Tag Archive | "Ξυνονέρι"

Tags: , ,

Το πανηγύρι του Αγίου Νικολάου (20 Μαΐου) στο Ξυνονέρι Καρδίτσας

Posted on 19 Μαΐου 2020 by admin

«Το Μάη Κώστας γεννήθηκε, το Μάη παίρνει γυναίκα, το Μάη τον ήρθε μήνυμα να πάει στο σεφέρι………»Με τους στίχους αυτού του πασχαλινού και, παραλλήλως, μαγιάτικου τραγουδιού της κοινότητας Ξυνονερίου αρχίζει το φετινό μικρό αφιέρωμα στον εορτασμό της πανήγυρης μιας μικρής δυτικοθεσσαλικής κοινότητας, αγραφιώτικης και ημιορεινής από πολιτισμικής άποψης ως προς την ταυτότητά της, μιας πανήγυρης, με ιδιόμορφα αλλά, συνάμα, και με κοινά στοιχεία με την ευρύτερη θεσσαλική περιοχή. Και είναι το συγκεκριμένο  τραγούδι επισφραγιστικό αυτού του εορτασμού καθώς και της ταυτότητας, τραγούδι χαρακτηριστικό του διπλού χορού των ημιορεινών οικισμών ή των οικισμών στα «ριζά», στα ριζώματα των απολήξεων των υπωρειών των Αγράφων, από την περιοχή του Ταμασίου έως αυτή του Μουζακίου, της πασχάλιας και μεταπασχάλιας περιόδου.

Το τραγούδι, μάλιστα, είναι ένα από τις λεγόμενες «παραλογές», ενός είδους των δημοτικών τραγουδιών, με παρουσία σε όλες τις περιοχές  του Ελληνισμού, τις μεγάλες δραματικές, ως επί το πλείστον, ή ερωτικές αφηγηματικές ιστορίες, με μεγάλη διάδοση στα υστεροβυζαντινά χρόνια και με καταγωγή από την αρχαιότητα, το οποίο στην έκδοση του Αντώνιου Μανούσου, με τίτλο «Τραγούδια Εθνικά», του έτους 1850, τιτλοφορείται ως «Η Άσπλαχνη Πεθερά», ενώ στις περισσότερες καταγραφές των ερευνητών, καταγραφέων και συλλεκτών τραγουδιών από τη Θεσσαλία ως «Το Μάη Κώστας γεννήθηκε» και ελάχιστες φορές ως «Η κακιά πεθερά». Μάλιστα, η παραλλαγή από τη συγκεκριμένη κοινότητα είναι από τις πιο  μακροσκελείς και με ομοιότητα μόνο μ’ αυτές των ριζών, ημιορεινών και ορεινών χωριών των Θεσσαλικών Αγράφων(Πορτίτσας, Πύργου Ιθώμης, Καππά, Χάρματος, Αμυγδαλής, Πευκόφυτου, Ελληνόπυργου, χωριά Αργιθέας, Μουζακίου κ. α.). Οι υπόλοιπες παραλλαγές του τραγουδιού στον πεδινό χώρο και στα χωριά των ριζωμάτων, αν και έχουν την ίδια ονομασία ή τον τίτλο ή, ως δεύτερο στίχο, τον «Ο Κώστας το Μάη αμπέλι φύτευε», σταματούν στη στρατολόγηση του Κώστα ως στρατιώτη ή ως φαντάρου, όπως στον Κέδρο Καρδίτσας και καταγράφηκε από τον γράφοντα σε πολλά χωριά της πεδιάδας της Καρδίτσας, όπως για παράδειγμα στο Αρτεσιανό(π. Πιτσαρί) Καρδίτσας, ή συμφύρονται με άλλα θέματα, όπως γίνεται με αυτό από την Κρανιά Καρδίτσας, με τον τίτλο «Ο Κωνσταντάκης», όπου υπάρχει συμφυρμός με αυτό του τραγουδιού «Ο μισεμός του παλληκαριού»( Δημοτικό Σχολείο Κρανιάς –  Αγίων Αναργύρων, Νηπιαγωγείο Κρανιάς Καρδίτσας & Αστέρης Χαλάτσης, Ιωάννης Ανυφαντής και Μινέρβα Αντωνίου, Αργυρώ Σπυρίδωνος, 2003: σσ. 26 – 27).

Στην κοινότητα του Ξυνονερίου ο ενοριακός ναός είναι αφιερωμένος στην μνήμη του Αγίου Νικολάου του Θαυματουργού, αρχιεπισκόπου του εν Μύροις της Λυκίας, από την περίοδο, που οι κάτοικοί του μετακινημένοι από την ημιορεινή περιοχή του παλαιού οικισμού, – γνωστού στην προφορική παράδοση ως «Μεγάλου Πιροσίου, Μικράς Πορτίτσας ή και Πορτής» αλλά και στις γραπτές πηγές ως «Μεγάλου Πιροσίου(Büyük Piroş)» και ως παλαιότερου ονόματος αυτό της «Μικρής Πορτίτσας(Küҫük Portiҫa)», με παράλληλη χρήση στις Οθωμανικές πηγές από τους χριστιανούς ελληνόφωνους κατοίκους του οικισμού(«Küҫük Portiҫi nam-i diğer Piroş»)(Κώστας Καμπουρίδης, 2009: σσ. 138, 695, 810, και σε όλο το βιβλίο, με πράξεις, που αναφέρονται στη σ. 695) και με πληθυσμιακή επίρρωση από εθνοτικές ή πολιτιστικές ομάδες της Θεσσαλικής ενδοχώρας και της περιοχής των Αγράφων, εγκαθίστανται στις «τουρκικές(«τούρκικες») αποθήκες, κατά τη χωρική ονομασία, ή σαρτάρες, κατά την ευρύτερη θεσσαλική ορολογία», – αποθήκες του «κονακιού», μεγάλου πυργόσχημου σπιτιού, ιδιοκτησίας του Ζουλευκάρ μπέη(Zülefkar-bey), απ’ όπου παίρνει και το όνομά του ο νέος οικισμός, μετά από πρόσκληση του ίδιου προς τους κατοίκους για να εργαστούν στα κτήματά του.

Και συμπίπτει, ακριβώς, με την μετακίνηση του πληθυσμού από τα ημιορεινά ή τα ορεινά ή, ακόμη, και από διπλανούς οικισμούς, που οι κάτοικοι εγκαταλείπουν, και που λαμβάνει χώραν στην περιοχή της Βαλκανικής κατά τον 19ο αιώνα, επιρρώνοντας το εργατικό και πληθυσμιακό δυναμικό των πιο πεδινών περιοχών και τσιφλικιών και στην περιοχή της Θεσσαλίας και δεν είναι, μόνο, Θεσσαλικό φαινόμενο ή, μόνο, κάποιας πληθυσμιακής ομάδας, αλλά του χώρου και του χρόνου, όπου αυτό οργανώνεται και αναπτύσσεται. Και, μάλλον, γι’ αυτό στην αρχική φάση ίδρυσης του οικισμού η εκκλησία δεν βρίσκεται στο κέντρο του οικισμού, όπως παρατηρείται σε άλλες κοινότητες, οι οποίες οργανώνονται γύρω από τον κεντρικό ναό και, κυρίως, να παρατηρείται το φαινόμενο οι κάτοικοι να εγκαθίστανται γύρω απ’ αυτόν και πολλές φορές, μάλιστα, σε κτίσματα της εκκλησίας ή κάποιας διαλυμένης μικρής Μονής, στα «βακούφ᾽(ι)κα», όπως λέγονται στην τοπική διάλεκτο.

Γι’ αυτό και οι κάτοικοι, όταν μιλούν και λένε «το χωριό», εννοούν τα σπίτια τα οποία βρίσκονται γύρω από την σημερινή πλατεία του οικισμού και τα οποία ευρίσκοντο οι βοηθητικές οικίες και οι αποθήκες του «κονακιού», του κύριου σπιτιού, το οποίο δέσποζε στην περιοχή και που αποτελούσε την κατοικία του τοπικού άρχοντα – ιδιοκτήτη της περιοχής και το κέντρο ελέγχου της μικροτοπικής οικονομίας και της διασφάλισης της τάξης. Γι’ αυτό και οι κάτοικοι, που κατοικούν σε σπίτια, τα οποία προεκτείνουν τον οικισμό, λένε ότι «κάτι γίνεται μέσα ή θα πάμε στο χωριό». Και είναι και ένα όριο της εγκατάστασης των αρχικών οικογενειών και αυτών, που πυκνώνουν τον αριθμό των οικογενειών του οικισμού, που εγκαθίστανται, παράλληλα ή μεταγενέστερα. Και γι’ αυτό η εκκλησία κτίστηκε σ’ ένα χώρο έξω από το χωριό, ο οποίος ήταν ως ένα σημείο με πυκνή, αυτοφυή και αρχέγονη βλάστηση, συνήθης πρακτική για την περίοδο εκείνη, συνεχίζοντας μια μακραίωνη παράδοση οικοδόμησης των εκκλησιών σε χώρους με βλάστηση ή με δένδρα.

Η εκκλησία αυτή οικοδομείται μετά τη συγκρότηση του οικισμού, ίσως, πριν, γύρω και μετά το 1850 έως και το 1870. Οι μεταγενέστερες δεσποτικές ή εικόνες του τέμπλου φέρουν επιγραφές και χρονολογίες αυτής της περιόδου, ενώ εκείνη του Αγίου Νικολάου αναφέρει και το όνομα του αγιογράφου που δεν ήταν άλλος από τον Μαργαρίτη Μακρυν(ι)τσιώτη, ο οποίος κυριαρχεί στην γύρω περιοχή και, ιδιαιτέρως, στην αγιογράφηση φορητών δεσποτικών ή μη εικόνων στην περιοχή της Καρδίτσας εκείνης της περιόδου, με έργα του από εκκλησίες, που ανοικοδομούνται ή επισκευάζονται ή ανακατασκευάζονται ή επεκτείνονται, χάρη στα προνόμια της περιόδου του Τανζιμάτ στη Οθωμανική Αυτοκρατορία από το 1845 έως το 1870. Η επιγραφή έχει ως εξής:«χείρ Μαργαρίτου Μακριντσιώτου, 1879».

Η παλαιότερη μορφή της εκκλησίας ήταν εκείνη των δρομικών βασιλικών μετά τρούλου, συνήθης τρόπος οικοδόμησης για τις εκκλησίες της περιόδου εκείνης στην περιοχή των Θεσσαλικών Αγράφων και της Θεσσαλίας, γενικότερα  Η προφορική μνήμη αναφέρει ότι μεταφέρθηκαν, ακόμη, και πέτρες με το κάρο από την παλιά εκκλησία, που ευρίσκετο ο εγκαταλειμμένος οικισμός. Μάλιστα, μία πέτρα από αυτές τοποθετήθηκε στον αύλειο χώρο της εκκλησίας και, αφού καλύφθηκε με μάρμαρο χάριν εξωραϊσμού, χρησιμοποιείται για το ύψωμα των άρτων. Όπως έγινε και για κάποιες από τις παλιές εικόνες του τέμπλου, των «λυπηρών», της σειράς των Αποστόλων και του Δωδεκαόρτου, οι οποίες μεταφέρθηκαν από την παλιά εκκλησία καθώς και από το μικρό μοναστηράκι του Αγίου Νικολάου του εγκαταλειμμένου οικισμού στα ανατολικά και νοτιοδυτικά του χωριού.

Η εκκλησία λόγω των σεισμικών δονήσεων ανακαινίστηκε το 1950, το 1954 – 55, ενώ από το 1973 – 74 αποκτά τη σημερινή της μορφή, με ανοικοδόμηση εκ βάθρων. Το καμπαναριό κτίστηκε την ίδια περίοδο, με την οικοδόμηση της εκκλησίας, και ανακαινίζεται και στις τρεις χρονικές περιόδους. Σήμερα, η εκκλησία βρίσκεται σε φάσης επέκτασης και ανακαίνισης, με πρωτοβουλία του τότε  εκκλησιαστικού συμβουλίου και του αειμνήστου ιερέα, π. Βασιλείου Παπανικολάου, καθώς και του παρόντος εκκλησιαστικού συμβουλίου και του προέδρου του, π. Κωνσταντίνου Παπανικολάου, ενώ πραγματοποιήθηκαν και τα εγκαίνια της εκκλησίας, τον Οκτώβριο του 2018(12 – 13 Οκτωβρίου), από τον σεβασμιώτατο μητροπολίτη  Θεσσαλιώτιδος & Φαναριοφερσάλων, κ. κ. Τιμόθεο

Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου εορτάζει στις 6 Δεκεμβρίου αλλά το πανηγύρι πραγματοποιείται στις 20 Μαΐου κατά παλαιά παράδοση, αν και κατά την  προφορική μαρτυρία της κ. Φωτεινής Νικολάου, το γένος Φιλίππου, στα τέλη του 19ου και αρχές 20ου αυτό ετελείτο στις 5 και 6 Δεκεμβρίου ή και τότε, πάλι κατά  μαρτυρία της ιδίας, και λόγω πρακτικών αναγκών αυτό μετακινήθηκε, αφού ο καιρός δεν επέτρεπε την πραγματοποίηση πανηγυριών καθώς και τις μετακινήσεις και επισκέψεις. Ο Άγιος Νικόλαος στην ηπειρωτική και ορεινή Ελλάδα θεωρείται ως προστάτης άγιος των κτηνοτρόφων και της κτηνοτροφικής ζωής εν γένει, στην οποία οι κάτοικοι του οικισμού επεδίδοντο περισσότερο στο παρελθόν. Μάλιστα, η κατοχή και η εκτροφή ζώων θεωρείται από την κοινότητα και, ιδιαίτερα, παλαιότερα ως ένδειξη πλούτου  Είναι από τα πιο παλιά πανηγύρια, τα οποία τελούνται στην γύρω περιοχή χωρίς καμία διακοπή.

