Συνεχίζουν να προκαλούν δέος και ρίγη συγκίνησης οι φωτογραφίες με τους 200 αγωνιστές που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή από τα ναζιστικά στρατεύματα κατοχής την Πρωτομαγιά του 1944 και που ανάμεσά τους συγκαταλέγεται και ένας Καρδιτσιώτης. Ο λόγος για τον Βαγγέλη Πόλκο, 35 χρόνων τότε, δάσκαλο, με καταγωγή από τη Ραχούλα.
Η συλλογή Χόιερ, όπως συμβατικά ονομάζονται οι 262 φωτογραφίες, τα 16 έγγραφα και τα 4 παλαιά χαρτονομίσματα που είχε εκθέσει προς πώληση ο Βέλγος συλλέκτης στο διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών, από την οποία προήλθαν οι φωτογραφίες των εκτελεσμένων της Καισαριανής, εξακολουθεί να απασχολεί έντονα την κοινή γνώμη καθώς πρόκειται για ένα ιστορικό γεγονός.
Δέος προκαλούν οι φωτογραφίες (φωτό Υπουργείο Πολιτισμού) των 200 που εκτελέστηκαν στην Καισαριανή. Ανάμεσά τους και ένας Καρδιτσιώτης!!!
Την ίδια στιγμή, έρχονται στο μυαλό μας και όλοι εκείνοι οι αγωνιστές που κατάγονται από το Νομό μας και έπεσαν σε διάφορες μάχες εντός και εκτός του νομού, εκτελέστηκαν ή πέθαναν στις φυλακές ή σκοτώθηκαν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις σε βάρος του άμαχου πληθυσμού την περίοδο της δεκαετίας του 40 (βομβαρδισμοί, αντίποινα κλπ).
Το ΚΚΕ έχει κάνει μια πολύ μεγάλη έρευνα πάνω σε αυτό το ζήτημα και έχει ξεκινήσει τις διαδικασίες ανέγερσης ενός Μνημείου για να τιμήσει τη μνήμη όλων αυτών των Αγωνιστών.
Το Ηχόραμα 100,8 θέλησε να εμβαθύνει σε όλο αυτό και να δούμε πραγματικά πόσοι ήταν όλοι αυτοί οι Αγωνιστές, σε ποιες Μάχες ΄΄έπεσαν΄΄ και σε ποιες ακριβώς περιοχές εκτυλίχθηκαν όλα αυτά τα ιστορικά γεγονότα και όλες αυτές οι συγκλονιστικές ιστορίες που κουβαλούσε ο καθένας από αυτούς.
Το μέλος της ΤΕ Καρδίτσας του ΚΚΕ (και Πρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης Καρδίτσας) Αστέρης Χαλάτσης ήταν καλεσμένος στην εκπομπή «Μεσημεριανό Μαγκαζίνο» (καθημερινά 13:00-14:00) με τη Βάσω Μπαλαμπάνη και πραγματικά η αφήγησή του ήταν αφοπλιστική.
Τα στοιχεία που σας παραθέτουμε παρακάτω παρουσιάζονται για πρώτη φορά και έχουν πολύ μεγάλη αξία.
610 νεκροί της περιόδου 1941-44 και 1.652 μέχρι το 1949 στο Νομό
Όπως μας ανέφερε ο κ. Αστέρης Χαλάτσης:
«Αγωνιστές που κατάγονται από το νομό μας και έπεσαν σε διάφορες μάχες εντός και εκτός του νομού, εκτελέστηκαν ή πέθαναν στις φυλακές ή σκοτώθηκαν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις σε βάρος του άμαχου πληθυσμού την περίοδο της δεκαετίας του 40 (βομβαρδισμοί, αντίποινα κλπ).
Από την δύσκολη έρευνα και την διασταύρωση στοιχείων που γίνεται εδώ και σχεδόν δυο χρόνια επιβεβαιώνονται 610 νεκροί της περιόδου 1941-44 και 1.652 μέχρι το 1949 από 105 χωριά και των 6 δήμων του νομού Καρδίτσας.
Και συγκεκριμένα: Σε 29 χωριά του Δήμου Καρδίτσας καταγράφονται περισσότεροι από 760 νεκροί, ορισμένα από αυτά είναι το Καλλίθηρο με 68 νεκρούς, το Καλλιφώνι με 57, η πόλη της Καρδίτσας με 188, η Απιδιά με 32, η Μητρόπολη με 36, το Παλιούρι με 46, ο Σταυρός με 56 νεκρούς.
