Πέρα από τις στατιστικές έρευνες και τις διαπιστώσεις για την πίεση στα νοικοκυριά –τις οποίες όλοι βιώνουμε καθημερινά– οφείλουμε να αναδείξουμε τη βαθύτερη δημοσιονομική αλήθεια: Γιατί η ακρίβεια επιμένει;
Η συνεχιζόμενη ακρίβεια στα τρόφιμα έχει δημιουργήσει μια ασφυκτική πραγματικότητα για κάθε νοικοκυριό στην Καρδίτσα. Όταν οι τιμές στο ράφι ανεβαίνουν, ο καταναλωτής μετράει τα ψιλά του και οι μεγάλες αλυσίδες μετρούν κέρδη. Υπάρχει όμως και ένας τρίτος «παίκτης» που βολεύεται από αυτή την κατάσταση: το ίδιο το Κράτος.
Η επαγγελματική μου εμπειρία στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους μού επιτρέπει να βλέπω πέρα από τις βιτρίνες και να αναλύω την αλήθεια των αριθμών. Το κράτος λειτουργεί σήμερα ως ένας «σιωπηλός συνέταιρος» της ακρίβειας. Διότι ο ΦΠΑ είναι αναλογικός φόρος: Όσο ακριβότερο είναι το προϊόν, τόσο περισσότερα χρήματα εισρέουν στα κρατικά ταμεία.Στην πράξη, κάθε φορά που ένα Super Market αυξάνει την τιμή στο ράφι, το Κράτος εισπράττει αυτόματα το δικό του “μέρισμα” από την αύξηση. Αυτή η ταύτιση συμφερόντων είναι που μετατρέπει την Πολιτεία από ελεγκτή σε στρατηγικό συνέταιρο της αισχροκέρδειας.
Όταν ένα βασικό προϊόν από τα 10€ εκτινάσσεται στα 15€, το κράτος εισπράττει 50% περισσότερο φόρο από την ίδια ακριβώς ποσότητα αγαθού. Εδώ ακριβώς κρύβεται ένας προκλητικός παραλληλισμός: Την ώρα που η κοινωνία δικαίως βοά για τα υπερκέρδη των Τραπεζών ή των εταιρειών ενέργειας, το Κράτος κάνει ακριβώς το ίδιο. Λειτουργεί με την ίδια λογική του «υπερκέρδους», εισπράττοντας υπερέσοδα από τον ΦΠΑ που γεννά η ακρίβεια. Είναι η λεγόμενη «αισχροκέρδεια των φόρων» και η κυβέρνηση αρνείται πεισματικά να τη σταματήσει με το επιχείρημα ότι «δεν αντέχει ο προϋπολογισμός». Η πραγματικότητα όμως είναι ότι ο προϋπολογισμός τρέφεται από την ακρίβεια.
Κάποιοι ίσως πουν ότι η κατανάλωση μπορεί να πέσει. Αλλά πόσο να μειωθεί η κατανάλωση στο γάλα, το ψωμί ή το λάδι; Μιλάμε για βασικά είδη επιβίωσης. Ο πολίτης είναι στην πραγματικότητα όμηρος της ίδιας του της ανάγκης. Το μόνο που καταφέρνει στην προσπάθειά του να αντέξει, είναι να στρέφεται σε φθηνότερα υποκατάστατα, χαμηλότερης διατροφικής αξίας (π.χ. αντικατάσταση του ελαιόλαδου με σπορέλαια), υποβαθμίζοντας τελικά την ίδια του την υγεία.
Η λύση απέναντι σε αυτή την αδικία είναι συγκεκριμένη και δημοσιονομικά υπεύθυνη: Η μείωση των συντελεστών ΦΠΑ στα βασικά διατροφικά προϊόντα. Με μια τέτοια κίνηση, δεν απαιτείται από το κράτος να εισπράξει λιγότερους φόρους από όσους είχε αρχικά προϋπολογίσει. Είναι ανάγκη να περιοριστεί η είσπραξη στα επίπεδα που ίσχυαν πριν την τεχνητή αύξηση των τιμών στο ράφι. Επιβάλλεται, επιτέλους, να σταματήσει η κρατική κερδοσκοπία πάνω στην ανάγκη του πολίτη.
Η λύση δεν είναι τα κάθε λογής «pass» που ανακυκλώνουν τη φτώχεια. Αν η Πολιτεία ήθελε πραγματικά να χτυπήσει την ακρίβεια, θα σταματούσε να είναι ο στρατηγικός συνέταιρος των supermarket. Η μείωση του ΦΠΑ δεν είναι «χάρη», είναι ηθική και δημοσιονομική επιταγή απέναντι στην κοινωνία που δοκιμάζεται.
Μπάμπης Παπαδόπουλος
Δημοσιονομικός Ελεγκτής Γ.Λ.Κ.
πρώην Δήμαρχος Σοφάδων