Από τη συγκεκριμένη κοινότητα επηρεάστηκε και η γειτονική κοινότητα του Γεωργικού, η οποία τελεί το πανηγύρι της την ίδια ημερομηνία, το οποίο οφείλεται στην μη ύπαρξη ναού στην κοινότητα του Γεωργικού έως το 1902 – 1905, που ανοικοδομείται ο παλαιός ναός, αφιερωμένος στον άγιο Νικόλαο. Κατά την προφορική παράδοση ως το 1905 οι κάτοικοι του Γεωργικού εκκλησιάζονται στο ναό του Αγίου Νικολάου Ξυνονερίου και ενταφιάζονται στο παλιό κοιμητήριο αυτού, αφού πρώτα ο ιερέας θα διάβαζε την εξόδιο ακολουθία. Αξίζει να σημειωθεί ότι τους νεκρούς τους μετέφεραν από το Γεωργικό στο Ξυνονέρι με κάρα ή με «αραμπάδες», το οποίο πρώτος ο γράφων το διέσωσε από τις προφορικές μαρτυρίες των κατοίκων και βάσει αυτής της πρώτης έκδοσης των προφορικών μαρτυριών, κατόπιν επιτόπιας έρευνας, στο πρώτο άρθρο του γράφοντος το χρησιμοποίησε και ο συγγραφέας Γιάννης Βούζας στο βιβλίο του για το Γεωργικό, με τίτλο «Γεωργικό ή Τσαούσι του χθες», με επιβεβαίωση και των κατοίκων της γειτονικής κοινότητας του Γεωργικού(Ιωάννης Βούζας, 2010: σ. 15). Οι κάτοικοι σήμερα με ευθύνη του Μορφωτικού Συλλόγου πραγματοποιούν το πανηγύρι την παραμονή της εορτής, με διάφορες εορταστικές εκδηλώσεις.

Το πανηγύρι του Αγίου Νικολάου για τη κοινότητα Ξυνονερίου ακολουθεί την τυπολογία εορτασμού των θεσσαλικών πανηγυριών. Μετά τη Θεία Λειτουργία οι κάτοικοι  χόρευαν έξω από την εκκλησία «στα δένδρα» κοντά στη βρύση, πρώτα με το «στόμα» και έπειτα με τα όργανα, μαζί με τους συγγενείς, φίλους και φιλοξενούμενους, «παν’(γ)γυριώτες» κατά το τοπικό ιδίωμα,, τους οποίους μετά έπαιρναν στα σπίτια τους για να τους φιλοξενήσουν -«φιλέψουν» κατά το τοπικό ιδίωμα-, προσφέροντας τους εορταστικό γεύμα, με δύο ή τρία φαγητά, τα οποία ετοίμαζαν οι νοικοκυρές στα σπίτια τους από το πρωΐ με μαστοριά και μεράκι για τη μεγαλύτερη ικανοποίηση των επισκεπτών τους. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας πριν τον εσπερινό, που θα τελούσαν στην εκκλησία προς τιμήν του Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης, πραγματοποιούσαν λιτανεία της εικόνας του Αγίου Νικολάου-«λιτάνευση της αγίας εικόνας», κατά το τοπικό ιδίωμα,- ως το κέντρο της πλατείας, κυκλικώς, όπου θα σήκωναν το «ύψωμα» προς τιμή του Αγίου.

Τα «ύψωμα» είναι η ακολουθία της αρτοκλασίας, όπου έβαζαν πρόσφορα ή κουλούρες(«κ’λούρες»), σιτάρι και κρασί, τα «ύψωναν» ή τα «σήκωναν» οι ιερείς ευλογώντας τα πάνω στην εικόνα του Αγίου Νικολάου ενώ οι πιστοί έπαιρναν ευλογία με το άγγιγμα των αμφίων των ιερέων, ακουμπώντας ο ένας με το χέρι του πάνω στην πλάτη του άλλου, αν δεν έφθαναν να ακουμπούν τον ιερέα, και τα οποία στη συνέχεια τα μοίραζαν σε όλους. Σήμερα, η λιτανεία πραγματοποιείται κατά τον ίδιο τρόπο, όπως και στο παρελθόν, ενώ ο καιρός, όταν δεν το επιτρέπει, γίνεται μέσα στην εκκλησία ή γύρω απ’ αυτή, και έπειτα σηκώνουν το ύψωμα, που σήμερα είναι και το ύψωμα με σιτάρι βρασμένο, πρόσφορα και κρασί αλλά και κουλούρες, μεγάλα ψωμιά, με γλυκιά γεύση. Η επίδραση αυτή και η πιστή τήρηση αυτού του ίδιου τυπικού τέλεσης της περιφοράς της εικόνας το απόγευμα, ανήμερα της εορτής και πριν την τέλεση του εσπερινού του αγίου της άλλης ημέρας, επιδρά και στον τρόπο τέλεσης της περιφοράς της εικόνας ανήμερα της εορτής και στην κοινότητα της Κρύας Βρύσης κατά τον εορτασμό της Ζωοδόχου Πηγής, όπου παλαιόθεν συμμετείχαν και οι κάτοικοι του Ξυνονερίου.

Και οι ιερείς προήρχοντο από την κοινότητα του Ξυνονερίου αλλά και οι, και κυρίως, οι κάτοικοι από την παραπάνω κοινότητα τελούσαν την πανήγυρη καθώς και χόρευαν, με τη συμμετοχή, βεβαίως, και των κατοίκων της Κρύας Βρύσης στον εορτασμό της πανήγυρης στήνοντας τριπλό χορό, με τις γυναίκες σε δύο κύκλους, εξωτερικώς, «απέξω», κατά την τοπική ορολογία, και τους άνδρες σε έναν κύκλο, εσωτερικώς, «από μέσα», και χορεύοντας στην αρχή, τραγουδώντας, «με το στόμα» και αντιφωνικώς, και, αργότερα, με το τραγούδι των τραγουδιστών κάποιας τοπικής οργανικής ορχήστρας. Πάντως, η μη επιτέλεσή της περιφοράς της εικόνας ανήμερα της εορτής ή οι προσπάθειες για αλλαγή της ημέρας «λιτάνευσης», ακόμη, και εκ μέρους ανώτερων κληρικών, οι οποίοι δεν γνώριζαν το τοπικό εκκλησιαστικό τυπικό, -και, μάλιστα, το ορθό και από παλιά τελούμενο-, κατά τη λαϊκή αντίληψη και ομολογία, είχε αρνητικές επιπτώσεις, με συνέπεια να επέρχεται ξανά ισορροπία μόνο με την επαναφορά τέλεσης της περιφοράς την ίδια ημέρα

Μετά επέστρεφαν στην εκκλησία και συνέχιζαν τον εσπερινό προς τιμή του Αγίου Κωνσταντίνου. Αφού η εκκλησία τελείωνε, «σχόλαζε» στο τοπικό ιδίωμα, οι γυναίκες, παλαιότερα και σύμφωνα με το έθος του απογεύματος της τρίτης μέρας του Πάσχα, πιασμένες από τα μπράτσα και ακολουθώντας τις οι άνδρες θα πήγαιναν τραγουδώντας και χορεύοντας χωρίς τη συνοδεία οργάνων τους πηδηχτούς χορούς, που έπαιρναν το όνομά τους από το τραγούδι, «Έγειρε ο ήλιος, έγειρε…» και «Ναούμης πάει στη Φλώρινα…» στην πλατεία του χωριού, όπου θα συνέχιζαν τον χορό. Πολλοί κάτοικοι και επισκέπτες από τα γύρω χωριά και, ιδιαίτερα, από την Κρύα Βρύση, τους περίμεναν στην πλατεία, αφού δεν επέστρεφαν στην εκκλησία μετά το τέλος του υψώματος.

Να υπενθυμίσουμε, όμως, ότι κατά την παλαιότερη μορφή το πανηγύρι λάμβανε χώρα όχι στην πλατεία αλλά στα «δένδρα» έξω από την εκκλησία, με προετοιμασίες, παλαιότερα, των κατοίκων και έπειτα των καταστηματαρχών και με ορχήστρα, που την πλήρωναν αυτοί ή οι οικογένειες αυτών, που θα χόρευαν μπροστά κατά την παλαιά παράδοση και που συνεχίζεται σε ορισμένα θεσσαλικά χωριά, ακόμη, και σήμερα. Όπως, ότι κατά τα τελευταία χρόνια το πανηγύρι άρχιζε από την παραμονή της εορτής στα μαγαζιά, στην πλατεία, και με δική τους προετοιμασία και ορχήστρα γι’ αυτή την ημέρα, χωρίς, όμως, εθιμική βάση και ιδιαίτερη αποδοχή. Μάλιστα, δε και στα δένδρα οι άνθρωποι έδεναν τα ζώα τους και το κάθε δένδρο ή συστάδα τους ήταν σε χρήση από συγκεκριμένη οικογένεια, όπου εκεί, στο δικό τους δέντρο, και οι ίδιοι αλλά και οι επισκέπτες – φιλοξενούμενοί τους θα έδεναν τα ζώα τους.

Οι γυναίκες και, παλαιότερα, και οι άνδρες θα χόρευαν τα παραδοσιακά τραγούδια της κοινότητας και, ειδικά, τα «μαϊάτικα», κατά την προφορική παράδοση, το πρωί μετά τη Θεία Λειτουργία έξω από την εκκλησία για λίγο, «ένα σχοινάκι», όπως λέγεται, τοπικώς, δηλαδή για λίγο και για το καλό, όπως το «Το Μάη Κώστας γεννήθηκε…», το «Τώρα είναι Μάης και άνοιξη», ακόμα, και τα θηλυκωτά(«θ΄λυκωτά») του Πάσχα, αν το πανηγύρι ευρίσκετο μέσα στην πασχαλινή περίοδο των σαράντα ημερών. Το πρώτο τραγούδι «Το Μάη Κώστας γεννήθηκε…» αποτελεί μία θεσσαλική παραλλαγή του τραγουδιού του ακριτικού κύκλου, το οποίο είναι και χορός, όπως συμβαίνει στην περιοχή της Θεσσαλίας,», και το οποίο χαρακτηρίζεται ως θηλυκωτό(«θ’λυκωτό»), αφού η λαβή των χορευτών είναι από τους αγκώνες και τις παλάμες των χεριών, οι οποίοι θηλυκώνουν(«θ’λυκώνουν), δένουν τους χορευτές, τον έναν με τον άλλον, ως «θηλειά», τους «κουμπώνουν», ενώ τα βήματα είναι σ’ αυτά του ιδιότυπου της ημιορεινής θεσσαλικής παραλλαγής του συρτού χορού στα τρία, «συρτού» στην τοπική γλώσσα. Μετά θα διασκέδαζαν τόσο στην πλατεία όσο και στα μαγαζιά, στο κέντρο του χωριού, όπου θα συνέχιζαν τη διασκέδαση με όργανα ή με άλλο μέσο ως αργά.

Σήμερα, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, το πανηγύρι πραγματοποιείται, με την ευθύνη του δραστήριου Μορφωτικού Συλλόγου,  την παραμονή το βράδυ μετά την τέλεση του εόρτιου εσπερινού ή ανήμερα της εορτής μετά την τέλεση της περιφοράς της εικόνας, της λιτανείας, του υψώματος και του εσπερινού. Προσφέρεται φαγητό, που είναι το πλέον καθιερωμένο σήμερα ως και το οποίο είναι βρασμένο πρόβειο κρέας με μπλουγούρι. Αυτό, βέβαια, γινόταν, παλαιότερα, ακόμη, και πριν την μεταφορά της πανήγυρης τον Μάϊο- όπου φαγητό μετεφέρετο, ακόμη, και στα σπίτια των γερόντων και των αρρώστων της κοινότητας-, όπως προσεφέρετο και στις οικογένειες και τις ομάδες των προσκυνητών και φιλοξενούμενων μέχρι το 1940, σύμφωνα με τη μαρτυρία της κ. Φωτεινής Νικολάου, το γένος Φιλίππου, και, όπως της έλεγε και διέσωζε ο πατέρας της, Ανδρέας Φιλίππου, το γένος Κουκουλέτσου, ενώ τα τελευταία χρόνια και πριν την ανάληψη της πραγματοποίησης του πανηγυριού από το Μορφωτικό Σύλλογο δεν προσφέρονταν φαγητό, αλλά οι κάτοικοι φιλοξενούσαν τους «παν᾽γυριώτες», με την παράθεση φαγητού.

Το πανηγύρι είναι αυτό, που ισχυροποιεί τους δεσμούς των μελών της κοινότητας, και  γίνεται και σήμερα, ισχυροποιώντας τους δεσμούς των μελών, αφού και ξενιτεμένοι από τα διάφορα σημεία έρχονται για να πάρουν μέρος στο πανηγύρι, ακόμα, δε και για να βοηθήσουν, με κάθε τρόπο, «καζαντισμένοι» πια εκεί, που κατοικούν. Οι γυναίκες και οι άνδρες θα χορέψουν τα τραγούδια, που θα αποδώσουν, «φωνητικώς», «με το στόμα», κατά το τοπικό ιδίωμα, και κατά τη μακραίωνη παράδοση, τα τραγούδια αυτά, τα οποία έχουν σχέση με τη ξενιτιά, αφού ο Μάης και η άνοιξη είναι ο μήνας του ξενιτεμού και του αποχωρισμού αλλά και της επιστροφής των ξενιτεμένων από τους χειμερινούς τόπους απασχόλησης, όπως και των πολέμων, πιο και από παλιά, το πρωΐ έξω από την εκκλησία. Για να τραγουδήσουν και να χορέψουν όλοι μαζί τους στίχους του πασχαλινού και, παράλληλα, «μαϊάτικου» τραγουδιού, γνωστού ως «Ο μισεμός του ξενιτεμένου», των οποίων παρατίθεται ένα μικρό τμήμα τους:

« Τώρα είναι Μάης κι Άνοιξη, τ’ αηδονάκι μου, χελιδονάκι μου γιέ μ’, τώρα, τώρα είν᾽ το καλοκαίρι, καλο-, καλοκαιρ’νέ μ’ αέρα Τώρα κι ο ξένος βούλεται, τ’ αηδονάκι μου, χελιδονάκι μου γιέ μ’, στον τόπο του να πάει, καλο-, καλοκαιρ’νέ μ’ αέρα….».