Σε 10 χωριά της Λίμνης Πλαστήρα καταγράφονται περισσότεροι από 220 νεκροί, όπως ο Μεσενικόλας με 44 νεκρούς, το Μορφοβούνι με 68, η Πεζούλα με 23.
Σε 17 χωριά του Δήμου Μουζακίου καταγράφονται περισσότεροι από 200 νεκροί. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα Κανάλια με 49 νεκρούς, τη Μαγούλα με 21, το Μουζάκι με 20, το Φανάρι με 48 νεκρούς.
Σε 17 χωριά του Δήμου Παλαμά έχουμε τουλάχιστον 150 νεκρούς, εκ των οποίων 53 είναι από την πόλη του Παλαμά, 12 από τον Κοσκινά, 12 από το Πέτρινο, 15 από το Φύλλο.
Σε 29 χωριά του Δήμου Σοφάδων καταγράφονται περισσότεροι από 750 νεκροί, εκ των οποίων 48 είναι από το Αηδονοχώρι, 35 από την Ανάβρα, 41 από το Γραμματικό, 36 από το Θραψίμι, 61 από την Κτημένη, 51 από το Λεοντάρι, 51 από την Λουτροπηγή, 56 από τη Ρεντίνα, 65 από τους Σοφάδες».
Η μάνα από τα Κανάλια που κουβαλούσε το ακέφαλο παιδί της
Και συνεχίζει ο κ. Χαλάτσης:
«Ο λόγος γίνεται για εκείνους και εκείνες που η αστική ιστοριογραφία θολώνει ή αλλοιώνει τη θυσία τους. Πόσο γνωστή είναι η περίπτωση της μάνας από τα Κανάλια που κουβαλούσε το ακέφαλο παιδί της, τη Λεμονιά Μανώλη, θύμα του τυφλού ναζιστικού βομβαρδισμού τον15/Αύγουστο του 44 προκειμένου να… το σώσει;
Πόσο γνωστή είναι η απάντηση της εγκυμονούσας μαχήτριας του ΔΣΕ Ευτυχίας Σδρόλια στους στρατοδίκες που την καλούσαν να αποκηρύξει το Κόμμα της και τον άνδρα της τον καπετάνιο Μπαντέκο για να γλιτώσει το απόσπασμα;
Ή η στάση της Βάγιας Ράγια από τον Παλαμά που χαθηκε με το μωρό της και τη 18χρονη κόρη της στο πέρασμα της Νιάλας τον Απρίλη του 1947;
Γιατί άραγε μένουν κρυφά από τη νεολαία και όχι μόνο τα γράμματα και οι τελευταίες στιγμές της κομμουνίστριας Παλαμιωτισσας δασκάλας Βαγγελίτσας Κουσιάντζα, όπως και άλλων στελεχών του ΚΚΕ που εκτελέστηκαν στη Ξηριωτισσα στη Λαμία;
Πόσο είναι γνωστό πως ο Πολύβιος Κολοβός από το Φανάρι ήταν ο πρώτος που εκτελέστηκε στο Λαζαρέτο της Κέρκυρας ή πως ο τελευταίος νεκρός του ταξικού αγώνα 1946-49 στην περιοχή μας ήταν ο 23χρονος ΕΠΟΝιτης Φώτης Παλλιόπουλος (Σκορδάρας) από το Φανάρι (7/3/1952);»
Συγκλονίζει η αφήγηση του Αστέρη Χαλάτση στο Ηχόραμα 100,8
Η προσπάθεια του ΚΚΕ για την ανέγερση Μνημείου
«Αιτηθήκαμε στη δημοτική αρχή Καρδίτσας παραχώρηση δημοτικής έκτασης στη θέση ΥΔΑΤΟΠΥΡΓΟΣ στη συνοικία της Αγίας Παρασκευής για ανέγερση μνημείου . Ένα μνημείο που θα τιμά τους πρωτοπόρους αγωνιστές του λαού στο ΕΑΜ, στον ΕΛΑΣ, στον ΔΣΕ, συνολικά στην ηρωική δεκαετία του ’40, που έδειξαν δείγματα απεριόριστης αντοχής και ακλόνητης θέλησης, πειθαρχίας στον συλλογικό σκοπό, γιατί εμπνεύστηκαν από τη δύναμη του λαού που παίρνει τις τύχες του στα χέρια του, πάλεψαν για τη βελτίωση της ζωής της λαϊκής πλειοψηφίας και για τον σκοπό της κατάργησης της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.
