“Τα επόμενα χρόνια η αυτοδιοίκηση θα κληθεί να διαχειριστεί την κλιματική κρίση, την πολιτική προστασία, τη δημογραφική συρρίκνωση, τις κοινωνικές ανισότητες και την τεχνητή νοημοσύνηση. Για αυτό απαιτούνται σύγχρονοι θεσμοί, καθαροί κανόνες και διοικητικά εργαλεία, ώστε να λειτουργεί γρήγορα, αποτελεσματικά και με διαφάνεια” υπογράμμισε από το βήμα της Βουλής η Βουλευτής κ. Ασημίνα Σκόνδρα, κατά τη συζήτηση του Σ/Ν για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Μεταξύ άλλων ανέφερε:
Η Νέα Δημοκρατία και η κυβέρνηση Μητσοτάκη πιστεύει στον θεσμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τον κατατάσσει σε εξέχουσα θέση στη στρατηγική της. Απόδειξη, ο νέος Κώδικας αλλά και η πρόταση μας για αναθεώρηση του άρθρου 102 του Συντάγματος στην εξελισσόμενη συζήτηση. Ο συνδυασμός αυτών των δύο σημαίνει τον συνολικό επαναπροσδιορισμό του ρόλου της Αυτοδιοίκησης.
Ο νέος Κώδικας δεν αρκείται στην τακτοποίηση διάσπαρτων διατάξεων αλλά συνδέεται άμεσα, με το μοντέλο αποκέντρωσης και άσκησης δημόσιας εξουσίας, που χρειάζεται η Ελλάδα του μέλλοντος. Μας δίνει τη δυνατότητα, να επιχειρήσουμε μια ουσιαστική επανεκκίνηση στον χώρο της Αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού. Του θεσμού που αποτελεί το πρώτο κύτταρο της δημοκρατίας. Που αποκεντρώνει την εξουσία, που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη και που υπηρετεί τις τοπικές κοινωνίες, γνωρίζοντας εκ του σύνεγγυς τις ανάγκες των δημοτών και τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
Η Αυτοδιοίκηση των επόμενων ετών θα κληθεί να διαχειριστεί προκλήσεις πιθανόν πρωτόγνωρες. Την κλιματική κρίση και τις συνέπειές της, την ανάγκη για αποτελεσματική πολιτική προστασία, τη δημογραφική συρρίκνωση της περιφέρειας, τις όποιες κοινωνικές ανισότητες αλλά και τις τεράστιες αλλαγές που φέρνει η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη. Σε αυτό το περιβάλλον δεν αρκούν οι καλές προθέσεις. Απαιτούνται σύγχρονοι θεσμοί, καθαροί κανόνες και διοικητικά εργαλεία,που θα επιτρέπουν στους Δήμους και τις Περιφέρειες να λειτουργούν γρήγορα, αποτελεσματικά και με διαφάνεια.
Η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί διαχρονικά στη νομοθεσία που αφορά τους ΟΤΑ είναι δυσλειτουργική και αναποτελεσματική. Σήμερα οι σχετικές διατάξεις, φτάνουν περίπου τις 2000. Υπάρχουν άρθρα που έχουν τροποποιηθεί δεκάδες φορές μέσα σε λίγα χρόνια, διατάξεις που παραπέμπουν σε θεσμούς που δεν υπάρχουν πλέον και ένα σύνθετο πλέγμα κανόνων, που συχνά δυσκολεύει τους αιρετούς και τις αυτοδιοικητικές υπηρεσίες να γνωρίζουν ποιο είναι το ισχύον δίκαιο.
Αρκεί να σκεφτούμε ότι 15 χρόνια, μετά τη δημιουργία των αιρετών Περιφερειών, μεγάλο μέρος του θεσμικού τους πλαισίου εξακολουθεί να στηρίζεται σε διατάξεις που αφορούσαν τις παλιές νομαρχιες ή ακόμη και κρατικές διοικητικές δομές, προηγούμενων δεκαετιών. Είναι λοιπόν προφανής η ανάγκη για έναν ενιαίο, σύγχρονο και λειτουργικό Κώδικα. Και αυτο ακριβώς πράττει η κυβέρνηση. Με πολιτικό θάρρος προέβη σε αυτή τη δύσκολη, ομολογουμένως, μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία. Χρειάστηκαν δυόμισι χρόνια διαβούλευσης με την αυτοδιοικητική κοινότητα, με την ΚΕΔΕ, την ΕΝΠΕ, Δημάρχους,
Περιφερειάρχες και υπηρεσιακά στελέχη. Και φέρνει σήμερα έναν Κώδικα που συγκεντρώνει, συστηματοποιεί και εκσυγχρονίζει σχεδόν το σύνολο της νομοθεσίας που διέπει την Αυτοδιοίκηση. Πρόκειται για μια θεσμική τομή που βάζει τέλος στην πολυνομία, ενισχύει την ασφάλεια δικαίου και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ταχύτερες και αποτελεσματικότερες αποφάσεις.