 

Γράφει ο Κωνσταντίνος Δημ. Πεσλής, Ιστορικός – Λαογράφος – Συντηρητής Εργων Τέχνης & Ζωγραφικής,  επιστημονικός υπεύθυνος του Μορφωτικού Συλλόγου Ξυνονερίου

 

Comments (0)

Tags: , ,

Σοβαρές ζημιές στη γεφυροπλάστιγγα του Ξυνονερίου από άγνωστο δράστη

Posted on 09 Απριλίου 2020 by admin

Σημαντικές ζημιές προκάλεσε άγνωστος δράστης ή δράστες στη γεφυροπλάστιγγα του Ξυνονερίου,  επιχειρώντας να εισέλθουν παράνομα στο χώρο. Ο δράστης ή οι δράστες προφανώς τις νυκτερινές ώρες διέρρηξαν την πόρτα του οικίσκου της γεφυροπλάστιγγας και στη συνέχεια κατέστρεψαν  τον μηχανισμό ελέγχου. Ο πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας κ Δημ. Φουστανάς μόλις ενημερώθηκε για το συμβάν  ενημέρωσε με τη σειρά του το Αστυνομικό Τμήμα.   Στο σημείο βρέθηκαν λίγο αργότερα στελέχη της ΕΛ.ΑΣ και μετά από μήνυση κατ  αγνώστων που υπέβαλε ο πρόεδρος, έχουν αρχίσει τις έρευνες για την ανεύρεση του δράστη ή των δραστών.  Αξίζει να σημειωθεί ότι ο πρόεδρος ζητά από οποιονδήποτε έχει δει κάτι για το συμβάν να το καταθέσει στις αρμόδιες αρχές, ώστε να συλληφθούν οι δράστες. Επίσης όπως μας ενημέρωσε υπάρχουν σκέψεις για αύξηση της επιτήρησης του χώρου, ώστε να μην επαναληφθεί το περιστατικό.

Comments (0)

Tags: , ,

Αφιέρωμα στους χορούς και τα τραγούδια της κοινότητας Ξυνονερίου

Posted on 13 Μαρτίου 2020 by admin

Μετά την ολοκλήρωση της πρώτης τηλεοπτικής εκπομπής και την προβολή της, έπεται το β΄ μέρος της εκπομπής «Αναζητώντας τις ρίζες μας», την Κυριακή, 15 Μαρτίου 2020, την ίδια ώρα, 8 με εννιά το βράδυ(20:00 – 21:00 μ. μ.), δηλαδή, στις συχνότητες του τηλεοπτικού σταθμού TRT, με παρουσιαστή, τον κ. Θοδωρή Σδρούλια, παρουσιάζοντας χορούς και τραγούδια της κοινότητας Ξυνονερίου Καρδίτσας από τα Φώτα ως τις Απόκριες και τις πρώτες μέρες της Σαρακοστής….

Comments (0)

Tags: , ,

Αναζητώντας τις ρίζες μας στο Ξυνονέρι

Posted on 09 Μαρτίου 2020 by admin

Την Κυριακή, 08/ 03/ 2020, και ώρα από τις 20:00 – 21:00 μ. μ., από τις οχτώ ως τις εννιά το βράδυ, η προβολή της εκπομπής «Αναζητώντας τις ρίζες μας», με παρουσιαστή τον κ. Θοδωρή Σδρούλια, ένα έγκριτο επιστήμονα και εξαίρετο άνθρωπο, που ασχολείται χρόνια με την παραγωγή εκπομπών, με θέμα την προβολή και την κατανόηση της ελληνικής παράδοσης και του πολιτιστικού πλούτου της χώρας και της περιοχής μας, με τωρινό θεματικό άξονα την προβολή της πλούσιας πολιτιστικής παράδοσης της κοινότητας Ξυνονερίου Καρδίτσας από την περίοδο των Φώτων ως αυτή των Αποκριών και της Σαρακοστής, με τον Μορφωτικό Σύλλογο της κοινότητας και τους συνεργάτες του. Μαζί με το δήμαρχο Καρδίτσας, κ. Βασίλη Τσιάκο, τον αντιδήμαρχο, κ. Σωτήριο Αντωνίου, τον πρόεδρο, κ. Δημήτριο Φουστανά, και τον εφημέριο της κοινότητας, π. Κωνσταντίνο Παπανικολάου.

Comments (0)

Tags: , ,

Την αξία και τη σημασία της εθελοντικής προσφοράς ανέδειξαν οι κάτοικοι του Ξυνονερίου

Posted on 15 Νοεμβρίου 2019 by admin

Τον Δήμαρχο Καρδίτσας κ. Βασίλη Τσιάκο επισκέφτηκαν ο πρόεδρος της Τ.Κ. Ξυνονερίου κ. Δημήτρης Φουστανάς και ο επιστημονικός υπεύθυνος του Μορφωτικού Συλλόγου κ. Κων/νος Πεσλής. Παρών στη συνάντηση ήταν και ο αντιδήμαρχος καθαριότητας κ. Σωτ. Αντωνίου. Στη συνάντηση οι εκπρόσωποι του Ξυνονερίου ενημέρωσαν το δήμαρχο για σειρά παρεμβάσεων που έγιναν στο χωρίο τους με τη στήριξη της Δημοτικής Αρχής αλλά κυρίως με πολύ εθελοντική εργασία. Ο Δήμαρχος τους συνεχάρη και δήλωσε ότι παρακολουθεί με μεγάλο ενδιαφέρον και συγκίνηση την προσπάθεια τους. “Καταφέρατε πραγματικά να αποτελείται παράδειγμα. Με πολύ εθελοντική εργασία δώσατε άλλη εικόνα στο χωρίο σας. Σας τιμά ιδιαίτερα αυτό που κάνατε” υπογράμμισε ο Δήμαρχος. Επίσης σε δήλωση του προέτρεψε όλους τους συνδημότες μας να αναπτύξουν εθελοντικές δράσεις που θα αφορούν στον καλλωπισμό, την καθαριότητα και την αναμόρφωση του χώρου στον οποίο ζουν αυτοί και τα παιδιά τους. Τέλος οι εκπρόσωποι του Ξυνονερίου υπογράμμισαν ότι ενδιαφέρονται να προωθήσουν τη μελέτη για την αξιοποίηση του αλσυλλίου που υπάρχει στο χωρίο τους και την ένταξη του σε κάποιο τουριστικό πρόγραμμα.

Comments (0)

Tags: , ,

Για μια άλλη φορά εντυπωσίασε ο Μορφωτικός Σύλλογος Ξυνονερίου

Posted on 07 Σεπτεμβρίου 2017 by admin

Ο Μορφωτικός Σύλλογος Ξυνονερίου, κατόπιν προσκλήσεως του δραστήριου Πολιτιστικού Συλλόγου Καμινάδων, με τον οποίο η συνεργασία είναι διαρκής και μακροχρόνια, «κάπνισαν», πάλι, τις καμινάδες του πολιτισμού της ομώνυμης συνοικίας, με την σεμνή και όμορφη εκδήλωση «Αυγουστιάτικες βραδιές 2017», επ’ ευκαιρία του εορτασμού του νεοεγκαινιασθέντος παρεκκλησίου του Αγίου Φανουρίου της ενορίας Ζωοδόχου Πηγής Καμινάδων, το Σάββατο, στις 26 / 08 / 2017. Τα τμήματα του Πολιτιστικού Συλλόγου παρουσίασαν χορούς και τραγούδια των περιοχών της Ηπείρου και της Θράκης, ενώ το τμήμα των ενηλίκων του Μορφωτικού Συλλόγου Ξυνονερίου παρουσίασε, πρώτα, μονοφωνικά, με το «στόμα», τραγούδια και, παράλληλα, χορούς της κοινότητας και, έπειτα, χορούς και τραγούδια της κοινότητας και του ευρύτερου νοτιοδυτικού και θεσσαλικού πλαισίου, μέσα στο οποίο αυτή εντάσσεται, με τη συνοδεία ορχήστρας και με τραγουδιστή, τον κ. Βασίλη Νταλάρα. Το τμήμα έκλεψε τις εντυπώσεις, με την πολυχρωμία των παραλλαγών της ενδυμασίας της κοινότητας, της απόδοσης του τραγουδιού – καλωσορίσματος «Φίλοι μ΄, καλωσορίσατε…» και της παραδοσιακής απόδοσης των χορών. Ο Σύλλογος ευχαριστεί τον πρόεδρο του Συλλόγου, κ. Νικόλαο Λάμπρου, για την πρόσκληση και τη φιλοξενία, την κα Νίκη Λάμπρου – Γκιάτα, χοροδιδάσκαλο, για την άψογη συνεργασία και ροή του προγράμματος, τον δήμαρχο Καρδίτσας, κ. Φώτιο Αλεξάκο, και για την φυσική παρουσία του αλλά και για την ευγενική παραχώρηση καθισμάτων, μέσων φωτισμού(φωτιστικών), ορχήστρας και μικροφωνικής για την πραγματοποίηση της εκδήλωσης, την κ. Αθηνά Σιδέρη, πτυχιούχο Φ. Α. και χοροδιδάσκαλο, για την άψογη παρουσίαση όλης της εκδήλωσης, όπως εκείνη γνωρίζει να το πράττει, με μεγάλη ευχέρεια και επαγγελματισμό, τον κ. Κωνσταντίνο Πεσλή, ιστορικό – λαογράφο, για την επιμέλεια του προγράμματος του Συλλόγου και ως το συνδετικό κρίκο επικοινωνίας των δύο συλλόγων και ως επιστημονικός υπεύθυνός των, την κ. Γιαννούλα Βασιλάκου, πρόεδρο του Συλλόγου για την πολύτιμη βοήθεια, οργάνωση της μεταφοράς και της ενεργού συμμετοχής της, το ζαχαροπλαστείο Speciale του κ. Ιωάννη Κ. Κουφόπουλου για την προσφορά των γλυκισμάτων καθώς και τον οικείο Σύλλογο για τη διάθεση εμφιαλωμένων νερών «Θεώνη» και τυροπιτοειδών. Και του χρόνου, λοιπόν, ο Άγιος να φανερώνει στον καθένα αυτό, που είναι προς πνευματικό  του συμφέρον και να τον βοηθά, και στους Συλλόγους να τους στέκεται αρωγός και πολύτιμος φάρος για να υπηρετούν τον πολιτισμό και τις ανάγκες των συνανθρώπων και των κοινωνιών μας στη σύγχρονη εποχή…

                                                                  Για το Δ. Σ.

                                                                            Η Πρόεδρος του Δ. Σ. Μορφωτικού Συλλόγου Ξυνονερίου

                                                                                                            κ. Γιαννούλα Βασιλάκου

                                                                                                                        &

                                                                                                          Ο επιστημονικός υπεύθυνος,

                                                                                                           κ. Κωνσταντίνος Πεσλής,

                                                                                Ιστορικός – Λαογράφος – Συντηρητής έργων τέχνης & ζωγραφικής

Comments (0)

Tags: , ,

Αυγουστιάτικες βραδιές στις Καμινάδες

Posted on 25 Αυγούστου 2017 by admin

Ο Μορφωτικός Σύλλογος Ξυνονερίου, κατόπιν προσκλήσεως του Πολιτιστικού Συλλόγου Καμινάδων Καρδίτσας, θα συμμετάσχει στην εκδήλωση, που διοργανώνει ο ως άνω Σύλλογος, στην πλατεία Καμινάδων, με την ονομασία «Αυγουστιάτικες βραδιές στις Καμινάδες», επ’ ευκαιρία του πανηγυρίζοντος ναού προς τιμήν του Αγίου Φανουρίου, παρουσιάζοντας χορούς και τραγούδια της κοινότητας και της ευρύτερης περιοχής της Δ. Θεσσαλίας, με ώρα έναρξης στις 21: 00 μ. μ.(εννιά) το βράδυ, Η παρουσία όλων θα μας τιμήσει, ιδιαιτέρως.

 

Εκ του Μ. Συλλόγου Ξυνονερίου

Comments (0)

Tags: , ,

Ο Μορφωτικός Σύλλογος Ξυνονερίου στην εκδήλωση Κάμπος και Άγραφα

Posted on 02 Ιουνίου 2017 by admin

Μετά τις πολυσχιδείς δραστηριότητες και τη διοργάνωση των εκδηλώσεων του διήμερου εορτασμού προς τιμήν της αναμετακομιδής των λειψάνων του Αγίου Νικολάου, στις 19 και 20 Μαΐου 2017, και με τη συμμετοχή των αρχών του τόπου κάθε μορφής, αρχής γενομένης από της εκκλησίας και απ’ αυτής του ευγενούς, ευπροσήγορου και, καλώς, επισκοπούντος μητροπολίτου μας, του Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων, κ. Τιμοθέου, στη συνέχεια των αντιδημάρχων Καθαριότητας του Δήμου Καρδίτσας, και κατά τόπος αρμόδιος αντιδήμαρχος στη δημοτική ενότητα Καλλιφωνίου,  κ. Παναγιώτη Μαντζιάρα, Οικονομικών, κ. Γεώργιου Γούλα,  Τεχνικών Υπηρεσιών και Πολεοδομίας – Περιβάλλοντος και κατά τόπος αρμόδιος στη δημοτική ενότητα Μητρόπολης, κ. Κωνσταντίνου Ξυλομένου  και του δημοτικού συμβούλου από την κοινότητά μας, κ. Σωτηρίου Αντωνιου, και εν τέλει μέχρι αυτής των δραστήριων ανθρώπων της τέχνης και του πολιτισμού, των προέδρου μετά της οικογένειας του-κάτι, το οποίο τίμησε και αυτό το γεγονός, ιδιαιτέρως, το Σύλλογο για την παρουσία της-, και γραμματέα της Ένωσης των Πολιτιστικών Συλλόγων, κ. Μανώλη Στεργιόπουλο και κ. Βασίλειο Αγραφιώτη, αντίστοιχα, οι οποίοι τιμούν και κοσμούν, με την παρουσία τους όλες, σχεδόν, τις εκδηλώσεις του Συλλόγου, όπως και των άλλων πρωτοβάθμιων σωματείων, ο Μορφωτικός Σύλλογος Ξυνονερίου συμμετείχε στην εκδήλωση «Κάμπος και Άγραφα», στο 1ο Αντάμωμα Αγραφιώτικων και πεδινών χωριών, που διεξήχθη για πρώτη φορά στο Μαυρομμάτι Καρδίτσας, στην ιστορική έδρα του δήμου Μουζακίου, την Κυριακή, 28 Μαΐου 2017, με ώρα έναρξης, στις 20 : 00 μ. μ., στις οκτώ το βράδυ, ως ένας από τους συλλόγους, με εκτυφλωτική παρουσία και εκπλήσσοντας τους πάντες.

