“Ο «Daniel» ήταν η απόδειξη ότι η ένταση και η κλίμακα των φυσικών καταστροφών, που ενδέχεται να έχουμε από εδώ και στο εξής, απαιτούν σύγχρονο, διαλειτουργικό και μόνιμα οργανωμένο μηχανισμό. Και αυτόν ακριβώς ενισχύει η κυβέρνηση με θεσμικό τρόπο” τόνισε από το βήμα της Βουλής η Βουλευτής κ. Ασημίνα Σκόνδρα, κατά την ψήφιση του Σ/Ν του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Μεταξύ άλλων ανέφερε:
“Κάθε καλοκαίρι η χώρα μας δοκιμάζεται από χιλιάδες πυρκαγιές, πολλές φορές με ταυτόχρονα μέτωπα σε διαφορετικές περιφέρειες, φέρνοντας ανθρώπους και μέσα στα όρια τους. Μόνο το 2025, από Μάιο έως Οκτώβριο αντιμετωπίστηκαν 5.250 πυρκαγιές, ευτυχώς κατά την έναρξή τους. Γι’ αυτό οι περισσότερες έσβησαν μέσα στην πρώτη ώρα, κάτι που δεν ήταν αυτονόητο και ούτε συνέβαινε σε αυτή την κλίμακα τα προηγούμενα χρόνια. Και την εξέλιξη αυτή οφείλουμε να την αναγνωρίσουμε. Μέχρι το 2019 δεν διαθέταμε ενιαίο εθνικό μηχανισμό διαχείρισης κρίσεων. Υπήρχε πολυδιάσπαση, ασυνεννοησία, επικαλύψεις αρμοδιοτήτων. Οι τραγωδίες στη Μάνδρα και στο Μάτι ήταν το τραγικό καμπανάκι που αποκάλυψε με τον χειρότερο δυνατό τρόπο τις θεσμικές ανεπάρκειες.
Η Νέα Δημοκρατία, από την ανάληψή της διακυβέρνησης δεν έμεινε σε διαπιστώσεις. Δημιούργησε αυτόνομο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Θεσμοθέτησε με τον ν. 4662/2020 τον Εθνικό Μηχανισμό Διαχείρισης Κρίσεων. Ενίσχυσε αποφασιστικά το ανθρώπινο δυναμικό και τους πόρους. Το 2019 το Πυροσβεστικό Σώμα αριθμούσε περίπου 13.900 στελέχη. Την περσινή περίοδο επιχείρησαν 18.000 άτομα, 15.500 εποχικοί και πενταετείς και 2.500 εποχικοί με πενταετή σύμβαση. Για το έτος 2026 έχουν εγκριθεί 1076 ακόμη προσλήψεις, και έτσι θα πλησιάσουμε φέτος τον αριθμό ρεκόρ 19.000 ατόμων. Ο προϋπολογισμός του Υπουργείου από 585 εκατ. ευρώ το 2022 φτάνει στο 1,46 δις ευρώ το 2026 – αύξηση άνω του 140% μέσα σε τέσσερα χρόνια.
Δυστυχώς, οι πυρκαγιές δε θα εκλείψουν. Το ερώτημα είναι αν το κράτος θα είναι πιο έτοιμο, πιο συντονισμένο και πιο αποτελεσματικό από ό,τι ήταν στο παρελθόν, ώστε να τις αντιμετωπίζει εγκαίρως, πριν γίνουν ανεξέλεγκτες.
Ομως, από ο,τι φαίνεται, η κλιματική κρίση θα δημιουργεί και άλλου τύπου φυσικές καταστροφές. Ο Ιανός αρχικά αλλά κυρίως ο Daniel, που ακολούθησε το 2023 και έπληξε τη Θεσσαλία, υπήρξε πρωτόγνωρα ακραίο καιρικό φαινόμενο σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, αφήνοντας πίσω του πλημμυρισμένη έκταση χιλιάδων στρέμματων. Ολόκληρα χωριά βυθισμένα στο νερό, υποδομές κατεστραμμένες και οι κάτοικοι σε απόγνωση. Ήταν μια κρίση που δοκίμασε όχι μόνο τα όρια μιας Περιφέρειας αλλά συνολικά την αντοχή του κρατους. Και όμως, μέσα στις πρωτόγνωρες αυτές συνθήκες, ενεργοποιήθηκε ο κρατικός Μηχανισμός, συντονίστηκαν Ένοπλες Δυνάμεις, Πυροσβεστικό Σώμα, ΕΛ.ΑΣ., Τοπική Αυτοδιοίκηση, εθελοντές. Χιλιάδες πολίτες απεγκλωβίστηκαν, στήθηκαν γέφυρες, αποκαταστάθηκαν βασικές λειτουργίες σε ελάχιστο χρόνο. Παράλληλα, ενεργοποιήθηκε άμεσα η κρατική αρωγή με ταχύτατες προκαταβολές και αποζημιώσεις, ώστε να μη μείνουν οι συμπολίτες μας μόνοι τους απέναντι στην καταστροφή. Ο «Daniel» ήταν η απόδειξη ότι η ένταση και η κλίμακα των φυσικών καταστροφών που ενδέχεται να έχουμε από εδώ και στο εξής απαιτούν σύγχρονο, διαλειτουργικό και μόνιμα οργανωμένο μηχανισμό. Και αυτόν ακριβώς ενισχύουμε με θεσμικό τρόπο.