Είναι πολύ σημαντική η προσπάθεια που κάνει το ΚΚΕ για τη διατήρηση, την ανάδειξη και τη διάσωση μνημείων, ιστορικών τόπων μέσα από τη δημιουργία μουσείων και μνημείων σε όλη την Ελλάδα, όπου δείχνει όλη την ιστορική πορεία του εργατικού – λαϊκού κινήματος κυρίως στον 20ο αιώνα. Και η πάλη του ΚΚΕ είναι μέρος της ιστορίας της Ελλάδας, της ιστορίας του ελληνικού λαού, όπου σε πέτρινα χρόνια αγωνιστές δοκιμάστηκαν, φυλακίστηκαν, εξορίστηκαν, εκτελέστηκαν. Και σε αυτούς τους ιστορικούς τόπους δόθηκαν μάχες από χιλιάδες αγωνιστές του ελληνικού λαού. Η δημοσίευση των φωτογραφιών με την αγέρωχη στάση των κομμουνιστών που εκτελέστηκαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την πρωτομαγιά του 1944 είναι ένα λαμπρό κομμάτι αυτής της ιστορικής πορείας.
Αυτή η ιστορική μνήμη πρέπει να μένει ζωντανή, να μεταδίδεται στις νέες γενιές γιατί μόνο έτσι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το παρόν, να χαράξουμε το μέλλον, να σκεφτούμε, να προβληματιστούμε, να βγάλουμε σωστά συμπεράσματα σαν λαός, σαν κοινωνία.
Σ΄αυτό το πλαίσιο έγινε η ανέγερση εμβληματικών μνημείων σε διάφορες περιοχές σε όλη την Ελλάδα. (Μεζούρλο, Τρίκερι, Πρέσπες, Φλώρινα , Αμαλιάδα, Πάτρα, Καλαμάτα, Λαζαρέτο, Γυάρος κλπ).
Καθώς επίσης και η ημερίδα που διοργάνωσε το Κόμμα μας πριν περίπου 1,5 χρόνο, με θέμα «Μνημεία και Μουσεία Αγώνων του Λαού και στη συνέχεια προχώρησε σε έκδοση των υλικών της σε μπροσούρα.
Με στόχο να αναδείξει αυτή τη σημαντική προσπάθεια που γίνεται και η οποία αγκαλιάζει πλήθος ανθρώπων, καλλιτέχνες πανελλαδικής εμβέλειας που σχεδίασαν αυτά τα μνημεία, μηχανικούς, αρχιτέκτονες, τοπογράφους, οικοδόμους, που με μεράκι τα έστησαν ανά περιοχή.
Από το εμβληματικό μνημείο «Σκιές» στη Μαρτυρική Μακρόνησο, σχεδιασμένο από τον Μάρκο Γεωργιλάκη, το μνημείο «Ρωγμή» στο θανατονήσι της Γυάρου που το μνημείο που φιλοτέχνησαν ο Αντώνης Μυρωδιάς και ο Γιώργος Μητρόπουλος, μέχρι αυτό στο Λαζαρέτο της Κέρκυρας, του γλύπτη Βασίλη Δωρόπουλου που πρόσφατα έφυγε από τη ζωή.
Η ανέγερση του Μνημείου στην Καρδίτσα είναι ένας ελάχιστος φόρος τιμής σε όλους και όλες που έμειναν όρθιοι και αλύγιστοι μέχρι το τέλος» επισημαίνει ο κ. Χαλάτσης.
Τα εμπόδια και οι καθυστερήσεις
«Για ένα τέτοιο μνημείο και με τη λογική αυτή απευθυνθήκαμε στη δημοτική αρχή με το αίτημα της παραχώρησης δημοτικής έκτασης στην περιοχή του Υδατόπυργου για την ανέγερση του χωρίς οικονομική επιβάρυνση του δήμου.