Με την επίσκεψή του και στην ιστορική Μονή Αγίου Γεωργίου Καραϊσκάκη αλλά και με τη συμμετοχή του σε αυτό το Αντάμωμα ο Σύλλογος θέλησε, ευλαβικά, να αποτίσει φόρο τιμής στη μνήμη του ενδόξου στρατηγού της Ρούμελης, που, φέτος, συμπληρώνονται 190 χρόνια από το θάνατό του, στη διάρκεια της ανάπαυλας των εχθροπραξιών κατά την πολυήμερη μάχη του Φαλήρου, που ήταν μία από αυτές, που οδήγησε, καθοριστικά, στην οριστική μεταστροφή των ξένων δυνάμεων και στην αναγνώριση της ανεξαρτησίας και της εδαφικής κυριαρχίας του ελληνικού κράτους εκ μέρους των ευρωπαϊκών κρατών, παρόλη την προσπάθεια για τη δημιουργία ενός μικρού κράτους, το οποίο θα ετίθετο υπό τον έλεγχό τους και την εκμετάλλευση ως διαμετακομιστικό κέντρο των προϊόντων και των πλουτοπαραγωγικών πηγών της Ανατολικής Μεσογείου.

Για αυτό και ο Μορφωτικός Σύλλογος Ξυνονερίου αισθάνεται και δικαιωμένος αλλά και ευτυχής, με τη συμμετοχή του σε αυτό το Αντάμωμα και, μάλιστα, με τις ομάδες των υπολοίπων Αγραφιώτικων χωριών, του οποίου οι κάτοικοι της κοινότητας έχουν την ταυτότητα, με τις οποίες ήρθε σε επαφή, ανταμώνοντας με συγγενείς και φίλους και με τους οποίους χόρεψε στον κοινό χορό, που ακολούθησε, αλλά και, ιδιαιτέρως, διότι είδε τη χρήση πολλών κοινών στοιχείων και, ειδικώς, εξαρτημάτων και κοσμημάτων συλλογής του Συλλόγου και του επιστημονικού υπευθύνου, του είναι σε συλλογή, κατασκευή και χρήση εδώ και χρόνια, και από ομίλους άλλων κοινοτήτων, όπως της Δαφνοσπηλιάς, με την οποία, όπως με αυτή του Νεοχωριου, του Λαμπερού και του Καροπλεσίου, η επαφή και η σύναψη γάμων ήταν μεγάλη,  καθώς και στοιχείων της ενδυμασίας, που είναι σε χρήση για τη συμμετοχή σε τέτοιες διοργανώσεις, και άλλα, που εχρησιμοποιούντο από μέλη της κοινότητάς μας και θεωρεί υποχρέωση να τα προσθέσει στην ιματιοθήκη του, από μέλη των συλλόγων, όπως του Μαυρομματίου, του Μουζακίου και της Οξυάς. Η κοινότητα Ξυνονερίου είναι η πρώτη ή τελευταία, ευρισκομένη στα ριζά ή στις απολήξεις των υπωρειών των Θεσσαλικών Αγράφων, κοινότητα, όπου κυριαρχεί η ενδυμασία των Θεσσαλικών Αγράφων και αυτή του Αγραφώτικου φορέματος(«αγραφιώτ’κου φουστάν(ι)»), με όλη την τυπολογία, εξέλιξη και παραλλαγές  της για όλες τις ηλικιακές ομάδες καθώς και οικονομικές και κοινωνικές ή άλλες καταστάσεις της πληθυσμιακής ομάδας της κοινότητας, τις οποίες ένα μέρος της μόνο παρουσίασε στην εν λόγω εκδήλωση..

Παράλληλα, είναι μία από τις κοινότητες, που είναι ευλογημένη να βρίσκεται επί τόπου πεδινού και γύρω απ’ αυτήν ημιορεινού, λόγω ιστορικών και άλλων παράλληλων συγκυριών, με όλα τα πολιτιστικά και πολιτισμικά στοιχεία λόγω αυτής της θέσης, που αποκτώνται, και με ταυτότητα, όμως, αυτή του Δυτικοθεσσαλού Αγραφιώτη ημιορεινού κατοίκου της περιοχής και της πόλης της Καρδίτσας, όπως έτυχε να είναι η ίδια για πολλές τέτοιες κοινότητες, όπως αυτή του Μαυρομματίου, της Γελάνθης, του Κέδρου, της Λοξάδας, του Κέδρου, αλλά και του ιστορικού κέντρου της πόλης της Καρδίτσας, με την οποία αναπτύσσει τις περισσότερες σχέσεις και τα ίδια φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά αλλά και επιρρώνει το πληθυσμιακό δυναμικό της από τα μέσα και τέλη του 19ου αιώνα.

Είναι η κοινότητα, η οποία ακολουθεί την ιστορική πορεία και τις τύχες του διοικητικού και αστικού κέντρου της περιοχής και, συγχρόνως, έδρα του δήμου Καρδίτσας, λόγω της θέσης της, που βρίσκεται εκεί, που είναι, σήμερα, από το δεύτερο τέταρτο του 19ου αιώνα, και η οποία έχει την ίδια ενδυμασία με αυτή του ελληνόφωνου αστικού τμήματος της πόλης και, μάλιστα, στο σημείο, που διατηρείται η μορφή του αστικού παραδοσιακού πολιτισμού του, ως μοναδικής συγγενούς ως προς αυτό το στοιχείο κοινότητα, και η οποία και το επηρεάζει αλλά και από το οποίο ασκείται επιρροή σε όλα τα πολιτισμικά στοιχεία του πολιτισμού της από το πλησιόχωρο αυτό αστικό κέντρο, παρά την ενασχόληση των κατοίκων με γεωργοκτηνοτροφικές, προβιομηχανικές ή βιοτεχνικές ασχολίες, οι οποίες ως ένα σημείο είναι κοινές με αυτές της πόλης και διαφέροντας, μόνο, ως προς τις, καθαρά, αστικές και διοικητικές λειτουργίες της.

Σε παραλληλία, είναι αυτή, που αναπτύσσει και σχέσεις αλλά και επιγαμίες από το 19ο αιώνα και με τις άλλες πολιτισμικές ομάδες, όπως των κατοίκων των γύρων πεδινών χωριών, των αποκαλούμενων «(Γ)Καραγκούνηδων» των μετακινούμενων Σαρακατσάνων σκηνιτών, που ενοικίαζαν τους βοσκοτόπους στην περιοχή της Γούβας, ή εθνοτικές ομάδες, όπως των Βλάχων(«βλαχόφωνων κατοίκων γειτονικών ή μακρινών κοινοτήτων, που εγκαθίστανται από τον 19ο αιώνα στην πόλη της Καρδίτσας ή σε διάφορα χωριά, με την ενοικίαση βοσκοτόπων για την εκτροφή των κοπαδιών και με τους οποίους έρχονταν σε επαφή, λόγω της εργασίας και των κατοίκων της κοινότητας σε διάφορες αγροτικές και κτηνοτροφικές ασχολίες μισθωτής ή έμμισθης εργασίας») ή δίγλωσσων πληθυσμών, κυρίως, σλαβόφωνων είτε αλβανόφωνων από την περιοχή της Μακεδονίας, της Ηπείρου και της Αλβανίας, οι οποίοι είτε εγκαθίστανται στα αστικά κέντρα της Δυτικής Θεσσαλίας είτε σε πλησιόχωρα ημιορεινά χωριά, και οι οποίοι ευρίσκοντο εκείνη την περίοδο σε κατάσταση αφομοίωσης.

Επίσης, αυτό αφορά και σε κατοίκους ελληνόφωνους από τις άνω περιοχές ή και από άλλες περιοχές του ελληνόφωνου κόσμου(Πελοπόννησος, νησιά, Θράκη, Μ. Ασία, Πόντο) κ. α., οι οποίοι κατοίκησαν και εντάχθηκαν στα χωριά ως μόνιμοι κάτοικοι με τους οποίους οι κάτοικοι σύναψαν επιγαμίες, όπως έγινε και με τους ελληνόφωνους κατοίκους του αστικού κέντρου της πόλης της Καρδίτσας, με τους οποίους οι επιγαμίες από και προς αυτήν είναι σημαντικές,  καθώς και με τους ελληνόφωνους κατοίκους των περιοχών της Ανατολικής Θεσσαλίας(Αμπελώνας, Φάρσαλά κ. α.),  και τέλος με τους πολύ ορεινούς Αγραφιώτες από την πλευρά της Ευρυτανίας αλλά και της Καρδίτσας, που εγκαθίστανται, οριστικά, σ’ αυτήν αλλά και λόγω της σύναψης επιγαμιών, ανέκαθεν, και των οποίων η καταγωγή εντοπίζεται στις αρχικές οικογένειες του οικισμού ή σε αρχηγούς ή μέλη σαρακατσάνικων οικογενειών, που κατοίκησαν ή παραχείμαζαν στους εν λόγω οικισμούς, και σε ορισμένους, σχεδόν πάντοτε, και οδηγήθηκαν σε κατάσταση μόνιμης εγκατάστασης σε αυτούς, αφού σε ορισμένα χωριά αυτοί φαίνονται ως οι πιο παλαιοί κάτοικοι στις πηγές, ως σκηνίτες κτηνοτρόφοι..

Όλες αυτές οι ομάδες ή τα μέλη τους έγιναν «σᾶρξ ἐκ τῆς σαρκὸς ἡμῶν» και έφτασαν να επηρεάσουν για ένα χρονικό διάστημα και ένα τμήμα της ενδυματολογικής αμφίεσης του γυναικείου, κυρίως, πληθυσμού, χωρίς να αλλοιώνει και να επηρεάζει το πλει(ον)οψηφούν τμήμα της κοινότητας, που διατήρησε, περισσότερο και με τον πιο υπερήφανο τρόπο και, μάλιστα, ως τα μέσα της δεκαετίας του 1960, ακόμα, και την παραλλαγή του αγραφιώτικου φορέματος(«αγραφιώτ’κου φουστανιού) με το ένθετο κατασκευασμένο άσπρου χρώματος κομμάτι υφάσματος(«τον σουρά ή την τραχηλιά(τραχ’λι(ι)ά»), όπως το φορούσαν, πιο παλιά, σχεδόν, σε όλες τις αγραφιώτικες κοινότητες, ακόμη, και σε αυτές των Αγραφιωτών, που εγκαθίστανται στη Μακεδονία και στη Θράκη καθώς και στους Σαρακατσάνους του Ζαγορίου, με προέλευση από τα Άγραφα.

Για αυτό για τη δική μας κοινότητα όλες αυτές οι επιρροές, την ενισχύουν, την κάνουν πιο πλούσια και κάτοχο της γνώσης όλων των τύπων ενδυμασιών και όλων των ομάδων, και το αντάμωμα αποτελεί τη συμπύκνωση και, ίσως, το καλύτερο παράδειγμα αυτού του πράγματος, που θέλει να εκφράσει, τη μακραίωνη σχέση όλων των επαφών όλου, σχεδόν, τμήματος της περιοχής της Καρδίτσας, χωρίς η κοινότητα μας να χάνει, η οποία, αν και συνέβη να έχει μέλη, με διάφορες ταυτότητες πολλών πολιτισμικών ή εθνοτικών ομάδων, εντούτοις να κατορθώνει, απορροφώντας όλες τις άλλες, να έχει μία ταυτότητα, αυτή του Αγραφιώτη κατοίκου στα ριζά των Θεσσαλικών Αγράφων ή των ριζών… Και, πρώτα, ο Θεός και δια πρεσβειών του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Σεραφείμ, του δεύτερου προστάτου και βοηθού της κοινότητας, τόσο ο Σύλλογος όσο και ο επιστημονικός υπεύθυνος του Συλλόγου ελπίζει να φιλοξενήσει η κοινότητα Ξυνονερίου το αντάμωμα του 2019, συμπληρώνοντας 150 χρόνια από την οριστική εγκατάσταση των κατοίκων στη σημερινή θέση του οικισμού, σύμφωνα, και με την αγιογράφηση της νεότερης σειράς των δεσποτικών εικόνων του τέμπλου του ναού του Αγίου Νικολάου από τον Μαργαρίτη Μακρυνιτσιώτη το έτος 1869. Για να γίνει κατανοητό αυτό, που ο υπ᾽ αρ. 63 κώδικας ζητείας της Ιεράς Μονής Κορώνης αποτυπώνει στις σελίδες του, 162 – 167, ο μοναχός Βενιαμίν το έτος 1854, γάφοντας  από «Ζολευκάρι» και, έπειτα, χρησιμοποιεί μία συνήθη ορολογία στον κώδικα, που είναι η εξής: «από κάμπου χωρία».

Σ’ αυτή την εκδήλωση ο Σύλλογος, ο οποίος εκφράζει και το πλειονοψηφούν αίσθημα της ταυτότητας των κατοίκων αλλά και μάχεται, καθημερινά, στα μετερίζια για της διατήρηση της ιδιαιτέρας και ξεχωριστής ταυτότητάς του-η οποία είναι και αναγνωρισμένη από τους κατοίκους των γύρω κοινοτήτων-, ως το μικρό «γαλατικό» χωριό και κόντρα στο σφοδρό άνεμο του ξεριζώματος και της διασάλευσης αυτής, με ψευτοεπιχειρήματα και από μη ειδικούς επιστήμονες, θα βλέπει σε αυτό το Αντάμωμα, πάντοτε, και αυτούς, που είναι δίπλα του και γνωρίζει, ένθεν και ένθεν, και μ’ αυτούς, που, αενάως, έχει την ίδια ταυτότητα αλλά και σχέσεις επιγαμιών, έχοντας μαζί του και περικλείοντας στην μεγάλη και σφιχτή αγκαλιά όλους, με άδολη αγάπη και καλή διάθεση, όπως έκαναν και οι κάτοικοι της κοινότητας και με όλους, όσοι ήρθαν από κοντινά και μακρινά μέρη, και τους ενέταξαν στο είναι τους, διακρίνοντας σ’ αυτούς την προαίρεση για μια μελλοντική αρμονική και ευτυχισμένη αλλά και καλύτερη, στο μέτρο του δυνατού, συμβίωση  και τη δυνατότητα για καλυτέρευση του τρόπου ζωής των.

