Χωρίς αμφιβολία, το ΕΣΠΑ είναι το σημαντικότερο εργαλείο ανάπτυξης για το σύνολο της χώρας, γιατί αγγίζει σχεδόν όλες τις πτυχές της σύγχρονης ζωής, με την υλοποίηση υποδομών και δράσεων για ένα καλύτερο μέλλον, με σαφείς στρατηγικούς στόχους που απηχούν στο παρόν και το μέλλον της Ελλάδας.
Βρισκόμαστε στην τελευταία διετία της προγραμματικής περιόδου του ΕΣΠΑ 2021-2027, άρα ήδη έχουμε όλοι μας μια σαφή εικόνα της εξέλιξης του προγράμματος, των προτεραιοτήτων που εξυπηρετούνται, αλλά και των νέων πρωτοφανών προκλήσεων που τίθενται.
Έχοντας μακρά πορεία σε θέσεις ευθύνης στην Αυτοδιοίκηση, θα πρέπει να σημειώσω ότι το παρόν Πρόγραμμα είναι πιο ευέλικτο, ευρύτερο σε ότι αφορά το πεδίο εφαρμογής του, με περιορισμένες αλληλοεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων, κάτι που είναι σε όφελος της λειτουργικότητάς του, αλλά και τελικά σε όφελος των τελικών δικαιούχων που δεν είναι άλλοι από τους πολίτες. Είναι σημαντικό ότι σε κάθε νέα προγραμματική περίοδο γίνονται σημαντικές βελτιώσεις και διορθώσεις που καθιστούν το Πρόγραμμα πιο λειτουργικό και γρήγορο στην υλοποίησή του. Υπάρχουν βέβαια πολλά περιθώρια βελτίωσης σε ότι αφορά ειδικά το καθεστώς ανάθεσης των δημόσιων έργων ώστε να συντμηθεί ο χρόνος υλοποίησής του, ενώ θα πρέπει να τονίσουμε και την υποστελέχωση των Δήμων της χώρας ειδικά σε τεχνικό προσωπικό, που αναμφίβολα προσθέτει χρόνο και φορτίο στη διαδικασία εκτέλεσης του Προγράμματος. Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε και στο Δήμο Καρδίτσας και τα έργα που γίνονται είναι σημαντικά, με προστιθέμενη αξία για την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Θα αναφερθώ ειδικά στη Θεσσαλία, η οποία προγραμματικά έχει να διαχειριστεί στο περιφερειακό της πρόγραμμα το 2,1 % των πόρων, δηλαδή 554 εκατομμύρια ευρώ στο σύνολο των 26,2 δισεκατομμυρίων του συνόλου του ΕΣΠΑ. Το ποσοστό δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία, μεγαλύτερη αξία έχει η επίδραση που αυτοί οι πόροι έχουν στην πραγματική ζωή, στο πως δηλαδή ο προγραμματισμός γίνεται πράξη και πως η πράξη έρχεται να αντιμετωπίσει τα προβλήματα και ταυτόχρονα να προσδώσει αναπτυξιακή προοπτική. Αυτή η επίδραση είναι ακόμη πιο σύνθετη και απαιτητική, ειδικά σε μια περιοχή με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Θεσσαλίας, μιας Περιφέρειας που συνδυάζει την πεδινή έκταση με τον ορεινό όγκο και τα νησιά, άρα μιας πολυμορφικής περιοχής με ποικίλες προτεραιότητες και ανάγκες.
Η άποψή μου είναι πως γενικά υπήρξε μεγάλη προσπάθεια να συνδυαστούν στη Θεσσαλία όλες αυτές οι διαφορετικές προτεραιότητες, το Πρόγραμμα υλοποιείται με καλό ρυθμό, όμως αυτό που σίγουρα τίθεται πλέον σε αμφισβήτηση, είναι το κατά πόσο είναι επίκαιρο. Οι εξελίξεις καταγράφονται με μεγάλη ταχύτητα, ανατρέποντας τον αρχικό προγραμματισμό, ενώ πλέον είναι δεδομένο ότι ακόμη και μια ανατροπή των δεδομένων στην άλλη άκρη της γης, μπορεί να έχει άμεση επιρροή στην καθημερινότητα των πολιτών σε ένα χωριό της Καρδίτσας για παράδειγμα.
Από τη σύνταξη του παρόντος Προγράμματος, η Θεσσαλία δοκιμάστηκε σκληρά από δυο βιβλικές καταστροφές, τον «Ιανό» και το «Ντάνιελ», ενώ όπως το σύνολο της χώρας αλλά και του πλανήτη, πέρασε από μια πανδημία που άλλαξε εν πολλοίς τις συνθήκες και τις απαιτήσεις και ταυτόχρονα, βίωσε και βιώνει τα αποτελέσματα δυο πολέμων, αρχικά στην Ουκρανία και σήμερα στη Μέση Ανατολή. Όλα τα παραπάνω ήταν και είναι μη προβλέψιμα γεγονότα, τεράστια σε έκταση και επιρροή, που σίγουρα αναδιατάσσουν το τοπίο, παγκόσμια και τοπικά. Ειδικά για τη Θεσσαλία, σε αυτά τα πολύ μεγάλα ζητήματα έρχεται να προστεθεί η δοκιμασία του αγροτικού κόσμου, που καλείται να ανταπεξέλθει σε χρόνια δομικά προβλήματα, σε περιβαλλοντικά ζητήματα αλλά και σε έναν σκληρό παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Γίνεται λοιπόν σαφές ότι καλώς σχεδιάστηκε και υλοποιείται το Πρόγραμμα, όμως οι απαντήσεις που πρέπει να δίνει οφείλουν να είναι πλέον απολύτως στοχευμένες και κυρίως, να δίνονται ουσιαστικά σε πραγματικό χρόνο μιας και οι εξελίξεις είναι πια τόσο ταχείες και επιδραστικές, που απαιτούν άμεση αντίδραση και προσαρμογή. Οι προτεραιότητες πλέον, δεν είναι θέμα προγραμματισμού, αλλά αντίδρασης και κυρίως, της ικανότητας να προλαμβάνουμε.
Πρέπει επομένως να στοχεύσουμε στην πρόληψη και τις μεγάλες υποδομές ως μόνα όπλα απέναντι στις ραγδαίες εξελίξεις και ειδικά για τη Θεσσαλία, τα θέματα της πρόληψης των φυσικών καταστροφών, της διαχείρισης των περιβαλλοντικών πόρων, της ενεργειακής προστασίας και της αγροτικής οικονομίας, που είναι μάλιστα αλληλένδετα και λειτουργούν συνδυαστικά, αποτελούν κατά την άποψή μου απόλυτη προτεραιότητα για το επόμενο διάστημα. Γνωρίζω το μεγάλο αγώνα που δίνει ο συντοπίτης μας Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Κώστας Τσιάρας στο Υπουργείο του, για να στηρίξει την αγροτική παραγωγή σε όλη τη χώρα αλλά και τη Θεσσαλία. Δεν αρκεί όμως η πολιτική ενός Υπουργείου και ενός Υπουργού, τα προβλήματα δεν είναι μονοσήμαντα, απαιτείται όλοι μαζί, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η κεντρική κυβέρνηση και η αυτοδιοίκηση, να προβλέπουμε τους κινδύνους και να συνδυάζουμε τις πολιτικές και δράσεις για να μπορούμε να είμαστε περισσότερο έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε τις παρούσες αλλά κυρίως τις μελλοντικές προκλήσεις. Σας ευχαριστώ για το χρόνο σας.