Στο αίτημα του ΚΚΕ η Κοινότητα Καρδίτσας με την 115/2023 απόφασή της γνωμοδότησε θετικά, όπως και η Επιτροπή Ποιότητας Ζωής με την 27/2023 ενέκρινε το αίτημα της ΤΕ Καρδίτσας για την παραχώρηση δημοτικής έκτασης εντός του εγκεκριμένου σχεδίου πόλης προκειμένου να ανεγερθεί μνημείο προς τιμήν των αγωνιστών του ΔΣΕ. Στη συνέχεια το Δημοτικό Συμβούλιο με ομόφωνη απόφαση 244/2023 ενέκρινε το αίτημα του ΚΚΕ με κάλυψη των εξόδων από το ΚΚΕ. Για τον ακριβή καθορισμό του σημείου συμφωνήθηκε να υπάρξει συνεννόηση με το αρμόδιο τμήμα της Τεχνικής Υπηρεσίας του δήμου. Το 2024 η δημοτική επιτροπή εισηγείται στο Δημοτικό Συμβούλιο που θα συνεδρίαζε την ίδια μέρα, την παραχώρηση του χώρου με την απόφαση 644/2024.
Στη συνέχεια άρχισαν να φαίνονται υπαναχωρήσεις, προβλήθηκαν προσχήματα, άλλοτε με επίκληση τίτλων ιδιοκτησίας του χώρου παραχώρησης, άλλοτε με σχέδια ένταξης σε ΒΑΕ ενώ από την πλευρά του ΚΚΕ υπήρχε πνεύμα συνεννόησης προκειμένου να εφαρμοστεί απρόσκοπτα ο πολεοδομικός σχεδιασμός του Δήμου. Είναι επομένως προφανές πως αμφισβητείται η 244/23 ομόφωνη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου.
Φτιάξαμε μνημείο στη Μακρόνησο, στη Γυάρο, στη Φλώρινα, στις Πρέσπες και δεν θα φτιάξουμε στην Καρδίτσα; Τι είναι αυτό τελικά που ενοχλεί τη δημοτική αρχή, τι υπάρχει πίσω από την άρνηση της; Είναι η προσπάθεια να αποκρυφτεί η ιστορική πραγματικότητα, είναι η ενόχληση του αστικού κράτους που δεν θέλει να γίνει γνωστή η ηρωική πάλη του λαού μας απέναντι στο ίδιο το αντιδραστικό αστικό κράτος και τους συμμάχους του ντόπιους και ξένους.
Ωστόσο, θεωρούμε ότι άρνηση της δημοτικής αρχής (η μοναδική στην Ελλάδα) να παραχωρήσει χώρο για την ανέγερση του μνημείου θεωρούμε πως δεν είναι τετελεσμένη απόφαση, καθώς μπορεί να υλοποιηθεί κάτω από τη λαϊκή πίεση και πιστεύουμε πως περνάνε πολλά από τα χέρια μας.
Εξάλλου η υπόθεση του μνημείου δεν αφορά μόνο τις 2500 και πλέον οικογένειες των νεκρών αγωνιστών. Αφορά τους όλους όσους θέλουν να τιμήσουν αυτούς που αγωνίστηκαν και έδωσαν τη ζωή τους ενάντια στην τριπλή φασιστική κατοχή, ενάντια στους ντόπιους και ξένους δυνάστες, όσους δεν ανέχονται τη διαστρέβλωση της ιστορίας. Έτσι για το σκοπό αυτό
Το παράρτημα της ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ απευθύνθηκε με ανακοίνωση του σε μαζικούς φορείς της περιοχής, διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη, με αίτημα να πάρουν θέση και να στηρίξουν ενυπόγραφα και με αποφάσεις ΔΣ την υλοποίηση της απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου. Και μέχρι στιγμής η ανταπόκριση είναι θετική κάτι που μας χαροποιεί και μας συγκινεί ιδιαίτερα, καθώς το υπογράφουν δεκάδες μαζικοί φορείς (εργαζομένων, αγροτών, αυτοαπασχολουμένων, πολιτιστικοί και αθλητικοί σύλλογοί) του νομού που εκπροσωπούν χιλιάδες ανθρώπους της περιοχής.