Η επιτυχία ήταν δεδομένη και όλοι, όσοι συμμετείχαν εκεί, από τις αρχές του τόπου μας και, πρώτα, από όλα από τους ιερείς της εκκλησίας μας, τον Αντιπεριφερειάρχη της Π. Ε. Καρδίτσας, κ. Βασίλειο Τσιάκο, τον δήμαρχο Μουζακίου και πρόεδρο της Π. Ε. Δ. Θεσσαλίας, κ. Γεώργιο Κωτσό, την υπεύθυνη του νομικού προσώπου δ. δ. Πολιτισμού, Αθλητισμού, Νεότητας του δ. Μουζακίου, κα Ελένη Ρούσσα – Μάγγου, τον Αντιδήμαρχο, κ. Επαμ. Γκινή, τους αντιδημάρχους του δ. Σοφάδων, κ. Β. Αλεξόπουλο, κ. Ευάγγ. Ζήση και κ. Β. Γούζιο,  τον πρόεδρο της τοπικής κοινότητας Μαυρομματίου, κ. Γεώργιο Νάσιο, τον πρόεδρο της τοπικής κοινότητας Μουζακίου, κ. Ν. Πούπη, τον πρόεδρο της τοπικής κοινότητας Λοξάδας, κ. Γ. Μούντζια, τον πρόεδρο της Ένωσης Πολιτιστικών Συλλόγων, κ. Μανώλη Στεργιόπουλο, την πρώην βουλευτή, κ. Ασημίνα Σκόνδρα, τον πρώην αντιδήμαρχο του δ. Καρδίτσας, κ. Κ. Ψημμένο, τον απόστρατο της ελληνικής αστυνομίας στο βαθμό του στρατηγού, κ. Γιάννη Ραχωβίτσα, τον Διοικητή της Σ. Μ. Υ. Τρικάλων, κ. Δημήτριο Τσιμπίδη, τους δημοτικούς συμβούλους του δ. Μουζακίοιυ, κ. Λάμπρο Γιώτη, κ. Φάνη Στάθη και κα Σοφία Τόλια, τους διοργανωτές της εκδήλωσης, τον κ. Βασίλη Τσαντήλα, πρόεδρο της Ένωσης Αγραφιώτικων Χωριών, τον κ. Δημήτριο Γιώτη, πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Μαυρομματίου «Ο Καραϊσκάκης», και την κα Έφη Γιώτη, τα μέλη του προεδρείου της Ένωσης Αγραφιώτικων Χωριών, τους χοροδιδασκάλους,  κα Έφη Γιώτη, δ. Λίτσα Κωνσταντίνου και κ. Γεώργιο Παναγιώτου, την πρόεδρο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Αργιθεάτικων Συλλόγων, κα Αθηνά Μαυραντζά, την Πρόεδρο του Λαογραφικού Ομίλου Χορών και Παράδοσης, «Η Καραγκούνα», κ. Μαίρη Θεολόγη, την οποία τίμησαν για την εν γένει προσφορά της στο χώρο του παραδοσιακού πολιτισμού της Καρδίτσας, τον πρόεδρο του Συλλόγου «Οι Θεριστάδες», κ. Αντώνιο Παπαμιχαήλ μετά της συζύγου του, κ. Βασιλικής Ασημακοπούλου – Παπαμιχαήλ,  μέχρι και την πρόεδρο του Μορφωτικού Συλλόγου Ξυνονερίου, κ. Γιαννούλα Βασιλάκου, τον αντιπρόεδρο, κ. Κωνσταντίνο Βασιλάκο, τον ταμία, κ. Δημήτριο Τσιβάκη, την γραμματέα, κ. Σοφία Παπαχρήστου, και το μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Συλλόγου, κ. Αγορίτσα Παπαναστασίου, τους χοροδιδασκάλους, κ. Γιώργο Παπαχρήστου και κ. Κωνσταντίνο Πεσλή, τα παιδιά και τα μέλη, γυναίκες και άνδρες του Συλλόγου,  τους χορευτές και τους Συλλόγους των συλλόγων, που παρουσίασαν τραγούδια και χορούς των Καραγκούνηδων, με τη θεσπέσια ενδυμασία των, αλλά και τους χοροδιδασκάλους και τους χορευτές των άλλων σωματείων και, ειδικώς, αυτών, που τραγούδησαν και χόρεψαν,  με αντιφωνικό τρόπο, τα τραγούδια και τους χορούς της Οξυάς και του Μορφοβουνίου, τίμησαν, με την παρουσία τους αυτή την σπάνια αλλά σημαντική καρδιτσιώτικη εκδήλωση πολιτισμού, χαράς, χρωμάτων και ενδυμασιών καθώς και επιτυχούς συνύπαρξης πολλών, διαφορετικών αλλά και σπάνιων ανθρώπων, ανθρώπων της περιοχής της Καρδίτσας και όχι μόνο…

Και ο δικός μας Σύλλογος, μετά και την ξενάγηση στο φιλόξενο χώρο του πρώην Δημοτικού Σχολείου Ξυνονερίου και νυν χώρου στέγασης της λαογραφικής συλλογής στο υπό αναγνώριση Μουσείο, μην παραλείποντας να ευχαριστήσουμε σε αυτό το σημείο τις κυρίες Βούλα Παπαχρήστου και Πολυξένη Ζαχαρούλα και τη μικρή δεσποινιδούλα, Μαρια Αποστολακουλη, για τον ευτρεπισμό του χώρου, από τον κ. Κωνσταντίνο Πεσλή και κ. Κωνσταντίνο Βασιλάκο, αντιπρόεδρο του Συλλόγου και, έπειτα,  την παραμονή τους για φαγητό και παιχνίδι στο αιωνόβιο και αρχέγονο αλσος(«δάσος») του Αγίου Νικολάου Ξυνονερίου των μικρών μαθητών και εκπαιδευτικών του Δημοτικού Σχολείου Καλλιθήρου, την Τρίτη, 30 Μαΐου 2017, με την άδεια του διευθυντού, κ. Ιωάννη Ανυφαντή, και τη συμβολή στη διοργάνωση της εκδρομής του καταγομένου από την κοινότητά μας εκπαιδευτικού, κ. Σεραφείμ Νικολάου, και τη σύμφωνη γνώμη των άλλων εκπαιδευτικών, οι οποίοι στην εκδρομή τους μετά το Μουσείο Μαυρομματίου «Γ. Καραϊσκάκη» και το Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Μουζακίου συμπεριέλαβαν και τους χώρους στέγασης της μνήμης της κοινότητας, ειδικώς, και μέσω των φωτογραφιών, που κοσμούν το χώρο, ξαναζωντανεύοντας θύμησες και οπτικά τεκμήρια εκδρομών σχολικών μονάδων όλων των βαθμίδων αλλοτινών χρόνων, χάρη στις άοκνες προσπάθειες του διοικητικού συμβουλίου του Συλλόγου, της προέδρου, κ. Γιαννούλας Βασιλάκου, και της συμβολής του επιστημονικού υπευθύνου, κ. Κωνσταντίνου Πεσλή, θα συμμετάσχει, εκτός απροόπτου, σε συνεργασία με το χορευτικό σχήμα άλλου συλλόγου για την παρουσίαση μουσικοχορευτικού δρωμένου στη μεγάλη διεθνή διοργάνωση συνάντησης πολιτισμών, που θα λάβει χώρα στη μικρή αλλά στη ξακουστή για τον πολιτισμό της στα πέρατα της γης πόλη της καρδιάς μας, την Καρδίτσα μας, που θα διοργανώσει στα πενηντάχρονα της εκδήλωσης και εύχεται να τα εκατοστίσει, χάρη στις δραστήριες ενέργειες του προεδρείου της, η Ένωση Πολιτιστικών Συλλόγων Καρδίτσας, φιλοξενώντας και χορευτικά από διάφορες περιοχές του κόσμου και της πατρίδας μας. Επίσης, με παραχώρηση από τον αντιπεριφερειάρχη μας, κ. Βασίλειο Τσιάκο, θα προβεί και στην πραγματοποίηση εκδρομής για τον μήνα Ιούνιο, τα οποία θα ανακοινωθούν και δια του τύπου, πέραν της κοινοποίησης στη σελίδα, που διαθέτει στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης, τον οποίο τοπικό και όχι μόνο τύπο, τόσο έντυπο όσο και ηλεκτρονικό, ο Σύλλογος ευχαριστεί, δημοσίως, για την δωρεάν φιλοξενία των άρθρων του στις σελίδες του.

 

Για το Μορφωτικό Σύλλογο Ξυνονερίου

Η πρόεδρος, κ. Γιαννούλα Βασιλάκου,

&

Ο Επιστημονικός υπεύθυνος του Μορφωτικού Συλλόγου Ξυνονερίου,

κ. Κωνσταντίνος Δ. Πεσλής

Ιστορικός – Λαογράφος

 

 

Comments (0)

Tags: , ,

Συμμετοχή του Συλλόγου Ξυνονερίου στην εκδήλωση Κάμπος και Άγραφα

Posted on 29 Μαΐου 2017 by admin

Ο Μορφωτικός Σύλλογος Ξυνονερίου θα λάβει για μία, ακόμη, μέρος στην εκδήλωση «Κάμπος και Άγραφα», στο 1ο Αντάμωμα Αγραφιώτικων και πεδινών χωριών, που θα διεξαχθεί για πρώτη φορά στο Μαυρομμάτι Καρδίτσας, στην ιστορική έδρα του δήμου Μουζακίου, την Κυριακή, 28 Μαΐου 2017, με ώρα έναρξης, στις 20 : 00 μ. μ., στις οκτώ το βράδυ. Τιμώντας και στο Μαυρομμάτι τη μνήμη του ενδόξου στρατηγού της Ρούμελης, που, φέτος, συμπληρώνονται 190 από το θάνατό του, στη διάρκεια της ανάπαυλας των εχθροπραξιών κατά την πολυήμερη μάχη του Φαλήρου, που ήταν μία από αυτές, που οδήγησε, καθοριστικά, στην οριστική μεταστροφή των ξένων δυνάμεων και στην αναγνώριση της ανεξαρτησίας και της εδαφικής κυριαρχίας του ελληνικού κράτους εκ μέρους των ευρωπαϊκών κρατών.

Ο Μορφωτικός Σύλλογος Ξυνονερίου αισθάνεται και δικαιωμένος αλλά και ευτυχής, με τη συμμετοχή του σε αυτό το Αντάμωμα και, μάλιστα, με τις ομάδες των υπολοίπων Αγραφιώτικων χωριών, του οποίου οι κάτοικοι της κοινότητας έχουν την ταυτότητα. Η κοινότητα Ξυνονερίου είναι η πρώτη ή τελευταία, ευρισκομένη στα ριζά ή στις απολήξεις των υπωρειών των Θεσσαλικών Αγράφων, κοινοτητα, όπου κυριαρχεί η ενδυμασία των Θεσσαλικών Αγράφων και αυτή του Αγραφώτικου φορέματος(«αγραφιώτ’κου φουστάν(ι)»), με όλη την τυπολογία, εξέλιξη και παραλλαγές  της για όλες τις ηλικιακές ομάδες καθώς και οικονομικές και κοινωνικές ή άλλες καταστάσεις της πληθυσμιακής ομάδας της κοινότητας.

Παράλληλα, είναι μία από τις κοινότητες, που είναι ευλογημένη να βρίσκεται επί τόπου πεδινού και γύρω απ’ αυτήν ημιορεινού, λόγω ιστορικών και άλλων παράλληλων συγκυριών, με όλα τα πολιτιστικά και πολιτισμικά στοιχεία λόγω αυτής της θέσης, που αποκτώνται, και με ταυτότητα, όμως, αυτή του Δυτικοθεσσαλού Αγραφιώτη ημιορεινού κατοίκου της περιοχής και της πόλης της Καρδίτσας, όπως έτυχε να είναι η ίδια για πολλές τέτοιες κοινότητες, όπως αυτή του Μαυρομματίου, της Γελάνθης, του Κέδρου, της Λοξάδας, του Κέδρου, αλλά και του ιστορικού κέντρου της πόλης της Καρδίτσας, με την οποία αναπτύσσει τις περισσότερες σχέσεις και τα ίδια φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά αλλά και επιρρώνει το πληθυσμιακό δυναμικό της από τα μέσα και τέλη του 19ου αιώνα.

Σε παραλληλία, είναι αυτή, που αναπτύσσει και σχέσεις αλλά και επιγαμίες από το 19ο αιώνα και με τις άλλες πολιτισμικές ομάδες, όπως των κατοίκων των γύρων πεδινών χωριών, των αποκαλούμενων «(Γ)Καραγκούνηδων» των μετακινούμενων Σαρακατσάνων σκηνιτών, που ενοικίαζαν τους βοσκοτόπους στην περιοχή της Γούβας, ή εθνοτικές ομάδες, όπως των Βλάχων(«βλαχόφωνων κατοίκων γειτονικών ή μακρινών κοινοτήτων, που εγκαθίστανται από τον 19ο αιώνα στην πόλη της Καρδίτσας»). Επίσης, με τους ελληνόφωνους κατοίκους του αστικού κέντρου της πόλης της Καρδίτσας, με τους οποίους οι επιγαμίες από και προς αυτήν είναι σημαντικές, με τους πολύ ορεινούς Αγραφιώτες από την πλευρά της Ευρυτανίας αλλά και της Καρδίτσας, που εγκαθίστανται, οριστικά, σ’ αυτήν αλλά και λόγω της σύναψη επιγαμιών, ανέκαθεν.

Όλες αυτές οι ομάδες ή τα μέλη τους έγιναν «σᾶρξ ἐκ τῆς σαρκὸς ἡμῶν» και έφτασαν να επηρεάσουν για ένα χρονικό διάστημα και ένα τμήμα της ενδυματολογικής αμφίεσης του γυναικείου, κυρίως, πληθυσμού, χωρίς να αλλοιώνει και να επηρεάζει το πλει(ον)οψηφούν τμήμα της κοινότητας, που διατήρησε, περισσότερο και με τον πιο υπερήφανο τρόπο και, μάλιστα, ως τα μέσα της δεκαετίας του 1960, ακόμα, και την παραλλαγή του αγραφιώτικου φορέματος με το ένθετο κατασκευασμένο άσπρου χρώματος κομμάτι υφάσματος(«τον σουρά ή την τραχηλιά(τραχ’λι(ι)ά»), όπως το φορούσαν, πιο παλιά, σχεδόν, σε όλες τις αγραφιώτικες κοινότητες, ακόμη, και σε αυτές των Αγραφιωτών, που εγκαθίστανται στη Μακεδονία και στη Θράκη καθώς και στους Σαρακατσάνους του Ζαγορίου, με προέλευση από τα Άγραφα.

