκόμαστε σε προ εκπλήξεως καταστάσεις».
Βάσω Μπαλαμπάνη