Άκουσα την κριτική, που διατυπώνεται από ορισμένες πλευρές, ότι πρόκειται για «κωδικοποίηση χωρίς αποκέντρωση». Επιτρέψτε μου να πω ότι η κριτική αυτή παραγνωρίζει μια βασική αρχή. Η πραγματική αποκέντρωση δεν μπορεί να οικοδομηθεί, πάνω σε ένα χαοτικό θεσμικό περιβάλλον. Δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική μεταφορά αρμοδιοτήτων, όταν δεν υπάρχουν σαφείς κανόνες, καθαρές διαδικασίες και ξεκάθαρη κατανομή ευθυνών. Ο νέος Κώδικας δεν είναι το τέλος της διαδρομής αλλά η αναγκαία αφετηρία της. Είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο μπορεί να οικοδομηθεί η επόμενη μεγάλη συζήτηση για την περαιτέρω ενίσχυση της Αυτοδιοίκησης στο πλαίσιο και της επικείμενης συνταγματικής αναθεώρησης.
Πρόκειται μάλιστα για μια συζήτηση που δεν γίνεται μόνο την Ελλάδα. Σε ολόκληρη την Ευρώπη αναπτύσσεται σήμερα ένας ευρύτερος προβληματισμός για την κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς και για την ανάγκη ενός νέου δημοκρατικού συμβολαίου, μεταξύ πολιτών και πολιτείας. Το Συμβούλιο της Ευρώπης αναδεικνύει την ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας ως βασική προϋπόθεση για την αναζωογόνηση της συμμετοχής των πολιτών στη δημόσια ζωή. Και ο νέος Κώδικας που συζητάμε κινείται ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση.
Ενισχύει τα εργαλεία συμμετοχής των πολιτών, θεσμοθετεί ένα σαφέστερο και λειτουργικότερο πλαίσιο για τα δημοτικά δημοψηφίσματα αναβαθμίζει τον ρόλο των Συμβουλίων Νέων και αξιοποιεί τις δυνατότητες των ψηφιακών τεχνολογιών, ώστε περισσότεροι πολίτες να μπορούν να συμμετέχουν στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Γιατί η δημοκρατία χρειάζεται ενεργή συμμετοχή, διαρκή διάλογο και λογοδοσία.
Ταυτόχρονα ο νέος Κώδικας ενισχύει σημαντικά τη διαφάνεια. Η καθιέρωση της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας των ΟΤΑ διασφαλίζει ότι ο έλεγχος θα αφορά αποκλειστικά τη νομιμότητα των πράξεων και όχι τη σκοπιμότητά τους. Έτσι προστατεύεται η αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης ενώ ταυτόχρονα ενισχύεται, η εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι και οι ρυθμίσεις που αφορούν την οικονομική λειτουργία των ΟΤΑ. Για πρώτη φορά, συγκεντρώνονται σε ένα ενιαίο πλαίσιο οι βασικοί κανόνες που διέπουν τα οικονομικά των Δήμων και των Περιφερειών. Ενισχύουν τη διαφάνεια, την αποτελεσματικότητα και την ορθολογική διαχείριση των πόρων. Και είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η σημερινή κυβέρνηση δεν περιορίστηκε σε θεσμικές παρεμβάσεις. Στήριξε έμπρακτα την Αυτοδιοίκηση με αυξημένους πόρους και σημαντικά χρηματοδοτικά εργαλεία, τα οποία επέτρεψαν την υλοποίηση χιλιάδων έργων σε ολόκληρη τη χώρα.
Ως βουλευτής της Καρδίτσας αισθάνομαι την ανάγκη να σταθώ ιδιαίτερα σ ΄αυτό το σημείο. Για εμάς τους Θεσσαλούς, που βιώσαμε τον «Ιανό» και στη συνέχεια τη βιβλική καταστροφή του Daniel, η συζήτηση για την ποιότητα ζωής και την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών δεν είναι θεωρητική. Αφορά τη δυνατότητα των ανθρώπων να παραμείνουν στον τόπο τους, να ξαναχτίσουν τις ζωές τους, και να συνεχίσουν να παράγουν και να δημιουργούν.
Γνωρίζουμε πολύ καλά, πόσο κρίσιμο είναι να υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι για αποκαταστάσεις, αντιπλημμυρικά έργα, υποδομές και μέτρα πρόληψης. Γνωρίζουμε επίσης ότι η ισχυρή Αυτοδιοίκηση, αποτελεί βασικό πυλώνα της πολιτικής προστασίας και της κοινωνικής συνοχής.
Ο Κώδικας που συζητούμε δεν λύνει αυτομάτως όλα τα προβλήματα της Αυτοδιοίκησης. Κανένα νομοσχέδιο δεν μπορεί να το κάνει αυτό. Δημιουργεί όμως τις προϋποθέσεις, ώστε στη νέα εποχή η Αυτοδιοίκηση να ασκεί άρτια τις αρμοδιότητές της. Αποτελεί μια μεταρρύθμιση με θεσμικό βάθος, η οποία αποτυπώνει, τη σταθερή βούληση της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, να προχωρά σε αλλαγές που υπερβαίνουν το παρόν, δημιουργώντας μόνιμο αποτύπωμα στη λειτουργία του κράτους. Γι’ αυτό και πιστεύω ότι ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης συνιστά ένα ουσιαστικό βήμα προόδου για τη χώρα και αξίζει την υποστήριξη σύσσωμης της Εθνικής Αντιπροσωπείας.