Για αυτό για τη δική μας κοινότητα το αντάμωμα αποτελεί τη συμπύκνωση και, ίσως, το καλύτερο παράδειγμα αυτού του πράγματος, που θέλει να εκφράσει, τη μακραίωνη σχέση όλων των επαφών όλου, σχεδόν, τμήματος της περιοχής της Καρδίτσας, χωρίς η κοινότητα μας να χάνει, η οποία αν και έγινε να έχει από όλα, εντούτοις είναι μία η ταυτότητα αυτή του Αγραφιώτη κατοίκου στα ριζά των Θεσσαλικών Αγράφων…Και, πρώτα, ο Θεός και δια πρεσβειών του Αγίου Νικολάου, ο Σύλλογος όσο και ο επιστημονικός υπεύθυνος του Συλλόγου ελπίζει να φιλοξενήσει η κοινότητα Ξυνονερίου το αντάμωμα του 2019, συμπληρώνοντας 150 χρόνια από την οριστική εγκατάσταση των κατοίκων στη σημερινή θέση του οικισμού, σύμφωνα, και με την αγιογράφηση της νεότερης σειράς των δεσποτικών εικόνων του τέμπλου του ναού του Αγίου Νικολάου από τον Μαργαρίτη Μακρυνιτσιώτη το έτος 1869….Καλή επιτυχία και ελπίζουμε όλοι να είστε εκεί, τιμώντας με την παρουσία σας αυτή την σπάνια αλλά σημαντική καρδιτσιώτικη εκδήλωση…

 

Για το Μορφωτικό Σύλλογο Ξυνονερίου

Η πρόεδρος, κ. Γιαννούλα Βασιλάκου,

&

Ο Επιστημονικός υπεύθυνος του Μορφωτικού Συλλόγου Ξυνονερίου

κ. Κωνσταντίνος Δ. Πεσλής

Ιστορικός – Λαογράφος

 

Comments (0)

Tags: , ,

Εθελοντικός καθαρισμός από τον Μορφωτικό Σύλλογο Ξυνονερίου

Posted on 25 Μαΐου 2017 by admin

Ο Μορφωτικός Σύλλογος Ξυνονερίου προέβη σε εθελοντικό καθαρισμό στον αύλειο χώρο του Συλλόγου και πρώην Δημοτικού Σχολείου της κοινότητας, την Κυριακή, 12 – 05 – 2017, το απόγευμα, πραγματοποιώντας μία, ακόμη, εκδήλωση πριν την πραγματοποίηση της διήμερης πανήγυρης προς τιμήν της αναμετακομιδής των λειψάνων του Αγίου Νικολάου του Μύρων της Λυκίας..  Συμμετείχαν οι εξής: ο δημοτικός σύμβουλος του δήμου Καρδίτσας και καταγόμενος από την κοινότητά μας, κ. Σωτήρης Αντωνίου, η πρόεδρος του Μορφωτικού Συλλόγου Ξυνονερίου, κ. Γιαννούλα Βασιλάκου, και ο αντιπρόεδρος, κ. Κωνσταντίνος Βασιλάκος, ο ταμίας, κ. Δημήτριος Τσιβάκης, το μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Συλλόγου και υπεύθυνος των εκδηλώσεων, του μουσείου και της ιματιοθήκης του Συλλόγου, κ. Αγορίτσα Παπαναστασίου, οι χοροδιδάσκαλοι, κ. Γιώργος Παπαχρήστου και Κωνσταντίνος Πεσλής, το μέλος του Συλλόγου, κ. Τζένη Ζαχαρούλα, όπως και τα παιδιά του Συλλόγου, Αναστάσιος και Μαρία Αποστολακούλη, Παναγιώτης Βασιλάκος, Ρία Βασιλού, Ευσταθία Ζαχαρούλα, Σωτηράκης Ζαχαρούλας και ο μικρός Νίκος  Βούζας.

 

Για το Μορφωτικό Σύλλογο Ξυνονερίου

Η πρόεδρος

κ. Γιαννούλα Βασιλάκου

και ο επιστημονικός υπεύθυνος

κ. Κωνσταντίνος Πεσλής

 

Comments (0)

Tags: , ,

Ο Μορφωτικός Συλλόγου Ξυνονερίου στο 35ο Φεστιβάλ της Χ. Ο. Φ. Ε. Θ.

Posted on 04 Απριλίου 2017 by admin

Ο Μορφωτικός Σύλλογος Ξυνονερίου συμμετείχε κατόπιν πρόσκλησης στο 35ο Φεστιβάλ Παραδοσιακών Χορών και Μουσικής. Την όλη εκδήλωση διοργανώνει από τις 26 Μαρτίου έως τις 2 Απριλίου 2017, στο αμφιθέατρο των Φοιτητικών Εστιών, η Χορευτική Ομάδα Φοιτητικών Εστιών Θεσσαλονίκης, με δική της ευθύνη και φροντίδα, ως επί το πλείστον. Ο Σύλλογος παρουσίασε ένα πολύ μικρό μέρος της πλούσιας μουσικοχορευτικής παράδοσης από την εθιμική περίσταση του Πάσχα, σε καταγραφή, επιμέλεια και παρουσίαση του Συλλόγου και του επιστημονικού υπευθύνου, κ. Κωνσταντίνου Δημ. Πεσλή, ιστορικού – λαογράφου.  

          Η μορφή αυτή του ψήγματος του μουσικοχορευτικού πλούτου της ιδιαίτερης, πολιτισμικώς, κοινότητας, των ριζών των Θεσσαλικών Αγράφων παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο αμφιθέατρο των Φοιτητικών Εστιών, με όλη την εξέλιξη της ενδυμασίας και του κεφαλόδεσμου των Θεσσαλικών Αγράφων, ως επί το πλείστον, από την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας μέχρι τη δεκαετία του 1960, περίπου.

          Η εκδήλωση έλαβε χώραν στο αμφιθέατρο των Φοιτητικών Εστιών Θεσσαλονίκης και, με ώρα έναρξης μετά τις εννιά το βράδυ. Την βραδιά άνοιξε η Χορευτική Ομάδα Πεζούλας Καρδίτσας, με υπεύθυνο χοροδιδάσκαλο, την κ. Εφη Γιώτη, με αντιφωνικά αλλά και με οργανικά τραγούδια της περιοχής της λίμνης Πλαστήρα και της Καρδίτσας, γενικότερα. Τη σκυτάλη έλαβε το χορευτικό τμήμα ενηλίκων του Μορφωτικού Συλλόγου, με ένα ωραίο τραγούδι – καλωσόρισμα για όλους, το «Φίλοι μ᾽, καλωσορίσατε», ενώ ακολούθησαν με φωνητικό τρόπο οι εθιμικοί χοροί του Πάσχα, οι οποίοι  συγκίνησαν, ταξίδεψαν αλλά και ξεσήκωσαν τα παριστάμενα πλήθη.  

Και τα δύο χορευτικά εκπροσώπησαν, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, τη Θεσσαλία, αφού η Τρίτη είναι ημέρα αφιερωμένη σε αυτή. Και οι δύο χορευτικές ομάδες παρουσίασαν ένα μικρό αλλά ικανοποιητικό δείγμα του μουσικοχορευτικού πλούτου του πολιτισμού των ριζών, της ημιορεινής και ορεινής ζώνης των Θεσσαλικών Αγράφων και της περιοχής της Καρδίτσας. Την όλη εκδήλωση και το χορό, που ακολούθησε, πλαισίωσε η ορχήστρα του Κωνσταντίνου Δεδούση.

Η είσοδος ήταν ελεύθερη για όλους, ενώ ο Μορφωτικός Σύλλογος Ξυνονερίου, με φροντίδα της προέδρου, κ. Γιάννας Βασλάκου, και της γραμματέως, κ. Σοφίας Αποστολακούλη – Παπαχρήστου, καθώς και των γυναικών του Συλλόγου, πέραν των αναμνηστικών, προσέφεραν παραδοσιακά κεράσματα στα παιδιά της Χορευτικής Ομάδας των Φοιτητικών Εστιών Θεσσαλονίκης, καθώς και αντίτυπα του Ιστορικού και Φωτογραφικού Λευκώματος, με την ονομασία «Ο Ζουλευκαρ’νός Γάμος, δωρεάν, τα οποία από εδώ και στο εξής θα κοσμούν τη βιβλιοθήκη τους.

   Ο Σύλλογος ευχαριστεί για την παρουσία τους στο χώρο και των διαμενόντων στη Θεσσαλονίκη «Ξυνονεριτών  –  Ζουλευκαρ᾽νών», οι οποίοι, με μεγάλη συγκίνηση παρακολούθησαν την εκδήλωση, καθώς και τα μέλη του Συλλόγου Καρδιτσιωτών της Θεσσαλονίκης, όπως και τον πρόεδρο του, κ. Βασίλειο Κακανή, οι οποίοι παραβρέθηκαν και παρακολούθησαν την εκδήλωση, όπως και όλους τους Καρδιτσιώτες φοιτητές και μη, οι οποίοι έδωσαν ένα δυναμικό παρών, με την παρουσία τους.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν οι πρόεδροι των δημοτικών κοινοτήτων Πεζούλας του δήμου Λίμνης Πλαστήρα, κ. Λάμπρος Λιαπής, και Ξινονερίου του δήμου Καρδίτσας, κ. Γεώργιος Κατσιγιάννης, ο πρώην πρόεδρος της δημοτικής κοινότητας Ξινονερίου και νυν αντιπρόεδρος του Μορφωτικού Συλλόγου, κ. Κωνσταντίνος Βασιλάκος, το μέλος του Συλλόγου Καρδιτσιωτών Θεσσαλονίκης, κ. Δημήτριος Νάκος, οι καταγόμενοι από την κοινότητά μας, κ. Λάμπρος Αντωνίου, ο οποίος ήταν και πρώην υπάλληλος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, και κ. Δημήτριος Μητρουλιάς, εισαγγελέας, καθώς και άλλοι πολλοί Καρδιτσιώτες, που είτε κατάγονται από τις προαναφερθείσες κοινότητες είτε από άλλες της περιοχής της Καρδίτσας.

Στην εκδήλωση και πριν την παράσταση του χορευτικού τμήματος κάθε Συλλόγου μίλησαν ο κ. Λιαπής για την Πεζούλα εν γένει και ο Κωνσταντίνος Πεσλής για την ιστορική διαδρομή, όπως και για την πολιτιστική και κοινωνική συμβολή του Συλλόγου στην κοινότητα του Ξυνονερίου και στα πολιτιστικά δρώμενα της περιοχής και της χώρας μας καθώς και για τους χορούς και τα τραγούδια, που παρουσιάστηκαν, σε σχέση με την εθιμική περίσταση του Πάσχα, τον τρόπο, το χώρο και την ημέρα, που αυτά τα τραγουδούσαν.

Η πρόεδρος κ. Γιαννούλα Βασιλάκου, μαζί με τις χορεύτριες – μέλη του Συλλόγου, την κ. Ελεάννα Βασιλάκου και την κ. Σοφία Παπαχρήστου, χάρισαν στη Χορευτική Ομάδα ένα καλάθι με προϊόντα του τόπου μας, παραγωγής της οικογένειας Παπαχρήστου από το Ξυνονέρι Καρδίτσας, όπως και η διακόσμησή τους, μαζί με το ημερολόγιο και το Λεύκωμα, εκδόσεις του Συλλόγου. Ανάλογο καλάθι, με προϊόντα δικής τους παραγωγής, προσέφερε και η Χορευτική Ομάδα Πεζούλας.

Ευχαριστούμε τόσο τα άτομα της χορευτικής ομάδας Πεζούλας για την άψογη συνεργασία καθόλη τη διάρκεια του ταξιδιού αλλά και της εκδήλωσης, όσο τους φοιτητές – μέλη της χορευτικής ομάδας των Φοιτητικών Εστιών Θεσσαλονίκης για την ευγένεια, τη βοήθεια και την εξυπηρετικότητά τους σε όλους μας και σε κάθε ζήτημα καθώς και για τη φιλοξενία τους. Τους ευχόμαστε καλή σταδιοδρομία σε όλα και η ζέση τους για τον παραδοσιακό πολιτισμό να είναι, πάντοτε, η ίδια, σε ό, τι κάνουν και όπου θα βρεθούν στη ζωή τους.

Τέλος, ο Σύλλογος απευθύνει τις θερμές του ευχαριστίες προς όλα τα μέλη του Συλλόγου για τη συμμετοχή τους στην όλη εκδήλωση, τα οποία όχι μόνο τραγούδησαν και χόρεψαν αλλά και μαγείρεψαν και παρουσίασαν την τοπική γαστρονομία της περιοχής της δυτικής Θεσσαλίας, όπως και  το χορευτή – χοροδιδάσκαλο του παιδικού χορευτικού τμήματος, κ. Γιώργο Παπαχρήστο,  του οποίου η συμμετοχή του ήταν καθόλα εντυπωσιακή.  

Τα μέλη αυτά στην παρούσα εκδήλωση ήταν τα εξής: η κ. Γιάννα Βασιλάκου, η κ. Ελεάννα Βασιλάκου, η κ. Θεοδώρα Βασιλάκου, η κ. Μαρία Κουκουλέτσου, , η κ. Γεωργια Κατσιγιάννη, η κ. Αγορή Μητρουλιά, η κ. Σοφία Μητρουλιά, η κ. Ναυσικά Μπούρα, η κ. Χρυσούλα Μπελάγια, η κ. Βούλα Παπαχρήστου, ο κ. Γεώργιος Παπαχρήστου, η κ. Σοφία Παπαχρήστου, η κ. Χρυσούλα Παπαχρήστου, ο κ. Κωνσταντίνος Πεσλής, η κ. Ειρήνη Σκοτίδα, η κ. Τούλα Τσαντζάλου και η μικρή δεσποινίδα Μαρία Αποστολακούλη, η οποία ενδύθηκε με το φόρεμα της περιόδου από τα τέλη της δεκαετίας του 1930 έως τα μέσα της δεκαετίας του 1950 και με κεφαλόδεσμο, την «τσιτσικένια τσίπα» με τις κοτσίδες, και με εξαρτήματα – κσμήματα, όπως το περιδέραιο ή, τοπικώς, κολιέ, τα ενώτια ή σκουλαρίκια και το βραχιόλιο ή βραχιόλι.

Ο Σύλλογος ευχαριστεί και τους ανθρώπους και τα μέλη του, που δεν ήρθαν στην  εκδήλωση αλλά βοήθησαν και στήριξαν την όλη εκδήλωση και με κάθε τρόπο, όπως και τις οικογένειες όλων αυτών, που συμμετείχαν, σε αυτό, που μια ομάδα φοιτητών ξεκίνησε να κάνει, με στόχο την προβολή, την παρουσίαση της παράδοσης κάθε τόπου αλλά και την καταγραφή, τη συνάντηση και την γνωριμία των χορευτικών ομάδων κάθε τόπου, και κατέληξε στο 35ο για φέτος Φεστιβάλ. Συγχαρητήρια, ευχαριστίες και θερμές ευχές σε όλους.      