Σαν ΤΕ Καρδίτσας του ΚΚΕ θεωρήσαμε καλό να απευθυνθούμε σε ανθρώπους του νομού, γνωστούς για την πολιτική, κοινωνική και πολιτιστική σας δραστηριότητα, που μπορεί να μην συμφωνούν σε όλα με το ΚΚΕ ή και προερχόμενοι από άλλους πολιτικούς χώρους και ιδεολογικές αφετηρίες, έχουμε όμως συμπορευτεί μαζί σε αγώνες και μοιραζόμαστε κοινές ανησυχίες . Που συμφωνούμε στην αναγκαιότητα ανέγερσης και ύπαρξης του μνημείου της ΚΕ στο νομό, που συμφωνούμε ότι οφείλουμε να τιμήσουμε όπως αρμόζει τον «γίγαντα λαό» μας που έγραψε μια ξεχωριστή σελίδα τη θρυλική δεκαετία του 1940.
Η περιοχή μας κουβαλάει ένα βαρύ ιστορικό φορτίο
«Η περιοχή μας κουβαλάει ένα βαρύ ιστορικό φορτίο με κορυφαία και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όπως ότι η Καρδίτσα ήταν η Πρώτη ελεύθερη πόλη της κατεχόμενης Ευρώπης που απελευθερώθηκε από τον ΕΛΑΣ το 1943, όπως η λειτουργία αντάρτικου αεροδρόμιου αλλά και πολυάριθμες εστίες αντίστασης στον κάμπο και στα βουνά και άλλα.
Η συλλογική αντίσταση του λαού της περιοχής μέσα από τις γραμμές του ΕΑΜ του ΕΛΑΣ της ΕΠΟΝ, οδήγησε πολλούς λαϊκούς αγωνιστές στις εξορίες, σε φυλακές αλλά και σε βιαιοπραγίες, εξευτελισμούς, γεγονός που είχε σαν αποτέλεσμα τη συγκρότηση των πρώτων ανταρτοομάδων και τη συμμετοχή στο Δημοκρατικό Στρατό.
Η πολύπλευρη στήριξη των χωριών στους μαχητές και τις μαχήτριες του ΔΣΕ αλλά και η ιδιαίτερη φροντίδα στήριξης του αγώνα με τροφοδοσία τμημάτων, υγειονομική περίθαλψη κλπ, είχαν σαν αποτέλεσμα τις διώξεις και τα στρατοδικεία που σημάδεψαν ολόκληρες γενιές.
Αυτή την πλευρά της ιστορικής πορείας της περιοχής μας θέλουμε να αναδείξουμε με το μνημείο και να τιμήσουμε όπως αξίζει τους συντελεστές της».
Ένα μνημείο που θα είναι σημείο αναφοράς, ιστορικής μνήμης
«Ένα μνημείο που θα είναι σημείο αναφοράς, ιστορικής μνήμης, διδάγματος έμπνευσης και κουράγιου στην πάλη των κομμουνιστών και του εργατικού- λαϊκού κινήματος στις σημερινές ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες των ιμπεριαλιστικών πολέμων και της πολεμικής οικονομίας και προετοιμασίας, της ακρίβειας, της φτώχειας, της έντασης της καταστολής και των πειθαρχικών διώξεων.
Να έχει τη δυνατότητα ο καθένας και η καθεμιά ανεξάρτητα των ιδεολογικών και πολιτικών προσανατολισμών να βγάζει τα δικά του συμπεράσματα, να θυμάται την θυσία και την προσφορά των δικών του ανθρώπων, των συγγενών, των συγχωριανών.
Να γνωρίσει πλευρές της ιστορίας τοπικής και οικογενειακής που ενδεχομένως κάτω από τις γνωστές συνθήκες έχουν διαστρεβλωθεί ή έχουν καλυφτεί. Και δεν γίνεται λόγος μόνο για τους επώνυμους, για τους πρωτοπόρους ηγέτες του λαϊκού κινήματος που με τις στρατιωτικές τους ικανότητες καταξιώθηκαν στη συνείδηση του λαού της περιοχής μας σαν πρωτεργάτες των νικηφόρων αντιφασιστικών συγκρούσεων στα Άγραφα, στη μάχη της σοδιάς στον κάμπο, στην απελευθέρωση της Καρδίτσας από τους Ιταλούς το 1943 και από τους γερμανούς – μετά την ανακατάληψη της -το Σεπτέμβρη του 1944.
Ασφαλώς δεν συζητάμε για ανέγερση μνημείου μίσους και μισαλλοδοξίας αλλά ούτε και μνημείου συμφιλίωσης και λήθης όπου θα τιμώνται ταυτόχρονα οι θύτες και τα θύματα, παραχαράσσοντας και διαστρεβλώνοντας πλήρως την ιστορία».
Βάσω Μπαλαμπάνη