Το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» κάνει λοιπόντο επόμενο βήμα. Θεσμοθετεί όσα έδειξε η εμπειρία ότι χρειάζονται βελτίωση. Μεταφέρει το κέντρο βάρους στην πρόληψη , στην εκπαίδευση αλλά και στη λογοδοσία και τη διαφάνεια.
Θεσπίζεται δεκαετής στρατηγικός σχεδιασμός διαχείρισης δασικών πυρκαγιών. Καθιερώνεται το Σύστημα Διοίκησης Συμβάντων (ICS), με ενιαία επιχειρησιακή γλώσσα και σαφή αλυσίδα διοίκησης. Θα λειτουργούν 13 Επιχειρησιακά Κέντρα Συμβάντων, διασυνδεδεμένα με το Ενιαίο Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων, ώστε να υπάρχει κοινή επιχειρησιακή εικόνα σε πραγματικό χρόνο.
Θεσμοθετείται για πρώτη φορά η προδιαγεγραμμένη καύση και η ελεγχόμενη βόσκηση ως εργαλεία πρόληψης. Θεσπίζουμε πρωτοποριακές διατάξεις, όπως η ένταξη της πυρο-μετε-ωρολογίας στο κέντρο επιχειρήσεων. Δημιουργείται Υποεπιτροπή Εκτίμησης Πλημμυρικού Κινδύνου, κάτι που έλειπε από τη χώρα.Υποχρεώνονται οι φορείς να τροφοδοτούν την Εθνική Βάση Δεδομένων, ώστε οι αποφάσεις, να βασίζονται σε επικαιροποιημένα, επιστημονικά δεδομένα. Τα ρεπό των πυροσβεστών αυξάνονται από 16 σε 24. Επίσης, για πρώτη φορά καθιερώνεται υποχρεωτική ετήσια Έκθεση Αντιπυρικής Περιόδου στη Βουλή και επιστημονικές επιτροπές αξιολόγησης μεγάλων καταστροφών. Όχι για να αποδίδονται ευθύνες επικοινωνιακά, αλλά για διαρκή μάθηση, διορθωτικές κινήσεις και πραγματική λογοδοσία.
Ακούστηκε ότι το νομοσχέδιο ήρθε βιαστικά. Συνάδελφοι της αντιπολίτευσης, δεν το γνωρίζετε ότι πριν από την επίσημη δημόσια διαβούλευση, προηγήθηκε λεπτομερής διαλογος με την ΚΕΔΕ, την Ένωση Περιφερειών, το Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων; Με την ΠΟΜΙΔΑ, το Ελληνικό Αγρο-δασικό Δίκτυο, το Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων, την WWF, την ομάδα Flame του Αστεροσκοπείου, την Ακαδημία Αθηνών; Με συνδικαλιστικούς φορείς του Πυροσβεστικού Σώματος. Υιοθετήθηκαν πορίσματα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, συστάσεις επιστημονικών επιτροπών, παρατηρήσεις ευρωπαϊκών οργάνων.
Στη δημόσια διαβούλευση κατατέθηκαν 1.258 σχόλια. Από αυτά, 52 μοναδικές προτάσεις ενσωματώθηκαν στο νομοσχέδιο. Ακολούθησε κανονική κοινοβουλευτική διαδικασία – όχι κατεπείγουσα. Επιτροπή, ακρόαση φορέων, κατ’ άρθρον συζήτηση, δεύτερη ανάγνωση, Ολομέλεια. Πώς λοιπόν περιορίζετε την κριτική σας στο ότι ήταν βιαστικό; Αν αυτό δεν είναι σοβαρή νομοθέτηση, τότε τι είναι;
Η κλιματική κρίση, δεν περιμένει τις κομματικές μας αντιπαραθέσεις. Πέρυσι στην Ευρώπη κάηκαν πάνω από 10 εκατομμύρια στρέμματα – η μεγαλύτερη έκταση των τελευταίων δεκαετιών. Τα επόμενα χρόνια αναμένεται τα φαινόμενα αυτά να ενταθούν.
Το ζητούμενο είναι αν θα έχουμε ένα κράτος που λειτουργεί με σχέδιο, με καθαρούς ρόλους, με δεδομένα, με λογοδοσία ή αν θα επιστρέψουμε στη λογική της αποσπασματικής διαχείρισης και της εκ των υστέρων καταγγελίας.
Η «Ενεργή Μάχη» είναι επιλογή ευθύνης. Είναι η επιλογή ενός κράτους που οργανώνεται πριν από την κρίση, που συντονίζεται κατά τη διάρκειά της και που λογοδοτεί μετά.
Και για να είμαστε ξεκάθαροι:
Ζητάμε να κριθούμε στο αποτέλεσμα. Στους δείκτες. Στην πρόληψη. Στις πυρκαγιές που θα περιορίζονται νωρίτερα. Στις ζωές και στις περιουσίες, που θα προστατεύονται από τις φυσικές καταστροφές.
Αν πραγματικά συμφωνούμε, ότι η πρόληψη είναι προτεραιότητα, αν θέλουμε έναν σύγχρονο μηχανισμό πολιτικής προστασίας, τότε όλοι ψηφίζουμε το παρόν σχέδιο νόμου.
Η χώρα δεν αντέχει άλλο να συζητά πάνω στη στάχτη!
Ήρθε η ώρα να οργανωθούμε, πριν τη στάχτη και την καταστροφή!
Λέμε ναι, λοιπόν, με ευθύνη για τη χώρα μας!”