       

                                      

 

       Για το Μορφωτικό Σύλλόγο Ξυνονερίου

 Η πρόεδρος          &           Ο επιστημονικός υπεύθυνος

κ. Γιαννούλα Βασιλάκου       κ. Κων/νος Δ. Πεσλής      

 

Comments (0)

Tags: , ,

Για την αρτηριακή υπέρταση ενημερώθηκαν οι Ξυνονερίτες

Posted on 18 Οκτωβρίου 2016 by admin

Η  αρτηριακή υπέρταση είναι ένα από τα μεγαλύτερα  προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζουν  οι πολίτες στην χώρα μας και εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τους κυριότερους παράγοντες πρόκλησης σοβαρών παθήσεων όπως η Στεφανιαία νόσος, εγκεφαλικά  επεισόδια, καρδιακή ανεπάρκεια και νεφρική ανεπάρκεια.

Στην Ελλάδα  περίπου το 25% του πληθυσμού  των ενηλίκων πάσχει από υπέρταση ενώ το 40% από αυτούς δεν το γνωρίζει.

Ο Ιατρικός Σύλλογος Καρδίτσας συνεχίζει την ενημέρωση σε χωριά του νομού.

Την Κυριακή 16 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε επιστημονική εκδήλωση με θέμα << Αρτηριακή Υπέρταση – Καρδιολογική  προσέγγιση>> με κεντρικό ομιλητή  τον Καρδιολόγο μέλος του συλλόγου μας κ. Μανάκο Κωνσταντίνο στο Ξυνονέρι, σε συνεργασία  με τον πολιτιστικό σύλλογο του χωριού  και την τοπική  κοινότητα, με  σκοπό την πρόληψη και την έγκυρη αντιμετώπιση της πάθησης. Ο κ. Μανάκος  αναφέρθηκε αναλυτικά στο θέμα δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για την σωστή αντιμετώπιση της πάθησης και την αποφυγή των σοβαρών επιπλοκών. Την επιστημονική εκδήλωση παρακολούθησαν ο Πρόεδρος της κοινότητας Ξυνονερίου κ. Κατσιγιάννης Γεώργιος, η Πρόεδρος του πολιτιστικού συλλόγου Ξυνονερίου κ. Βασιλάκου Ιωάννα, η Πρόεδρος του πολιτιστικού συλλόγου Κρύας Βρύσης κ. Γουλοπούλου Αγγελική και αρκετοί  κάτοικοι του χωριού.

 

Comments (0)

Tags: , ,

Εξιχνιάστηκε ανθρωποκτονία 26χρονου υπηκόου Αλβανίας στο Ξυνονέρι Καρδίτσας

Posted on 09 Αυγούστου 2016 by admin

Εξιχνιάστηκε, στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας Ελληνικής Αστυνομίας και Interpol, η ανθρωποκτονία 26χρονου αλλοδαπού, υπηκόου Αλβανίας, για τον οποίο είχε δηλωθεί εξαφάνιση από συγγενικό του πρόσωπο την περασμένη Παρασκευή (05 Αυγούστου 2016) στη Νάουσα.

Για την υπόθεση αυτή συνελήφθη στην Αλβανία 27χρονος, συγγενικό πρόσωπο του θύματος, σε βάρος του οποίου σχηματίστηκε δικογραφία κακουργηματικού χαρακτήρα από το Τμήμα Ασφάλειας Καρδίτσας, για το αδίκημα της ανθρωποκτονίας με πρόθεση.

Όπως πρόεκυψε ο δράστης την 03-08-2016 τραυμάτισε θανάσιμα με τη χρήση μαχαιριού τον 26χρονο ξάδερφό του στο Ξυνονέρι Καρδίτσας και το επόμενο διάστημα αναχώρησε για την πατρίδα του.

Αστυνομικοί της Διεύθυνσης Αστυνομίας Καρδίτσας, κατόπιν συνεργασίας με την Interpol Αλβανίας και το Τμήμα Ασφάλειας Νάουσας, διενήργησαν έρευνες και εντόπισαν το πτώμα, θαμμένο σε βάθος περίπου μισού μέτρου σε περιοχή με πυκνή βλάστηση, στο Ξυνονέρι Καρδίτσας.

Στο σημείο μετέβησαν επίσης Ιατροδικαστής καθώς και ειδικό κλιμάκιο του Τμήματος Εγκληματολογικών Ερευνών της Γενικής Περιφερειακής Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλίας, για την αυτοψία και εξερεύνηση του χώρου.

Η δικογραφία που σχηματίστηκε θα υποβληθεί στον κ. Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Καρδίτσας, ενώ την προανάκριση διενεργεί το Τμήμα Ασφάλειας Καρδίτσας.

Comments (0)

Tags: , ,

Το πανηγύρι του Αγίου Νικολάου (20 Μαΐου) στο Ξυνονέρι Καρδίτσας

Posted on 18 Μαΐου 2016 by admin

Με τους στίχους αυτού του πασχαλινού και, παραλλήλως, μαγιάτικου τραγουδιού της κοινότητας Ξυνονερίου αρχίζει το φετινό μικρό αφιέρωμα στον εορτασμό της πανήγυρης μιας μικρής δυτικοθεσσαλικής κοινότητας, ημιορεινής από πολιτισμικής άποψης ως προς την ταυτότητά της, μιας πανήγυρης, με ιδιόμορφα αλλά, συνάμα, με κοινά στοιχεία με την ευρύτερη θεσσαλική περιοχή. Και είναι το συγκεκριμένο  τραγούδι επισφραγιστικό αυτού του εορτασμού καθώς και της ταυτότητας, τραγούδι χαρακτηριστικό του διπλού χορού των ημιορεινών οικισμών ή των οικισμών στα «ριζά», στα ριζώματα των απολήξεων των υπωρειών των Αγράφων, από την περιοχή του Ταμασίου έως αυτή του Μουζακίου, της πασχάλιας και μεταπασχάλιας περιόδου.

Στην κοινότητα του Ξυνονερίου ο ενοριακός ναός είναι αφιερωμένος στην μνήμη του Αγίου Νικολάου του Θαυματουργού, αρχιεπισκόπου του εν Μύροις της Λυκίας, από την περίοδο, που οι κάτοικοί του μετακινημένοι από την ημιορεινή περιοχή του παλαιού οικισμού, -γνωστού στην προφορική παράδοση ως «Μεγάλου Πιροσίου, Μικράς Πορτίτσας ή και Πορτής»-, εγκαθίστανται στις «τουρκικές(«τούρκικες») αποθήκες, κατά τη χωρική ονομασία, ή σαρτάρες, κατά την ευρύτερη θεσσαλική ορολογία» – αποθήκες του «κονακιού» – μεγάλου πυργόσχημου σπιτιού, ιδιοκτησίας του Ζουλευκάρ μπέη(Zülefkar-bey), απ’ όπου παίρνει και το όνομά του ο νέος οικισμός, μετά από πρόσκληση του ίδιου προς τους κατοίκους για να εργαστούν στα κτήματά του.

Και συμπίπτει, ακριβώς, με την μετακίνηση του πληθυσμού από τα ημιορεινά ή τα ορεινά ή, ακόμη, και από διπλανούς οικισμούς, που οι κάτοικοι εγκαταλείπουν, και που λαμβάνει χώραν στην περιοχή της Βαλκανικής κατά τον 19ο αιώνα, επιρρώνοντας το εργατικό και πληθυσμιακό δυναμικό των πιο πεδινών περιοχών και τσιφλικιών και στην περιοχή της Θεσσαλίας. Και, μάλλον, γι’ αυτό στην αρχική φάση ίδρυσης του οικισμού η εκκλησία δεν βρίσκεται στο κέντρο του οικισμού, όπως παρατηρείται και σ’ άλλες κοινότητες, οι οποίες οργανώνονται γύρω από τον κεντρικό ναό και, κυρίως, να παρατηρείται το φαινόμενο οι κάτοικοι να εγκαθίστανται γύρω απ’ αυτόν και πολλές φορές, μάλιστα, σε κτίσματα της εκκλησίας ή κάποιας Μονής, στα «βακούφ᾽(ι)κα», όπως λέγονται στην τοπική διάλεκτο.

Γι’ αυτό και οι κάτοικοι, όταν μιλούν και λένε «το χωριό», εννοούν τα σπίτια τα οποία βρίσκονται γύρω από την σημερινή πλατεία του οικισμού και τα οποία ευρίσκοντο οι βοηθητικές οικίες και οι αποθήκες του «κονακιού», του κύριου σπιτιού, το οποίο δέσποζε στην περιοχή και που αποτελούσε την κατοικία του τοπικού άρχοντα – ιδιοκτήτη της περιοχής και το κέντρο ελέγχου της, της μικροτοπικής οικονομίας και της διασφάλισης της τάξης. Γι’ αυτό και οι κάτοικοι, που κατοικούν σε σπίτια, τα οποία προεκτείνουν τον οικισμό, λένε ότι «κάτι γίνεται μέσα ή θα πάμε στο χωριό». Και γι’ αυτό η εκκλησία κτίστηκε σ’ ένα χώρο έξω από το χωριό, ο οποίος ήταν ως ένα σημείο με πυκνή, αυτοφυή και αρχέγονη βλάστηση, συνήθης πρακτική για την περίοδο εκείνη, συνεχίζοντας μια μακραίωνη παράδοση οικοδόμησης των εκκλησιών σε χώρους με βλάστηση ή με δένδρα.

Η εκκλησία αυτή οικοδομείται μετά τη συγκρότηση του οικισμού, ίσως, πριν, γύρω και μετά το 1850 έως και το 1870. Η προφορική μνήμη αναφέρει ότι μεταφέρθηκαν, ακόμη, και πέτρες με το κάρο από την παλιά εκκλησία, που ευρίσκετο ο εγκαταλειμμένος οικισμός. Μάλιστα, μία πέτρα από αυτές τοποθετήθηκε στον αύλειο χώρο της εκκλησίας και, αφού καλύφθηκε με μάρμαρο χάριν εξωραϊσμού, χρησιμοποιείται για το ύψωμα των άρτων. Όπως έγινε και για κάποιες από τις παλιές εικόνες του τέμπλου, των «λυπηρών», της σειράς των Αποστόλων και του Δωδεκαόρτου, οι οποίες μεταφέρθηκαν από την παλιά εκκλησία καθώς και από το μικρό μοναστηράκι του Αγίου Νικολάου του εγκαταλειμμένου οικισμού στα ανατολικά και νοτιοδυτικά του χωριού.

Η εκκλησία λόγω των σεισμικών δονήσεων ανακαινίστηκε το 1950, το 1954 – 55, ενώ από το 1973 – 74 αποκτά τη σημερινή της μορφή, με ανοικοδόμηση εκ βάθρων. Το καμπαναριό κτίστηκε την ίδια περίοδο, με την οικοδόμηση της εκκλησίας, και ανακαινίζεται και στις τρεις χρονικές περιόδους. Σήμερα, η εκκλησία βρίσκεται σε φάσης επέκτασης και ανακαίνισης, με πρωτοβουλία του τότε  εκκλησιαστικού συμβουλίου και του αειμνήστου ιερέα, π. Βασιλείου Παπανικολάου, καθώς και του παρόντος εκκλησιαστικού συμβουλίου και του προέδρου του, π. Κωνσταντίνου Παπανικολάου.

Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου εορτάζει στις 6 Δεκεμβρίου αλλά το πανηγύρι πραγματοποιείται στις 20 Μαΐου κατά παλαιά παράδοση, αν και κατά την  προφορική μαρτυρία της κ. Φωτεινής Νικολάου, το γένος Φιλίππου, στα τέλη του 19ου και αρχές 20ου αυτό ετελείτο τις 5 και 6 Δεκεμβρίου ή και τότε, πάλι κατά  μαρτυρία της ιδίας, και λόγω πρακτικών αναγκών αυτό μετακινήθηκε, αφού ο καιρός δεν επέτρεπε την πραγματοποίηση πανηγυριών καθώς και τις μετακινήσεις και επισκέψεις. Ο Άγιος Νικόλαος στην ηπειρωτική και ορεινή Ελλάδα θεωρείται ως προστάτης άγιος των κτηνοτρόφων και της κτηνοτροφικής ζωής εν γένει, στην οποία οι κάτοικοι του οικισμού επεδίδοντο περισσότερο στο παρελθόν. Μάλιστα, η κατοχή και η εκτροφή ζώων θεωρείται από την κοινότητα και, ιδιαίτερα, παλαιότερα ως ένδειξη πλούτου  Είναι από τα πιο παλιά πανηγύρια, τα οποία τελούνται στην γύρω περιοχή χωρίς καμία διακοπή.

Από τη συγκεκριμένη κοινότητα επηρεάστηκε και η γειτονική κοινότητα του Γεωργικού, η οποία τελεί το πανηγύρι της την ίδια ημερομηνία, το οποίο οφείλεται στην μη ύπαρξη ναού στην κοινότητα του Γεωργικού έως το 1905, που ανοικοδομείται ο παλαιός ναός, αφιερωμένος στον άγιο Νικόλαο. Κατά την προφορική παράδοση ως το 1905 οι κάτοικοι του Γεωργικού εκκλησιάζονται στο ναό του Αγίου Νικολάου Ξυνονερίου και ενταφιάζονται στο παλιό κοιμητήριο αυτού, αφού πρώτα ο ιερέας θα διάβαζε την εξόδιο ακολουθία. Αξίζει να σημειωθεί ότι τους νεκρούς τους μετέφεραν από το Γεωργικό στο Ξυνονέρι με κάρα ή με «αραμπάδες». Οι κάτοικοι σήμερα με ευθύνη του Μορφωτικού Συλλόγου πραγματοποιούν το πανηγύρι την παραμονή της εορτής, με διάφορες εορταστικές εκδηλώσεις.

Το πανηγύρι του Αγίου Νικολάου για τη κοινότητα Ξυνονερίου ακολουθεί την τυπολογία εορτασμού των θεσσαλικών πανηγυριών. Μετά τη Θεία Λειτουργία οι κάτοικοι  χόρευαν έξω από την εκκλησία «στα δένδρα» κοντά στη βρύση, πρώτα με το «στόμα» και έπειτα με τα όργανα, μαζί με τους συγγενείς, φίλους και φιλοξενούμενους, «παν’(γ)γυριώτες» κατά το τοπικό ιδίωμα,, τους οποίους μετά έπαιρναν στα σπίτια τους για να τους φιλοξενήσουν -«φιλέψουν» κατά το τοπικό ιδίωμα-, προσφέροντας τους εορταστικό γεύμα, με δύο ή τρία φαγητά, τα οποία ετοίμαζαν οι νοικοκυρές στα σπίτια τους από το πρωΐ με μαστοριά και μεράκι για τη μεγαλύτερη ικανοποίηση των επισκεπτών τους. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας πριν τον εσπερινό, που θα τελούσαν στην εκκλησία προς τιμήν του Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης, πραγματοποιούσαν λιτανεία της εικόνας του Αγίου Νικολάου-«λιτάνευση της αγίας εικόνας», κατά το τοπικό ιδίωμα,- ως το κέντρο της πλατείας, κυκλικώς, όπου θα σήκωναν το «ύψωμα» προς τιμή του Αγίου.

Τα «ύψωμα» είναι η ακολουθία της αρτοκλασίας, όπου έβαζαν πρόσφορα, σιτάρι και κρασί, τα «ύψωναν» ή τα «σήκωναν» οι ιερείς ευλογώντας τα πάνω στην εικόνα του Αγίου Νικολάου ενώ οι πιστοί έπαιρναν ευλογία με το άγγιγμα των αμφίων των ιερέων, ακουμπώντας ο ένας με το χέρι του πάνω στην πλάτη του άλλου, αν δεν έφθαναν να ακουμπούν τον ιερέα, και τα οποία στη συνέχεια τα μοίραζαν σε όλους. Σήμερα, η λιτανεία πραγματοποιείται κατά τον ίδιο τρόπο, όπως και στο παρελθόν, ενώ ο καιρός, όταν δεν το επιτρέπει, γίνεται μέσα στην εκκλησία ή γύρω απ’ αυτή, και έπειτα σηκώνουν το ύψωμα, που σήμερα είναι και το ύψωμα με σιτάρι βρασμένο, πρόσφορα και κρασί αλλά και κουλούρες, μεγάλα ψωμιά, με γλυκιά γεύση. Η επίδραση αυτή και η πιστή τήρηση αυτού του ίδιου τυπικού τέλεσης της περιφοράς της εικόνας το απόγευμα, ανήμερα της εορτής και πριν την τέλεση του εσπερινού του αγίου της άλλης ημέρας, επιδρά και στον τρόπο τέλεσης της περιφοράς της εικόνας ανήμερα της εορτής και στην κοινότητα της Κρύας Βρύσης κατά τον εορτασμό της Ζωοδόχου Πηγής, όπου παλαιόθεν συμμετείχαν και οι κάτοικοι του Ξυνονερίου.

Και οι ιερείς προήρχοντο από την κοινότητα του Ξυνονερίου αλλά και οι, και κυρίως, οι κάτοικοι από την παραπάνω κοινότητα τελούσαν την πανήγυρη καθώς και χόρευαν, με τη συμμετοχή, βεβαίως, και των κατοίκων της Κρύας Βρύσης στον εορτασμό της πανήγυρης στήνοντας τριπλό χορό, με τις γυναίκες σε δύο κύκλους, εξωτερικώς, «απέξω», κατά την τοπική ορολογία, και τους άνδρες σε έναν κύκλο, εσωτερικώς, «από μέσα», και χορεύοντας στην αρχή, τραγουδώντας, «με το στόμα» και αντιφωνικώς, και, αργότερα, με το τραγούδι των τραγουδιστών κάποιας τοπικής οργανικής ορχήστρας. Πάντως, η μη επιτέλεσή της περιφοράς της εικόνας ανήμερα της εορτής ή οι προσπάθειες για αλλαγή της ημέρας «λιτάνευσης», ακόμη, και εκ μέρους ανώτερων κληρικών, οι οποίοι δεν γνώριζαν το τοπικό εκκλησιαστικό τυπικό, -και, μάλιστα, το ορθό και από παλιά τελούμενο-, κατά τη λαϊκή αντίληψη και ομολογία, είχε αρνητικές επιπτώσεις, με συνέπεια να επέρχεται ξανά ισορροπία και επαναφορά τέλεσης της περιφοράς την ίδια ημέρα

Μετά επέστρεφαν στην εκκλησία και συνέχιζαν τον εσπερινό προς τιμή του Αγίου Κωνσταντίνου. Αφού η εκκλησία τελείωνε, «σχόλαζε» στο τοπικό ιδίωμα, οι γυναίκες πιασμένες από τα μπράτσα και ακολουθώντας τις οι άνδρες θα πήγαιναν τραγουδώντας και χορεύοντας χωρίς τη συνοδεία οργάνων τους πηδηχτούς χορούς, που έπαιρναν το όνομά τους από το τραγούδι, «Έγειρε ο ήλιος, έγειρε…» και «Ναούμης πάει στη Φλώρινα…» στην πλατεία του χωριού, όπου θα συνέχιζαν τον χορό. Πολλοί κάτοικοι και επισκέπτες από τα γύρω χωριά και, ιδιαίτερα, από την Κρύα Βρύση, τους περίμεναν στην πλατεία, αφού δεν επέστρεφαν στην εκκλησία μετά το τέλος του υψώματος.

Να υπενθυμίσουμε, όμως, ότι κατά την παλαιότερη μορφή το πανηγύρι λάμβανε χώρα όχι στην πλατεία αλλά στα «δένδρα» έξω από την εκκλησία, με προετοιμασίες, παλαιότερα, των κατοίκων και έπειτα των καταστηματαρχών και με ορχήστρα, που την πλήρωναν αυτοί ή οι οικογένειες αυτών, που θα χόρευαν μπροστά κατά την παλαιά παράδοση και που συνεχίζεται σε ορισμένα θεσσαλικά χωριά, ακόμη, και σήμερα. Όπως, ότι κατά τα τελευταία χρόνια το πανηγύρι άρχιζε από την παραμονή της εορτής στα μαγαζιά, στην πλατεία, και με δική τους προετοιμασία και ορχήστρα γι’ αυτή την ημέρα, χωρίς, όμως, εθιμική βάση και ιδιαίτερη αποδοχή.

Οι γυναίκες και παλαιότερα και οι άνδρες θα χόρευαν τα παραδοσιακά τραγούδια της κοινότητας και, ειδικά, τα «μαϊάτικα», κατά την προφορική παράδοση, το πρωί μετά τη Θεία Λειτουργία έξω από την εκκλησία για λίγο, «ένα σχοινάκι», όπως λέγεται, τοπικώς, δηλαδή για λίγο, όπως το «Το Μάη Κώστας γεννήθηκε…», το «Τώρα είναι Μάης και άνοιξη», ακόμα, και τα θηλυκωτά(«θ΄λυκωτά») του Πάσχα, αν το πανηγύρι ευρίσκετο μέσα στην πασχαλινή περίοδο των σαράντα ημερών. Το πρώτο τραγούδι «Το Μάη Κώστας γεννήθηκε…» αποτελεί μία θεσσαλική παραλλαγή του τραγουδιού του ακριτικού κύκλου, το οποίο είναι και χορός, όπως συμβαίνει στην περιοχή της Θεσσαλίας,», και το οποίο χαρακτηρίζεται ως θηλυκωτό(«θ’λυκωτό»), αφού η λαβή των χορευτών είναι από τους αγκώνες, οι οποίοι θηλυκώνουν(«θ’λυκώνουν), δένουν τους χορευτές, τον έναν με τον άλλον, ως «θηλειά», τους «κουμπώνουν», ενώ τα βήματα σ’ αυτά του ιδιότυπου της ημιορεινής θεσσαλικής παραλλαγής του συρτού χορού στα τρία, «συρτού» στην τοπική γλώσσα. Μετά θα διασκέδαζαν τόσο στην πλατεία όσο και στα μαγαζιά, στο κέντρο του χωριού, όπου θα συνέχιζαν τη διασκέδαση με όργανα ή με άλλο μέσο ως αργά.

Σήμερα, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, το πανηγύρι πραγματοποιείται, με την ευθύνη του δραστήριου Μορφωτικού Συλλόγου,  την παραμονή το βράδυ μετά την τέλεση του εόρτιου εσπερινού ή ανήμερα της εορτής μετά την τέλεση της περιφοράς της εικόνας, της λιτανείας, του υψώματος και του εσπερινού. Προσφέρεται φαγητό, που είναι το πλέον καθιερωμένο σήμερα ως και το οποίο είναι βρασμένο πρόβειο κρέας με μπλουγούρι. Αυτό, βέβαια, δεν γινόταν, παλαιότερα, και δεν προσφερόταν φαγητό. Το πανηγύρι είναι αυτό, που ισχυροποιεί τους δεσμούς των μελών της κοινότητας, και  γίνεται και σήμερα, ισχυροποιώντας τους δεσμούς των μελών, αφού και ξενιτεμένοι από τα διάφορα σημεία έρχονται για να πάρουν μέρος στο πανηγύρι, ακόμα, δε και για να βοηθήσουν, με κάθε τρόπο, «καζαντισμένοι» πια εκεί, που κατοικούν. Οι γυναίκες και οι άνδρες θα χορέψουν τα τραγούδια, που θα αποδώσουν, «φωνητικώς», «με το στόμα», κατά το τοπικό ιδίωμα, και κατά τη μακραίωνη παράδοση, τα τραγούδια αυτά, τα οποία έχουν σχέση με τη ξενιτιά, αφού ο Μάης και η άνοιξη είναι ο μήνας του ξενιτεμού και του αποχωρισμού αλλά και της επιστροφής των ξενιτεμένων από τους χειμερινούς τόπους απασχόλησης, όπως και των πολέμων, πιο και από παλιά.

Οι γυναίκες και οι άνδρες, καθώς και τα μικρά παιδιά , που θα χορέψουν και αυτά για να παρουσιάσουν χορούς στους κατοίκους του χωριού και να παρουσιαστούν και αυτά, θα δώσουν μια ελπίδα για το μέλλον και τη συνέχεια της τοπικής ταυτότητας και παράδοσης, με την προσφορά τους αυτή. Και, όταν υπάρχουν παιδιά, υπάρχει η ελπίδα ότι θα διασώσουν και θα συνεχίσουν την πλούσια και μακραίωνη παράδοση της κοινότητας. Και σ’ αυτό βοηθούν όλοι. Βοηθά η εκκλησία με κάθε τρόπο, βοηθούν οι κάτοικοι, οι νέοι, τα παιδιά, οι γυναίκες, οι ξενιτεμένοι, βοηθούν όλοι για να «τελεστεί», να «γίνει» κατά το τοπικό ιδίωμα, αυτό το πανηγύρι, που είναι η παράδοσή τους και παράδοση όλων μας καθώς και όλου του κόσμου. Για να τραγουδήσουν και να χορέψουν όλοι μαζί τους στίχους του πασχαλινού και, παράλληλα, «μαϊάτικου» τραγουδιού, των οποίων παρατίθεται ένα μικρό απόσπασμα:

«Τώρα είναι Μάης κι Άνοιξη,

τ’ αηδονάκι μου, χελιδονάκι μου

γιέ μ’, τώρα, τώρα είναι το καλοκαίρι, καλο-, καλοκαιρ’νέ μ’ αέρα

Τώρα κι ο ξένος βούλεται,

τ’ αηδονάκι μου, χελιδονάκι μου

γιέ μ’, στον τόπο του να πάει,

καλο-, καλοκαιρ’νέ μ’ αέρα….».

Κωνσταντίνος Δημ. Πεσλής

Ιστορικός – Λαογράφος – Επιστημονικός υπεύθυνος του Μορφωτικού Συλλόγου Ξυνονερίου

Comments (0)

Tags: , ,

Δράσεις εθελοντικού καθαρισμού στην τοπική κοινότητα Ξυνονερίου

Posted on 20 Απριλίου 2016 by admin

Ο Μορφωτικός Σύλλογος Ξυνονερίου, πραγματοποίησε σε συνεργασία με το Δήμο Καρδίτσας και την Τοπική Κοινότητα δράσεις εθελοντικού καθαρισμού στο χώρο του Μορφωτικού Συλλόγου, του πρώην Δημοτικού Σχολείου Ξυνονερίου, καθώς και του αλσυλλίου του Αγίου Νικολάου(«Δάσους» ή «Δέντρων»), την Κυριακή, 17 – 04 – 2016. Παρών σε όλες τις εργασίες καθαριότητας και ευπρεπισμού των χώρων ήταν και ο Αντιδήμαρχος Καθαριότητας του δήμου Καρδίτσας κ. Σωτήρης Αντωνίου, ο οποίος κατάγεται από την κοινότητά μας.Ο Σύλλογός μας τον ευχαριστεί, γιατί πλαισίωσε την ομάδα εθελοντικού καθαρισμού  και προέβη στον καθαρισμό του χώρων της κοινότητας αλλά και για το ότι βρίσκεται κοντά μας σε όλες τις εκδηλώσεις του, πάντοτε. Παρόντες ήταν η Πρόεδρος του Συλλόγου, κ. Γιαννούλα Βασιλάκου, ο Αντιπρόεδρος του Συλλόγου, κ. Κωνσταντίνος Βασιλάκος, τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου η κ. Αγορίτσα Παπαναστασίου, η κ. Σοφία Παπαχρήστου και ο κ. Γιώργος Παπαχρήστου, κάτοικοι και μέλη του Συλλόγου, όπως η κ. Λένα Μάττα και η κ. Παναγιώτα Τσιαντούλα, καθώς και τα παιδιά των μελών του Συλλόγου, όπως ο Παναγιώτης Βασιλάκος, ο Λάμπρος Βασιλάκος, ο Γεώργιος Τσιβάκης, ο Αναστάσιος Αποστολακούλης, η Μαρία Αποστολακούλη, η Ρία Βασιλού, ο Κωνσταντίνος Βαρσαμής, και οι μικροί Αθανάσιος Βασιλάκος, Σωτήριος Καραγιώργος και Παναγιώτα Σπαθάρα, συμβάλλοντας όλοι μαζί στον καθαρισμό του προαύλειου χώρου του Δημοτικού Σχολείου και στη συγκέντρωση, μεταφορά και εναπόθεση των χόρτων, κλαδιών και απορριμμάτων στους κάδους. Βοήθησε με την παρουσία του  και ο Πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας, κ. Γεώργιος Κατσιγιάννης.

Για το Μορφωτκό Σύλλογο Ξυνονερίου

Ο επιστημονικός υπεύθυνος,

κ. Κωνσταντίνος Πεσλής

 

Comments (0)

            Για περισσότερες πληροφορίες

                     πατήστε στα links:

     (www.thessalia-espa.grwww.efepae.gr

             www.aedep.grwww.espa.gr )

Οκτώβριος 2020
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031